Wikipedia:Viết bài mới
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
 |
Đây là trang nói về cách viết một bài mới, không phải là nơi để viết bài! Nếu bạn muốn thử nghiệm sửa đổi, xin mời sử dụng chỗ thử. |
|
Dưới đây là những thông tin nâng cao và chi tiết hơn tại Wikipedia:Bài viết đầu tiên của bạn, được thiết kế dành cho những thành viên mới |
|
|
|
| Trợ giúp cơ bản | |
|---|---|
|
|
| Khái niệm và hướng dẫn | |
| Quá trình phát triển | |
| Công cụ và nhóm công cụ | |
Đây là trang để hướng dẫn một số thứ bạn nên biết khi viết một bài mới tại Wikipedia. Chúng tôi sẽ giải thích một số điều NÊN và KHÔNG NÊN khi viết bài, và chúng tôi mách cho bạn cách làm sao để tạo một bài mới. Trước khi viết một bài mới, dưới đây là một số mẹo có thể giúp bạn:
- Thử sửa các bài đang có để cảm nhận được cách viết và làm quen với mã trình bày mà Wikipedia sử dụng. Ngoài ra, hãy thử đọc một số bài viết tốt của chúng tôi, hay các bài được liệt kê trong bài viết chọn lọc.
- Thử viết bài mới tại trang thành viên của bạn trước. Nếu bạn đã đăng ký một tên thành viên, vậy là bạn đã có một khu vực của riêng mình để bắt đầu viết bài mới rồi đấy; bạn có thể định hình nó ở đó, không cần viết vội vàng, rồi chỉ cần chuyển nó vào Wikipedia "thực sự" khi nó đã đạt yêu cầu.
- Tìm kiếm trên Wikipedia trước để chắc rằng đã có một bài viết về chủ đề bạn muốn viết đã có mặt rồi hay chưa, rất có thể nó đang có tựa đề hơi khác. Nếu bạn tìm thấy một bài hiện đã có về chủ đề của bạn, tốt nhất là đổi hướng tên gọi mà bạn đang nghĩ đến sang bài viết hiện tại.
- Thu thập nguồn tham khảo để chứng minh sự nổi bật và để làm nguồn cho thông tin của bạn. Những bài viết không thỏa mãn độ nổi bật bằng cách chú thích các nguồn đáng tin cậy đã xuất bản sẽ rất dễ bị xóa.
- Xin đừng tạo trang về chính mình hay bạn bè của mình, những trang quảng cáo, bài bình luận cá nhân hay những bài viết khác mà bạn sẽ chẳng bao giờ tìm được chúng trong một bách khoa toàn thư.
- Cẩn thận với những thứ sau đây: sao chép các thứ, thông tin gây tranh cãi, bài viết quá ngắn, và bài viết có tính lợi ích cục bộ.
- Thu thập nguồn tham khảo từ những nguồn đáng tin cậy đã xuất bản.
- Viết một trang mới.
- Liệt kê tham khảo đến các nguồn của bạn để chứng minh rằng bài viết nổi bật.
Mục lục |
Tìm bài viết có sẵn
Wikipedia tiếng Việt có khá nhiều bài viết. Trước khi viết bài mới, bạn hãy chắc chắn rằng Wikipedia chưa có bài viết về nó, có thể dưới một cái tên hơi khác một tí; bạn có thể tìm nó ở đây; xem qua Quy ước đặt tên tại Wikipedia. Nếu một bài viết về chủ đề của bạn đã ở đây, nhưng bạn cho rằng người ta sẽ rất có thể tìm kiếm nó theo một cái tên hoặc cách đánh vần khác, hãy xem cách tạo một trang đổi hướng với cái tên đó; bổ sung các trang đổi hướng cần thiết là một cách giúp Wikipedia rất hiệu quả đấy. Ngoài ra, nhớ xem qua nhật trình xóa của bài viết để tránh viết lại một bài đã từng bị xóa trước đây.
Nếu bạn tìm mà vẫn không thấy bài viết mình cần, hãy thử mở rộng phạm vi tìm kiếm để tìm những bài viết đã có có thể chứa đựng chủ đề của bạn trong đó. Ví dụ, nếu bạn muốn viết một bài về thành viên của một ban nhạc, bạn có thể tìm ban nhạc đó rồi thêm thông tin về chủ đề của bạn vào bài viết để mở rộng nó.
