Wikipedia:Câu thường hỏi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nuvola apps filetypes.svg

Các giải đáp một số câu hỏi thường gặp có thể giúp bạn hiểu thêm về những điều cơ bản của dự án này.

Nếu đây là lần đầu bạn đến với Wikipedia, mời bạn đọc trước trang chào mừng người mới đếngiới thiệu về Wikipedia.

Từ Wikipedia có từ đâu?

Wiki, hay "wiki wiki" theo ngôn ngữ Hawaii có nghĩa là nhanh. Wiki là yếu tố cơ bản của các trang web cho phép người xem sửa đổi, lưu trữ, thêm xóa nội dung, được Ward Cunningham phát triển vào những năm 90 của thế kỉ 20. Wiki cho phép tạo ra vô số các liên kết và tính đơn giản này giúp wiki trở thành công cụ rất hữu ích cho vấn đề đồng tác giả. Wikipedia là chữ viết tắt của wiki và "encyclopedia", trong tiếng Anh có nghĩa là bách khoa toàn thư.

Làm sao để tạo được một trang mới?

Trang mới là trang không có lịch sử thay đổi, hay đơn giản là trang chưa bao giờ được tạo ra. Lập ra một trang mới rất đơn giản, nhưng để viết một trang mới hữu ích, để có thể tồn tại lâu dài và ổn định trong Wikipedia, nó đòi hỏi sự quan tâm của bạn. Trước khi lập trang mới, bạn phải bám theo các bước sau: tra cứu xem đề tài của bạn đã được viết chưa, chuẩn bị nội dung, lập trang mới, soạn thảo, bảo quản bài viết.

Xem chi tiết Wikipedia:Viết trang mới

Làm sao tải một hình ảnh lên?

Bạn có thể giúp các bài viết trở nên sinh động, dễ hiểu hơn bằng việc dùng hình ảnh hay tập tin phương tiện thích hợp vào bài. Các ảnh đó bạn có thể chọn từ kho ảnh có sẵn tại Wikipedia tiếng Việt hoặc tại kho lưu trữ các tập tin tại Commons có giấy phép tự do cho mọi dự án Wikimedia, trong mọi ngôn ngữ.

Khi không thấy tập tin phù hợp, bạn có thể tự tải lên. Để tải được hình ảnh lên, bạn cần đăng nhập, sau đó bạn ấn nút "Tải lên tập tin", trong phần "Công cụ" ở cột bên tay trái và theo các hướng dẫn tại đó.

Xem chi tiết Wikipedia:Tải lên hình ảnh

Di chuyển/đổi tên/tạo liên kết chuyển nối trang

Xem Trợ giúp:Di chuyển trangWikipedia:Trang đổi hướng. Nếu bạn đã đăng nhập, bạn có thể sử dụng nút Di chuyển. Nếu không, vào trang Wikipedia:Yêu cầu di chuyển trang để xin thành viên đã đăng nhập làm cho bạn.

Nên viết bài mới hay sửa bài đang có chưa vừa ý?

Bạn thấy nội dung của một bài viết còn dở dang hoặc chưa tốt. Trong trường hợp này, bạn nên sửa chữa và bổ sung bài đã có. Nếu bạn tạo bài mới, bài cũ và bài mới do bạn lập ra sẽ phải gộp chung thành một.

Tại sao là Bách khoa toàn thư mở?

Trong tiếng Anh, free có nghĩa là miễn phí hay tự do. Tuy nhiên, các nhà sáng lập Wikipedia nghĩ đến ý nghĩa tự do, có nghĩa là các thành viên có quyền sửa đổi thoải mái bất cứ bài nào. Tính "mở" trong khẩu hiệu Bách khoa toàn thư mở là kết quả của cuộc biểu quyết, thay vì dùng chữ tự do có thể gây ra hiểu lầm.

Tại sao tên tác giả lại không có ở mỗi bài viết, rõ ràng ngay dưới tựa đề?

Các bài viết trong Wikipedia, trình bày kiến thức của nhân loại, đều có thể thuộc bản quyền của rất nhiều tác giả. Để biết ai đã đóng góp, bạn có thể nhấn vào lịch sử của trang. Ví dụ, để biết những ai viết bài Vụ Nổ Lớn, nhấn Lịch sử của bài Vụ Nổ Lớn. Tác giả đầu tiên của bài này là Zatrach; có thể so sánh sửa đổi giữa các phiên bản do từng tác giả đóng góp. Để biết Zatrach là ai, nhấn vào liên kết mang tên tác giả này. Để biết tác giả này đã đóng góp như thế nào trong Wikipedia tiếng Việt, nhấn vào nút "Đóng góp của người này".

Đối với các bài viết được lấy lại từ nguồn bên ngoài, đã thông qua sự đồng ý của tác giả, đã có lúc chúng được xếp vào thể loại chứa các bài viết từ cùng một nguồn. Điều này không chỉ có tác dụng tra cứu các bài viết từ cùng một nguồn mà còn thể hiện sự ghi công rõ ràng của Wikipedia với nguồn ban đầu. Tuy nhiên, việc làm này vấp phải một sự phản đối rất lớn của cộng đồng với các lý do như: không cần ghi công như thế, sợ gian lận trong ghi công. Hiện nay, dòng ghi công vẫn được ghi rõ ràng, trong bài viết, trong mục tham khảo, dù vẫn còn một số e ngại về gian lận ghi công.

Tại sao lối hành văn ở một số trang có vẻ lỗi thời?

