Thuốc Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Một cửa hàng thuốc Nam tại Sa Pa (Lào Cai)

Thuốc Nam là một ngành y học thuộc Đông y nhưng khác với thuốc Bắc vì có nguồn gốc xuất phát từ Việt Nam thay vì từ Trung Hoa như trường hợp thuốc Bắc. Các vị thầy thuốc nổi tiếng được xem là bậc tổ của nghề y Việt Nam là Hải Thượng Lãn Ông (còn lưu truyền bộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh là sách căn bản của Đông y Việt Nam) và Tuệ Tĩnh (tác giả của câu nói nổi tiếng "Nam dược trị Nam nhân" - thuốc Nam dùng chữa bệnh cho người Nam).

Đặc tính[sửa | sửa mã nguồn]

Một đặc tính của thuốc Nam là nguyên liệu dùng những loại thảo mộc bản địa chứ không phải những dược chất xa lạ. Ngoài ra cách chế biến cũng chuộng cách dùng nguyên liệu ở dạng tươi hoặc sấy khô chứ không nấu ra thành cao hoặc bào chế cầu kỳ.[1]

Những rau trái quen thuộc trong ngành ẩm thực như rau răm, kinh giới, cải cúc, rau muống[2] đều được dùng như một vị thuốc.[3] Một số loài hoa như ngọc lan, nhài, hoa hồng, mào gà cũng được xem là vị thuốc để chữa bệnh. Họa hoằn mới thấy có bài thuốc dùng động vật nhưng con nhộng.[4]

Ngoài những toa thuốc uống vào trong người, có loại dùng xoa đắp ngoài da hoặc xông hơi.

Cách đo lường lượng thuốc so với thuốc Bắc cũng tương đối di dịch chứ không chính xác mấy. Thay vì cân đong thàng từng chỉ, từng lạng thì đơn thuốc dùng muỗng, dùng chén.[5]

Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Những loại bệnh ứng với thuốc Nam thường là những căn bệnh phổ thông như ho, sốt, hóc xương , mệt mỏi. Bệnh đậu mùa vì là một chứng bệnh phổ biến nên cũng có nhiều bài thuốc để chữa trị trong sách cổ.[6] Nói chung bài thuốc về thuốc Nam so với thuốc Bắc sách vở không ghi chép lại nhiều vì phương thức có tính cách dân dã.[2] Tuy nhiên thuốc Nam cũng có một truyền thống lâu đời như được ghi lại trong bộ Nam dược thần hiệu 11 cuốn của danh y Tuệ Tĩnh (thế kỷ 14)[7], Nam dược chỉ danh truyền, Tiểu nhi khoa diễn Quốc âm v.v.[6]

Làng Đại Yên thuộc Hà Nội cho đến cuối thế kỷ 20 còn là nơi chuyên trồng cây thuốc và họp chợ bán thuốc Nam.[8]

Ngoài việc ứng dụng trong ngành y tế cho con người, thuốc Nam ngày nay còn được dùng trong ngành thú y như bệnh lở mồm long móng của loài mục súc[9] hoặc nhiễm vi khuẩn E. coli của heo.[10]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]