Tuy là một ngôi chợ trên đảo, nhưng nơi đây không thiếu bất cứ món hàng nào, từ những mặt hàng tươi sống đến vật phục vụ cuộc sống hằng ngày. Ngoài vai trò là nơi mua sắm của Phú Quốc, chợ Dương Đông còn nỗi bật với các món hàng đặc sản dành cho du khách như : tiêu, khô mực, khô cá, tôm khô và các loại hải sản tươi rất phong phú và đa dạng…
Một góp nhỏ của chợ tại huyện
Lúc đầu là những cụm mua bán lẻ, với các món hàng tập trung thành khu vực riêng như : hàng cá, thịt, rau, tạp hóa… Sau đó, hình thành nên hợp tác xã mua bán. Khoảng năm 1965, hợp tác xã mua bán bị giải thể và chợ Dương Đông được hình thành. Trải qua quá trình phát triển, năm 1990, Ủy ban nhân dân huyện Phú Quốc cho xây dưng lại chợ trên diện tích khoảng 2500m2 .
Cách đây 5 năm, những mặt hàng nhu yếu phẩm của chợ chủ yếu dựa vào lượng cung cấp ở đất liền. Nhưng hiện nay, người dân trên đảo đã có thể nuôi trồng phục vụ đời sống. Do không còn phụ thuộc vào đất liền nên giá cả một số mặt hàng có khi còn thấp hơn ở đất liền. Điểm mạnh của chợ Dương Đông là các mặt hàng: hải sản tươi sống, nước mắm, trái cây, tiêu…do chính người dân trên đảo sản xuất. Tuy nhiên, mức sống người dân trên đảo ngày càng cao, lượng cung không đủ cầu, nên lúa gạo, vật dụng, trang thiết bị vẫn phải nhập từ đất liền.
Ngày nay, phương tiện giao thông đường thủy phát trểin, tàu chở hàng có mặt hằg ngày, nên lượng hàng hóa torng chợ phong phú, đa dạng hơn. Chợ họp từ 2 giờ sáng và kết thúc vào 12 giờ khuya bằng những gian hàng ăn uống. Với hơn 200 tiểu thương buôn bán các mặt hàng chủ đạo, trong đó hàng bách hóa tổng hợp là 80 tiểu thương, chợ Dương Đông trở thành nơi mua sắm sầm uất của huyện đảo.
Chợ nằm dọc theo rạch Dưong Đông, thuận lợi cho việc mua bán theo kiễu “ trên bến dưới thuyền” . Hàng hóa từ các ghe tàu ở đất liền cập sát mé chợ và việc trao đổi mua bán diễn ra thường xuyên. Đồng thời những mặt hàng như: tôm, mựa, cá mú tươi tại chợ cũng được luân chuyển đi trong và ngoài tỉnh. Chợ Dương Đông được xem là một bến cảng và hình thức trao đổi hàng hóa với các tỉnh lân cận luôn được thực hiện. Các ghe tàu tự phát ở đất liền kinh doanh nhhững mặt hàng khô, hàng gia dụngrồi mua lại các hải sản tươi sống mang về đất liền bán.
Tàu thuền tấp nặp trên bến cảng gần chợ thể hiện sự phồn vinh và thịnh vượng của Phú Quốc
Bản chất văn hóa của người dân Phú Quốc nói chung và tiểu thương trong chợ nói riênglà chân thật. Trong mua bán họ không nói thách, hay níu kéo khách hàng. Với phương thức “tiền nào của ấy”, chất lượng hàng hóa luôn được đảm bảo, khách hàng có thể yên tâm khi mua bất kỳ sản phẩm nào.
Ngoài phục vụ nhu câu mua sắm hàng ngày của người dân trên đảo, chợ Dương Đông còn có những gian hàng hải sản phong phú, thu hút lượng lớn khách du lịch. Du khách thường thích thú với những loại cá, cua, ghẹ, tôm, mực… tươi ngon, và những loại tôm khô, cá khô, mực khô đặc trưng của huyện đảo. Một tiểu thương kinh doanh mặt hàng quà biếu trong chợ đã nói: “ khách du lịch nước ngoài đi theo tour đến đây mua rất nhiều Nhưng cái khó nhất của chúng tôi là vốn ngoại ngữ”. Để kinh doanh tốt các mặt hàng phục vụ du lịch,các tiểu thương trong chợ Dương Đông cần phải nỗ lực hơn nữavề sự đa dạng mẫu mã, phong phú chủng loại và chất lượng đảm bảo.