Vì những người đóng góp trong Wikipedia tiếng Việt đến từ mọi nơi trên thế giới, không chỉ Việt Nam, một số người sinh sống ở nước ngoài không có cơ hội tiếp cận với tiếng Việt hiện đại, không sử dụng tiếng Việt tại Việt Nam. Nếu bạn cảm thấy lối hành văn của một bài nào đó làm nhiều độc giả khó hiểu, xin sửa đổi để hoàn chỉnh bách khoa này. Tuy nhiên, xin tôn trọng cách hành văn của những tác giả trước nếu vẫn có thể hiểu được.

Còn nhiều trang sơ sài? Chưa có ích gì?

Wikipedia là dự án bách khoa thư được xây dựng tự nguyện bởi chính người đọc, với mục đích là nơi để mọi người tự do "cho" và "nhận" kiến thức. Tại giai đoạn này, hãy còn ít người "cho" nên bạn có thể "nhận" được ít. Những người xây dựng dự án này hy vọng kiến thức tích lũy được ở đây sẽ ngày càng hữu ích cho nhiều người hơn. Nhưng đường đến lúc đó còn dài hay ngắn phụ thuộc hoàn toàn vào cộng đồng. Cách tốt nhất để làm tăng chất lượng bách khoa mở này là tham gia tích cực cùng cộng đồng xây dựng nó. Hãy "chia sẻ" hôm nay, để "nhận" ngày mai!

Nếu ai đó đạo văn thì sao?

Vì tất cả nội dung ở đây đều được phân phối theo giấy phép GFDL (cho phép người đọc tuỳ ý sao chép sửa đổi văn bản), cần phải được phép tác giả nếu đăng lên nội dung thuộc bản quyền của tác giả đó. Nếu vi phạm, bài viết hoặc từng phần của bài viết đó sẽ bị đặt thông báo nghi ngờ trước khi xóa sau một thời gian ngắn.

Vì có nhiều người theo dõi mọi trang, kết hợp sử dụng các máy truy tìm dữ liệu nên những bài viết hoặc các phần chép nguyên văn sẽ nhanh chóng bị phát hiện.

Tại sao bài tôi viết lại bị xoá?

Một số lý do hay gặp:

  • Có thể là bài bạn viết không tuân thủ theo quyền tác giả (xem câu hỏi bên trên).
  • Cũng có thể bài viết chưa đủ tiêu chuẩn đưa vào.
  • Cũng có thể tên bài viết sai chính tả, hay không theo quy ước về cách đặt tên bài. Nội dung bài bạn viết có thể đã được đưa sang trang khác có tên hợp lệ.

Xem thêm Wikipedia:Xóa trang.

Một bài viết, nếu người khác được sửa có khi ngược lại ý người soạn thì sao?

Một bài viết nếu muốn tồn tại lâu dài trong Wikipedia, nơi ai cũng có quyền sửa đổi, hiển nhiên sẽ phải đạt đến sự đồng thuận của đa số thành viên, thông qua trang thảo luận. Về mặt nội dung, để tìm cách đạt được đồng thuận, chúng ta có thể tham khảo thêm Wikipedia:Thái độ trung lập. Về hình thức, các thành viên được khuyến khích tuân theo Cẩm nang về văn phong.

Những người cố ý phá hoại (như tôi vừa làm) thì công của các bạn kể như đổ sông đổ biển?

Mọi phiên bản của bài viết đều được giữ trong lịch sử và có thể được nhanh chóng hồi phục khi sửa đổi "phá hoại" được phát hiện bởi công cụ "Thay đổi gần đây". Không phải mọi sửa đổi có vẻ "phá hoại" đều không có ích cho cộng đồng, đôi khi chúng có đóng góp nhất định. Những phiên bản bị phá hoại hay chưa hoàn thiện đủ mức có xu hướng tồn tại ngắn ngủi.

Tôi thấy cần "ban chuyên gia" thay cho ý kiến số đông

Wikipedia không phải là nơi thử nghiệm mô hình dân chủ. Mời bạn đọc Wikipedia:Những gì không phải là Wikipedia. Các thảo luận là cơ hội để những người có chuyên môn tìm kiếm đồng thuận của cộng đồng trong một bài viết. Hiện tại "ban chuyên gia" có lẽ không cần thiết, vì giá trị của ý kiến từng thành viên chỉ phụ thuộc vào khả năng kiểm chứng và độ thuyết phục của ý kiến đó, không phụ thuộc vào ai phát biểu ý kiến đó. Xin mời bạn đăng những gì bạn cho là có ích cho cộng đồng lên đây với chú thích nguồn tham khảo để mọi người và các chuyên gia trong ngành kiểm chứng, sửa chữa, bổ sung.

Liệu tôi có đủ trình độ để soạn những bài có tính cách bách khoa?

Mỗi người có một sở trường, sở thích, có người hiểu biết sâu sắc về một đề tài, có người nắm vững thông tin về một sự kiện nhất định. Những vấn đề đó bạn có thể đóng góp tại Wikipedia tiếng Việt tùy theo khả năng và sở thích của mình. Bạn hãy mạnh dạn tham gia, không có ai là hoàn hảo và bên cạnh bạn còn có cả một cộng đồng Wiki luôn theo dõi, sẵn sàng hỗ trợ mọi đóng góp với mục đích tích cực của bạn.

Xem thêm

Torchlight help icon.svg
Bạn còn thắc mắc?
Mời vào: Bàn giúp đỡ