Tosca

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

“Tosca” là vở nhạc kịch 3 hồi của soạn giả nổi tiếng Giacomo Puccini được viết lời bởi Luigi IllicaGiuseppe Giacosa. Vở kịch được công chiếu lần đầu tiên vào ngày 14 tháng 1 năm 1900 tại nhà hát Teatro Costanzi,Rome. Dựa trên vở chính kịch mang tên “La Tosca” của nhà soạn kịch người Pháp Victorien Sardou, vở mêlô “Tosca”’’ được đặt trong khung thời gian vùng đất Naples của Ý những năm 1800 luôn bị đe doạ bởi vì tướng tham vọng Napoléon trước khi có trận đánh ác liệt Marengo vào ngày 3 tháng 12. Tác phẩm là sự kết hợp giữa âm nhạc làm mê đắm cả thế giới của Puccini và những thuật hoạ sống động về đòn tra tấn,ám sát và tự tử - mặt trái của chiến tranh, không những vậy,tác phẩm còn khơi nguồn cho biết bao màn trình diễn khó phai của những ca sĩ nhạc thính phòng hàng đầu.

Puccini đã có dịp xem vở kịch của Sardou trong chuyến lưu diễn ở Ý vào năm 1889 và sau đó,năm 1895, ông đã có được quyền chuyển vở kịch trên thành vở “opera”. Công việc biến hoá một vở kịch Pháp với quá nhiều câu thoại dài dòng thành một vở “opera” Ý súc tích,ngắn gọn mất của Puccini đến 4 năm làm việc cùng những tranh cãi không ngừng giữa ông và người viết lời. Bất chấp những ý kiến trái chiều từ giới phê bình, vở opera vẫn đạt được sự thành công ngay khi vừa ra mắt công chúng.

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà viết kịch người Pháp Victorien Sardou đã viết được hơn 70 vở kịch trong suốt quãng đời hoạt động nghệ thuật của mình và hầu hết các vở đều thành công, nhưng lại không được biểu diễn ngày nay. Đầu những năm 1880, Sardou bắt đầu cộng tác với nữ diễn viên nổi tiếng tên Sarah Bernhardt trong chuỗi những vở kịch mêlô sử thi. Hào quang bắt đầu đến với nhà soạn kịch tài ba sau vở “La Tosca”, công chiếu vào ngày 24 tháng 11 năm 1887 và cũng được lưu diễn ở khắp châu Âu. Vở kịch đạt được thành công ngoài sức tưởng tượng với 3000 suất diễn chỉ riêng tại Pháp.

Sau 2 lần được xem vở “La Tosca” tại MilanTirun, Puccini đã viết thư thỉnh cầu nhà dàn dựng Opera Giulio Ricordi, rằng ông muốn xin phép Sardou được chuyển thể vở kịch này thành vở opera vì, theo như ông nói, ‘“ tôi đã nhìn thấy được điều tôi cần qua vở “Tosca” này là một vở opera mà không hề có quy mô to lớn, không hề có quang cảnh công phu, cũng chẳng cần đến âm nhạc ở mức thừa mứa theo lẽ thường.”’ Trước sự nhiệt huyết của Puccini, Ricordi đã gửi cấp dưới của mình đi đến Paris, mục đích để thương thảo với Sardou. Tuy nhiên, Sardou lại đề nghị tác phẩm của mình phải được chuyển thể bởi một soạn giả người Pháp. Ông cũng phàn nàn về sự tiếp đón vở “La Tosca” tại Ý,nhất là ở Milan, đồng thời lưu ý rằng nhiều soạn giả khác cũng đang rất quan tâm đến vở kịch.

Tuy vậy, Ricordi cũng đạt được thoả thuận với Sardou, và giao cho Luigi Illica viết kịch bản chuyển thể. Thế nhưng,vào năm 1891, Luigi đưa ra những lời khuyên trái với dự án của Puccini vì ông sợ rằng vở kịch này sẽ không thể thành công khi đưa nó vào khung một vở nhạc kịch. Khi Sardou nhận xét ông không cảm thấy an tâm trước việc giao phó “đứa con tinh thần” thành công nhất của ông cho một người vẫn chưa được biết đến như Puccini,nhất là nhạc của Puccini lại không được ưa thích cho lắm, Puccini cảm thấy mếch lòng. Ông đã rút ra khỏi hợp đồng đã giao kèo với Ricordi, sau đó Ricordi đã thay ông bằng Alberto Franchetti.

Franchetti tiếp tục công việc dang dở của Puccini trên lời thoại của Illica nhưng ông không bao giờ thấy dễ dàng với công việc này. Vì vài lẽ gì đó, Puccini đã thuyết phục Franchetti rằng vở kịch quá bạo lực để có thể thuận buồm xuôi gió đưa lên sân khấu. Và Franchetti, vì truyền thống lâu nay của gia đình ông, đã có một cử chỉ cao đẹp là trao công việc ấy lại cho Puccini. Một lý do chủ quan đơn giản hơn đó là Franchetti không thể “phiêu” cùng chất nhạc trong vở kịch này. Tháng 5/1895, Franchetti bỏ cuộc và đến tháng 8, Puccini tiếp nhận lại dự án.