Trong tương lai chợ Dương Đông sẽ phát triển với các mặt hàng phục vụ cho du lịch. Đặc biệt, tận dụng thế mạnh về nguồn hải sản, tiêu, nước mắm, rượu sim sẵn có để phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng và thương buôn trong ngoài tỉnh.
Tuy là một ngôi chợ trên đảo, nhưng nơi đây không thiếu bất cứ món hàng nào, từ những mặt hàng tươi sống đến vật phục vụ cuộc sống hằng ngày. Ngoài vai trò là nơi mua sắm của Phú Quốc, chợ Dương Đông còn nỗi bật với các món hàng đặc sản dành cho du khách như : tiêu, khô mực, khô cá, tôm khô và các loại hải sản tươi rất phong phú và đa dạng…
Một góp nhỏ của chợ tại huyện
Lúc đầu là những cụm mua bán lẻ, với các món hàng tập trung thành khu vực riêng như : hàng cá, thịt, rau, tạp hóa… Sau đó, hình thành nên hợp tác xã mua bán. Khoảng năm 1965, hợp tác xã mua bán bị giải thể và chợ Dương Đông được hình thành. Trải qua quá trình phát triển, năm 1990, Ủy ban nhân dân huyện Phú Quốc cho xây dưng lại chợ trên diện tích khoảng 2500m2 .
Cách đây 5 năm, những mặt hàng nhu yếu phẩm của chợ chủ yếu dựa vào lượng cung cấp ở đất liền. Nhưng hiện nay, người dân trên đảo đã có thể nuôi trồng phục vụ đời sống. Do không còn phụ thuộc vào đất liền nên giá cả một số mặt hàng có khi còn thấp hơn ở đất liền. Điểm mạnh của chợ Dương Đông là các mặt hàng: hải sản tươi sống, nước mắm, trái cây, tiêu…do chính người dân trên đảo sản xuất. Tuy nhiên, mức sống người dân trên đảo ngày càng cao, lượng cung không đủ cầu, nên lúa gạo, vật dụng, trang thiết bị vẫn phải nhập từ đất liền.
Ngày nay, phương tiện giao thông đường thủy phát trểin, tàu chở hàng có mặt hằg ngày, nên lượng hàng hóa torng chợ phong phú, đa dạng hơn. Chợ họp từ 2 giờ sáng và kết thúc vào 12 giờ khuya bằng những gian hàng ăn uống. Với hơn 200 tiểu thương buôn bán các mặt hàng chủ đạo, trong đó hàng bách hóa tổng hợp là 80 tiểu thương, chợ Dương Đông trở thành nơi mua sắm sầm uất của huyện đảo.
Chợ nằm dọc theo rạch Dưong Đông, thuận lợi cho việc mua bán theo kiễu “ trên bến dưới thuyền” . Hàng hóa từ các ghe tàu ở đất liền cập sát mé chợ và việc trao đổi mua bán diễn ra thường xuyên. Đồng thời những mặt hàng như: tôm, mựa, cá mú tươi tại chợ cũng được luân chuyển đi trong và ngoài tỉnh. Chợ Dương Đông được xem là một bến cảng và hình thức trao đổi hàng hóa với các tỉnh lân cận luôn được thực hiện. Các ghe tàu tự phát ở đất liền kinh doanh nhhững mặt hàng khô, hàng gia dụngrồi mua lại các hải sản tươi sống mang về đất liền bán.
Tàu thuền tấp nặp trên bến cảng gần chợ thể hiện sự phồn vinh và thịnh vượng của Phú Quốc
Bản chất văn hóa của người dân Phú Quốc nói chung và tiểu thương trong chợ nói riênglà chân thật. Trong mua bán họ không nói thách, hay níu kéo khách hàng. Với phương thức “tiền nào của ấy”, chất lượng hàng hóa luôn được đảm bảo, khách hàng có thể yên tâm khi mua bất kỳ sản phẩm nào.
