Xuân này con không về

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Xuân này con không về
Xuan nay con khong ve.jpg
Bìa bản nhạc Xuân này con không về, phát hành năm 1969
Nhạc sĩ Trịnh Lâm Ngân
Thể loại Nhạc vàng, Nhạc lính

Xuân này con không về là một bài hát nổi tiếng do bộ ba nhạc sĩ Trịnh - Lâm - Ngân[1] sáng tác trong khoảng thập niên 60. Bài hát này gắn liền với tên tuổi của ca sĩ Duy Khánh, Duy Khánh thành công với bài hát đến mức có lúc người ta tưởng Duy Khánh là tác giả.[2]

Ca khúc thường được phát vào dịp đầu xuân, không chỉ ở thời chinh chiến mà còn ở trong thời bình,[3] diễn tả tâm trạng của một người xa nhà nhân dịp Xuân về và toàn bài không có chữ "lính" nào và chỉ đến khúc cuối, người nghe mới lờ mờ nhận ra đây là một bài nhạc lính.

Xuất xứ[sửa | sửa mã nguồn]

Bài hát được sáng tác vào khoảng thập niên 1960, mở đầu cho 1 loạt những bài hát viết về tâm trạng người lính trong mùa xuân của Trịnh Lâm Ngân[1]. Những bài được coi là phần tiếp theo của ca khúc này [2]Xuân này con về mẹ ở đâu, Xuân nào con sẽ về [4], nhưng không nổi tiếng bằng.

Nội dung[sửa | sửa mã nguồn]

Bài hát diễn tả tâm trạng một người xa nhà không được về đón xuân cùng gia đình vào dịp tết đến. Mở đầu bài hát là một dòng suy tưởng của một người xa nhà:

Con biết xuân này mẹ chờ tin con
Khi thấy mai đào nở vàng bên nương

Nhìn cảnh mùa xuân đang đến gần ở nơi xa, người xa nhà chạnh lòng nghĩ về mẹ già ở quê nhà, nhớ không khí tết gia đình lúc còn thanh bình với bánh chưng xanh, hoa mai vàng, tiếng pháo nổ, với bầy trẻ thơ ngây.., tuy nghèo mà đầm ấm và nhớ tới lời hẹn ước sẽ trở về ngày đầu xuân.

Anh còn tưởng tượng ra nhiều cảnh buồn bã thiếu vắng nếu như mình không về. Người mẹ được nghĩ tới đầu tiên: Nếu con không về chắc mẹ buồn lắm. Còn bọn trẻ con thì mất đi 1 niềm vui được mặc áo đi khoe xóm giềng, nếu như anh trai không đem áo mới về cho chúng.

Người buồn là một, nếu anh không về, cảnh vật cũng tiêu điều:

Mái tranh nghèo không người sửa sang
Khu vườn thiếu hoa vàng mừng xuân...

Toàn bài không có chữ "lính" nào và chỉ đến khúc cuối, người nghe mới lờ mờ nhận ra đây là tâm trạng của một người lính khi anh nói là do cuộc chiến còn đó, bè bạn còn đó, người lính không thể trở về với gia đình để hưởng cảnh êm ấm một mình được:

Con biết bây giờ mẹ chờ em trông
Nhưng nếu con về bạn bè thương mong
Bao lứa trai cùng chào xuân chiến trường
Không lẽ riêng mình êm ấm
Mẹ ơi con xuân này vắng nhà

Người lính chỉ còn biết nhắn gửi ngậm ngùi: Mẹ ơi con xuân này vắng nhà, và cũng không quên ước hẹn lại ngày trở về:

Mẹ thương con xin đợi ngày mai...
(Có bản chép khác: Mẹ ơi con xin hẹn ngày mai...)

Bài hát nói đến một tình cảnh phổ biến thời chiến tranh, và qua đó, tỏ sự cảm thông với những nỗi buồn, sự hy sinh của người lính và cả những người mẹ già có con ra đi trong mùa lửa khói.

Ca sĩ thể hiện[sửa | sửa mã nguồn]

Bài hát gắn liền với giọng ca Duy Khánh, nhưng ngoài ra còn được hát bởi các danh ca:Chế Linh, Elvis Phương, Duy Quang... và các ca sĩ trẻ như Trường Vũ, Quang Lê, Đặng Thế Luân, và gần đây nhất là ca sĩ trẻ Thùy Chi.

Nhận xét[sửa | sửa mã nguồn]

Bài này khi được tung ra lần đầu tiên, lúc đó chúng tôi đang trong quân đội, thành thử nghe rất xúc động bởi vì nó chia sẻ được tâm sự của bất kỳ người lính nào xa nhà, thì lúc nào cũng nhớ về quê nhà của mình và nhất là nhớ về hình ảnh người mẹ- Nhà văn Nguyễn Ngọc Ngạn

Lời bài hát[sửa | sửa mã nguồn]

Trích 1 đoạn:

Con biết bây giờ mẹ chờ tin con
khi thấy mai đào nở vàng bên nương
Năm trước con hẹn đầu xuân sẽ về
nay én bay đầy trước ngõ
mà tin con vẫn xa ngàn xa
ôi nhớ xuân nào thuở trời yên vui
nghe pháo giao thừa rộn ràng nơi nơi
bên mái tranh nghèo ngồi quanh bếp hồng
trông bánh chưng ngồi chờ sáng
đỏ hây hây những đôi má đào

Nếu con không về chắc mẹ buồn lắm,
mái tranh nghèo không người sửa sang

Khu vườn thiếu hoa đào mừng xuân
Đàn trẻ thơ ngây chờ mong
anh trai sẽ đem về cho tà áo mới
ba ngày xuân đi khoe phố phường

Con biết bây giờ mẹ chờ em trông
nhưng nếu con về bạn bè thương mong
bao lứa trai cùng chào xuân chiến trường
không lẽ riêng mình êm ấm
Mẹ ơi con xuân này vắng nhà

Mẹ thương con xin đợi ngày mai...

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b Trịnh Lâm Ngân là nghệ danh ghép của 3 nhạc sĩ: "Trịnh" tức Trần Trịnh, "Lâm" tức Lâm Đệ, "Ngân" tức Nhật Ngân
  2. ^ a b Nhạc sĩ Nhật Ngân - rfa.org
  3. ^ Gần đây nhất, chương trình "Đại nhạc hội" của trung tâm ca nhạc Asia số 60 chủ đề Tết, ban tổ chức đã cho song ca bài hát này với giọng thu âm của cố ca sĩ Duy Khánh và giọng hát trẻ của Đặng Thế Luân
  4. ^ Xem phần giới thiệu và trình diễn hai bài này trong chương trình Paris By Night 76 Chủ đề Xuân Tha Hương của trung tâm Thúy Nga.