Các vai diễn[sửa | sửa mã nguồn]

Nhân vật Giọng Buổi công diễn, 14/01/1900
(Chỉ huy dàn nhạc: Leopoldo Mugnone)
Floria Tosca, ngôi sao ca nhạc nữ cao Hariclea Darclée
Mario Cavaradossi, hoạ sĩ nam cao Emilio de Marchi
Baron Scarpia, cảnh sát trưởng nam trung Eugenio Giraldoni
Cesare Angelotti, nguyên quan chấp chính nước Cộng hoà La Mã trầm Ruggero Galli
Người trông coi nhà thờ trầm Ettore Borelli
Spoletta, cảnh sát nam cao Enrico Giordano
Sciarrone, hiến binh” trầm Giuseppe Gironi
Quan cai ngục trầm Aristide Parassani
cậu bé chăn cừu nam cao Angelo Righi
Binh lính, cảnh sát, lễ sinh, ông bà đầm, dân thị xã,thợ thủ công

Tóm tắt cốt truyện[sửa | sửa mã nguồn]

Theo người viết lời, vở “La Tosca” diễn ra vào chiều tối và buổi sáng sớm ngày 17 và 18 tháng 6 năm 1800. Nước Ý lúc bấy giờ bị chia cắt ra làm nhiều nhà nước nhỏ, quyền hành của khu vực trung tâm nước Ý do các tu sĩ thuộc Giáo hoàng tại Rome nắm giữ. Cùng với cuộc Cách mạng Pháp, năm 1796,đoàn quân của Napoléon Bonaparte đã tiến vào xâm lược nước Ý và đến năm 1798, binh lính của Bonaparte đã vào hẳn thành Roma mà không gặp phải sự kháng cự nào. Chính phủ nước Cộng hòa La Mã được thiết lập. Chính quyền mới này được điều hành bởi 7 vị quan chấp chính, trong đó có Libero Angelucci – có lẽ là cơ sở hình thành nên nhân vật Angelotti trong vở opera “Tosca”. Đến tháng 9 năm 1799, sau khi những người Pháp bảo vệ cho chính phủ Cộng hoà rút khỏi Rome, quân độ của vua Naples đã độc chiếm thành phố.

Vào tháng 5 năm 1800, Napoléon dẫn đoàn quân thiện chiến của mình băng qua dãy Anpơ để đến Ý và đụng độ với quân đội Úc tại trận chiến trứ danh Marengo vào ngày 14 tháng 6. Quân Úc, dưới sự chỉ huy của tướng Micheal von Melas, đã chiếm thế thượng phong vào đầu trận nhưng đến chiều tối, đội quân trẻ trung và hiếu chiến của Napoléon tiến vào quật ngã những binh lính mệt mỏi của Úc. Sau đó tướng Melas buộc phải tháo lui với số quân lính còn lại. Kể từ đó, nước Ý trải qua 14 năm oằn lưng dưới ách đô hộ của Pháp.

Màn 1[sửa | sửa mã nguồn]

Cesare Angelotti,một người tù chính trị vừa trốn thoát khỏi pháo đài Castel Sant'Angelo, chạy vào nhà thờ. Chàng lục tìm chiếc chìa khoá và dùng nó để mở 1 nhà nguyện, nơi ông sẽ nấu mình trong đó.Cùng lúc đó vị Cha xứ thì đi lại rộn ràng và chàng hoạ sĩ Mario Cavaradossi mải mê vẽ bức tranh về Đức mẹ Mary(Mary Magdalene). Làm người mẫu cho anh là một phụ nữ tóc vàng nhạt hay lui tới nhà thờ, vẻ đẹp của người phụ nữ này tuy làm chàng hoạ sĩ ngưỡng mộ nhưng anh vẫn ưa thích hơn vẻ đáng yêu mơ màng của người yêu, đào hát nổi danh Floria Tosca.Khi vị Cha xứ rời khỏi, Angelotti dần lộ dạng khỏi chỗ ẩn nấp và Mario lập tức nhận ra người anh em cùng làm cách mạng với mình. Khi nghe tiếng Tosca bên ngoài đang gọi anh, Mario vội bảo Angelotti hãy lẩn vào 1 nơi nào đó thêm lần nữa cùng giỏ thức ăn của Mario. Giọng thì thào từ MarioTosca nghe thấy trong khi lại gần khiến nàng nghi ngờ chàng đang mua vui cùng một ai đó. Mario buộc phải xoa dịu cơn ghen ấy và bày tỏ với nàng về sự mong đợi được gần bên Tosca tại biệt thư riêng của Mario sau buổi hoà nhạc sẽ diễn ra tối hôm đó. Khi Tosca định quay đi, nàng bắt gặp bức vẽ về Đức mẹ và cơn ghen lại phủ lấy nàng,nó càng mãnh liệt hơn khi nàng nhận ra người mẫu cho bức tranh đó lại là nữ hầu tước Attavanti. Cavaradossi ra sức khẳng định rằg chàng không hề hay biết gì về người phụ nữ đó, duy chỉ thấy cô ta trong nhàn thờ. Cuối cùng Tosca cũng chịu đi, nhưng không quên cảnh báo chàng 1 cách bông lơn về những gì chàng nên làm với người phụ nữ mắt đen ấy. Angelotti bước ra, tiết lộ rằng nữ hầu tước Attavanti ấy chính là em gái của chàng,sự có mặt của nàng tại nhà thờ lúc nãy chính là một phần trong kế hoạch trốn thoát của Angelotti, nàng đã chuẩn bị sẵn một vài bộ váy áo trong nhà nguyện của gia đình. Nghe vậy, Mario đã đề nghị Angelotti lánh ở lâu đài của chàng một thời gian. Ngay sau đó 1 tiếng súng đại bác nổ ra, báo hiệu âm mưu vượt ngục đã bị lật tẩy. MarioAngelotti vội bỏ chạy.