Ngoài phục vụ nhu câu mua sắm hàng ngày của người dân trên đảo, chợ Dương Đông còn có những gian hàng hải sản phong phú, thu hút lượng lớn khách du lịch. Du khách thường thích thú với những loại cá, cua, ghẹ, tôm, mực… tươi ngon, và những loại tôm khô, cá khô, mực khô đặc trưng của huyện đảo. Một tiểu thương kinh doanh mặt hàng quà biếu trong chợ đã nói: “ khách du lịch nước ngoài đi theo tour đến đây mua rất nhiều Nhưng cái khó nhất của chúng tôi là vốn ngoại ngữ”. Để kinh doanh tốt các mặt hàng phục vụ du lịch,các tiểu thương trong chợ Dương Đông cần phải nỗ lực hơn nữavề sự đa dạng mẫu mã, phong phú chủng loại và chất lượng đảm bảo.
Trong tương lai chợ Dương Đông sẽ phát triển với các mặt hàng phục vụ cho du lịch. Đặc biệt, tận dụng thế mạnh về nguồn hải sản, tiêu, nước mắm, rượu sim sẵn có để phục vụ nhu cầu của người tiêu dùng và thương buôn trong ngoài tỉnh.
Và cẩn thận về...
- Sao chép. Đừng vi phạm bản quyền
- Để an toàn, đừng trích dẫn quá vài câu văn bản từ bất cứ nơi nào khác, và liệt kê các tài liệu tham khảo mà bạn sử dụng. Bạn có thể chép những nội dung nào mà bạn chắc chắn nó thuộc phạm vi công cộng, nhưng thậm chí đối với các tài liệu phạm vi công cộng, bạn vẫn phải chú thích lại nguồn gốc. Cũng chú ý rằng đa số các trang web không thuộc phạm vi công cộng và đa số lời bài hát cũng không. Nếu bạn cho rằng những gì bạn đang đóng góp là thuộc phạm vi công cộng, hãy nói nơi bạn lấy chúng, hoặc là trong bài viết hoặc tại trang thảo luận, và tại trang thảo luận hãy đưa ra lý do tại sao bạn cho rằng nó thuộc phạm vi công cộng (ví dụ "Nó được xuất bản vào năm 1895..."). Nếu bạn cho rằng bạn đang thực hiện "sử dụng hợp lý" các tài liệu có bản quyền, xin đặt ghi chú tại trang thảo luận nói lý do tại sao bạn phải làm vậy. Để biết thêm thông tin: Quyền tác giả và hướng dẫn về nội dung không tự do của chúng tôi dành cho văn bản.
- Nghiên cứu kỹ và chú thích nguồn gốc
- Những bài viết tự dưng nghĩ ra mà viết thì tốt hơn là không có gì, nhưng chúng khó mà kiểm chứng, một phần rất quan trọng trong nỗ lực tạo ra một tác phẩm tham chiếu đáng tin cậy. Xin hãy nghiên cứu qua những nguồn tốt nhất hiện có và chú thích chúng một cách hợp lý. Làm điều này, cugf với việc không sao chép quá nhiều nội dung văn bản, sẽ giúp tránh khả năng đạo văn.
- Các nội dung ủng hộ một chiều và gây tranh cãi
- Xin đừng viết những bài viết bảo vệ cho một quan điểm nhất định về chính trị, tôn giáo, hay bất cứ thứ gì khác. Hãy hiểu những gì chúng tôi muốn nói theo một quan điểm trung lập trước khi tham gia vào loại chủ đề này.
- Bài viết quá ngắn chỉ có định nghĩa
- Các định nghĩa kiểu từ điển sẽ thuộc về Wiktionary. Hãy cố gắng viết một đoạn ngắn nhưng đầy đủ nói đến một điều gì đó về chủ đề. Chúng tôi hoan nghênh những bài viết ngắn tốt, được gọi là "bài sơ khai", sẽ đóng vai trò là bệ phóng cho những người khác bổ sung. Nếu bạn không có đủ tài liệu để viết một bài sơ khai tốt, có lẽ bạn không nên viết bài mới. Phía cuối bài sơ khai, bạn nên ghi thêm "tiêu bản sơ khai" giống như thế này: {{sơ khai}}. (Những thành viên Wikipedia khác sẽ rất biết ơn nếu bạn dùng một tiêu bản sơ khai cụ thể hơn, như {{sơ khai âm nhạc}}. Xem danh sách các loại sơ khai để có danh sách tất cả các tiêu bản sơ khai cụ thể). Những tiêu bản này giúp theo dõi những bài viết cần mở rộng.