Vị Cha xứ sau khi nghe được tin Napoléon bị thua hàng,đã tập hợp các lễ sinh để hát bài cầu kinh Tạ Ơn (Te Deum) mừng chiến thắng. Buổi lễ kỷ niệm đang hồi rộn rã, vui vẻ thì bị ngắt quãng bởi sự xuất hiện của vị cảnh sát trưởng-Scarpia, cùng đoàn binh lính. Một cuộc lục soát được tiến hành để điều tra về mối nghi ngờ rằng Angelotti có thể đang trú ẩn trong nhà thờ. Một cái quá do Angelotti đánh rơi đã củng cố thêm mối nghi hoặc đó. Đứng lúc ấy, Tosca quay lại, nàng muốn báo cho Mario biết mình có thể sẽ trễ hẹn vì còn phải ở lại hát bài Cantata mừng chiến thắng, nhưng lại cảm thấy chưng hửng vì chàng đã đi mất. Scarpia đưa ánh nhìn của 1 kẻ dâm đãng về phía Tosca và bắt đầu nghi ngờ về sự dính líu của Cavaradossi trong cuộc trốn thoát này. Thế là, lợi dụng tính hay ghen của Tosca, Scarpia đưa cho nàng xem chiếc quạt, mà hắn nhận định rằng đó là dấu hiện của một cuộc hẹn hò bí mật bị gián đoạn bên cạnh giá vẽ của Cavaradossi.

Nhận ra được con dấu của nhà Attavanti trên chiếc quạt, chẳng mấy chốc Tosca đã bị thuyết phục rằng Cavaradossi đã cư xử bất công đối với nàng và dành toà lâu đài riêng của chàng để gặp gỡ với người tình bí mật đó.Sau đó Tosca cùng với đoàn binh lính của Scarpia lên đường đi đến toà lâu đài đó, còn bản thân hắn thì ở lại dự bài kinh Tạ Ơn, như để tưởng thưởng cho chính mình vì chiến công vừa lập.

Màn 2[sửa | sửa mã nguồn]

Ảnh chụp sân khấu trong màn 2, vở opera "Tosca" của Puccini‎
  • Cảnh: Scarpia trong buồng của mình ở cung điện Palazzo Farnese

Lúc này, Scarpia đang ung dung thưởng thức bữa tối của mình trong khi chờ hạ cấp bắt Angelotti về. Hắn cũng đã cho mời tiểu thư Tosca đến sau khi kết thúc buổi hát Cantata. Tuy nhiên, khi một tên hạ cấp chạy đến báo cáo rằng không tìm ra dấu vết của Angelotti, Scarpia tỏ ra cực kỳ giận dữ, mãi đến khi tên cảnh sát nói thêm đã bắt Cavaradossi về vì có những hành vi đáng ngờ, Scarpia mới nguôi đi.Cavaradossi lại chẳng phải là kẻ dễ khuất phúc, chàng thách thức Scarpia khiến hắn phải dùng đến cực hình để tra khảo. Dù phải chịu mọi thủ đoạn đê tiện và độc ác, Cavaradossi vẫn nhất mực nói một điều gì về Angelotti. Scarpia nghĩ đến một cánh cửa cuối cùng để đến được nơi Angelotti đang trốn - đó chính là Tosca. Hắn đem Tosca đến, mục đích để nàng nghe thấy tiếng kêu la đau đớn của Cavaradossi khi bị tra tấn. Và Tosca yếu đuối, không cầm lòng nổi trước nỗi đau của người yêu mình, đã tiết lộ thông tin cho Scarpia. Biết được điều này, Cavaradossi đã mắng chửi Tosca một cách thậm tệ.

Khi đoàn quân của Napoléon cuối cùng đã đại thắng tại trận Marengo, Cavaradossi đã hân hoan đến gặp Scarpia và buông lời chỉ trích hắn một cách sâu cay. Scarpia sau đó đã ngay lập tức ra lệnh hành quyết Cavaradossi. Lúc đầu, Scarpia vờ ngoảnh mặt làm ngơ trước những lời van xin lòng từ bi của hắn từ Tosca, nhưng rồi hắn cũng bộc lộ tà tâm của mình: đổi mạng sống của Cavaradossi lấy chính Tosca.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

[1]