- Những bài viết có lợi ích cục bộ
- Đây là những bài viết về những nơi như trường học, hoặc đường sá chỉ có được sự quan tâm từ số lượng khá nhỏ như những cựu học sinh hay những người sống gần đó. Hiện chưa có đồng thuận về những bài như vậy, nhưng một số người sẽ chất vấn chúng nếu chúng không có nội dung gì chứng tỏ nó đặc biệt và khác biệt với hàng chục ngàn nơi tương tự khác như thế nào. Hình ảnh sẽ thêm sự quan tâm. Cố gắng tô vẽ màu sắc địa phương cho những bài viết mang tính lợi ích cục bộ như vậy. Nguồn tham khảo từ bên thứ ba là rất hữu ích để chứng minh rằng chủ đề đang viết là nổi bật.
Làm thế nào để viết trang mới
Trong ô tìm kiếm ở phía trên bên trái trang, gõ tiêu đề bài viết mới, rồi nhấn Xem. Nếu trang Tìm kiếm báo lại rằng "Không có tên trang nào có nội dung tương tự" thì bạn có thể nhấp vào liên kết "Viết bài này" màu đỏ để bắt đầu soạn thảo bài viết của bạn.
Điều đầu tiên nhất mà bạn nên viết trong bài viết mới là danh sách các nguồn tham khảo trong nó. Tới đây, chỉ cần gõ chúng vào như thế này (chúng sẽ tự động chuyển thành liên kết):
- (1) http://www.nytimes.com/2007/04/12/books/12vonnegut.html
- (2) http://www-03.ibm.com/ibm/history/exhibits/space/space_shuttle.html
Sau đó, bạn sẽ từ từ học được cách định dạng chúng sao cho chúng xuất hiện ở cuối bài.
Trong khi xây dựng bài viết
Nếu bạn biết rằng bài viết của bạn sẽ cần nhiều lần sửa chữa và/hoặc một thời gian đáng kể để có thể liệt kê hết các nguồn tham khảo và/hoặc để trình bày tốt, chúng tôi khuyên bạn nên đặt tiêu bản {{đang viết}} vào đầu trang để thông báo với những biên tập viên khác là công việc đang được tiến hành. Những bài viết được gắn thẻ với tiêu bản đang viết nói chung sẽ không phải là đối tượng bị xóa trừ một số trường hợp thật đặc biệt (ví dụ như nó không được sửa đổi trong vòng 1 tuần hoặc hơn).
Một lựa chọn khác nếu bạn định từ từ viết trang là bắt đầu viết trang mới trong một trang con của trang thành viên của bạn. Điều này cho phép bạn muốn kéo dài bao lâu tùy thích để hoàn thành một bài viết có thể trưng ra được. Khi bạn cảm thấy nó đủ tốt để không bị xóa, bạn có thể di chuyển nó sang không gian bài viết chính.
Sau khi bạn nhập vào nội dung bài mới, nhấn Xem thử để kiểm tra xem có lỗi gì không, rồi nhấn Lưu trang.
| Bài đã có chưa? Gõ vào, rồi nhấn "Xem (thử tiêu đề)" |
|
Rồi sao nữa?
Để định dạng bài viết mới cho đúng (và mở rộng nó, thậm chí có thể đưa nó thành chọn lọc!), hãy xem các liên kết phía dưới.
- Wikipedia:Hướng dẫn từng bước để biết cách định dạng bài viết của bạn
- Wikipedia:Hướng dẫn viết bài tốt hơn
- Wikipedia:Bài viết hoàn hảo
- Wikipedia:Đề mục dẫn đầu
- Wikipedia:Thu hút sự chú ý vào các trang mới
Ngoài ra, chắc chắn rằng có những liên kết đến bài viết mới từ những bài viết Wikipedia khác (nhấn "Các liên kết đến đây" trong hộp công cụ) và rằng bài viết mới thuộc về ít nhất một thể loại tương ứng (xem Trợ giúp:Thể loại). Nếu không sẽ rất khó cho người đọc khi họ muốn tìm bài viết.
Những người khác có thể thoải mái đóng góp vào bài viết khi nó đã được lưu. Người tạo trang không có quyền gì đặc biệt để quản lý nội dung về sau. Xem Wikipedia:Quyền sở hữu bài viết.
