Chồn mactet Bắc Mỹ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Martes pennanti)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Fisher
Martes Pennanti.jpg
Fishers (14584727897).jpg
Một con Fishers
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Lớp (class) Mammalia
Bộ (ordo) Carnivora
Họ (familia) Mustelidae
Chi (genus) Martes
Loài (species) M. pennanti
Danh pháp hai phần
Martes pennanti
(Erxleben, 1777)[2]

Chồn mactet Bắc Mỹ (Danh pháp khoa học: Martes pennanti) hay còn được gọi là chồn pekan, pequam, wejack, woolang hay còn được gọi với tên gọi phổ biến là Fisher là một loài động vật thuộc họ mustelid (họ chồn) bao gồm chồn, rái cáchồn gulô, phân bố ở Bắc Mỹ gồm Hoa KỳCanada. Con vật nhỏ bé lông mượt này nổi tiếng là sát thủ hung tàn đối với những con vật nhỏ nuôi trong nhà như mèo, khiến nhiều chủ nhà ở Mỹ luôn phát cáu.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Bề ngoài, trông nó giống một con vật nhỏ thó, bẩn thỉu, trông nó có vẻ như là con cáo nhưng lại rất giống chuột. Nó có răng nanh và móng vuốt. Mặc dù không to nhưng nó thật ghê rợn. Khỏe mạnh với cái đuôi xù và đôi mắt tròn nhỏ nhưng sáng, và một bộ lông mượt, một con fisher nặng khoảng 5 đến 15 pao, sống trên mặt đất hoặc trên cây. Nó hoạt động về đêm vì thế không dễ gì quan sát được.

Fisher đực có lãnh thổ cực kì lớn, nó sẽ đi sang nơi khác nếu có một con đực nào đó xuất hiện. Con cái có xu hướng sinh sống chồng chéo lên nhau. Con đực sẽ đi vào lãnh thổ của con cái vào mỗi mùa xuân để giao phối rồi định cư trong vùng riêng của chúng suốt một năm. Con fisher có khả năng thích nghi nhanh chóng với môi trường mới khiến các nhà sinh học phải sửng sốt mặc dù nó được coi là thành công của quá trình bảo tồn.

Nó có bản tính ăn thịt hiếu thắng của con chồn gulô và có thể trèo cây như chồn mactet. Con fisher có thể giết nhiều con vật một lúc trong khoảng không gian nhỏ hẹp. Chúng chủ yếu ăn thịt, đặc biệt là sóc, chuột, chuột đồng và các loài vật nhỏ khác, ngoài ra thực đơn của chúng còn bao gồm lạc và các loại hạt. Fisher cũng là một trong số kẻ thù ít ỏi của loài nhím.

Chúng giết con nhím bằng cách tấn công vào mặt con nhím rồi lật ngửa nó từ phía sau. Chúng có cách thức tấn công duy nhất để giết các con nhím lông cứng: nó tấn công vào mặt con nhím cho đến khi con vật này bị yếu đi thì nó lật ngửa con mồi lên để có thể tấn công vào bụng con nhím, nơi dễ bị thương tổn nhất. Trong một số khu vực, nhím lông mềm chiếm tới 1/4 khẩu phần ăn của loài chồn mactet này.

Nguy cơ[sửa | sửa mã nguồn]

Con người chính là kẻ thù lớn nhất của loài fisher. Nạn chặt phá rừng đi kèm với việc săn bắt lấy lông, con vật này đã bị đẩy đến bên bờ tuyệt chủng vào đầu thế kỉ 20. Loài fisher đã biến mất nhiều năm nay. Chúng không còn xuất hiện ở Massachusetts nữa. Nó được cứu thoát khỏi nạn tuyệt chủng ở vùng Đông Bắc và miền trung phía tây. Mới đây nó đã di cư đến vùng ngoại ô Hoa Kỳ. Thống kê số lượng về chúng rất khó thực hiện bởi không dễ gì nhìn thấy chúng trong khi chưa hề có một nghiên cứu trên diện rộng nào. Con số fisher bị chết trên đường cùng với sự hiện diện của chúng ở các vùng đất mới đã chỉ ra rõ ràng số lượng fisher đang tăng lên.

Gia tăng[sửa | sửa mã nguồn]

Một con Fisher trên tuyết

Nhiều bang phía đông và miền trung phía tây nước Mỹ bắt đầu nuôi lại con fisher vào thế kỉ trước nhằm hạn chế số lượng nhím làm hại cây. Vermont là bang đầu tiên nhập fisher trở lại, khoảng 125 con vào những năm 1950. 20 năm sau, chúng phát triển nhanh chóng. Những con fisher không chỉ sinh trưởng phát triển ở nơi đây mà còn di cư sang vùng khác.

Những con Fisher bang Vermont đã di cư đến phía nam New Hampshire và miền trung phía bắc bang Massachusetts nơi có rừng tự nhiên rậm rạp cùng với nhiều cây cối được trồng khi ngoại ô phát triển. Mới đây, fisher lại được tái nhập vào MichiganPennsylvania. Khi số lượng cá thể tăng lên, cả lãnh thổ sinh sống của chúng cũng thế. Do nhiều vùng có người ở nên fisher cũng xuất hiện ở nhiều khu vực mới. Trong đó phải kể đến Cape Cod, người ta đã phát hiện một con fisher tại Sandwich.

Số khác được phát hiện tại miền đông Chatham. Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng chúng đã bơi qua kênh Cape Cod hoặc chạy qua cầu. Ngoài ra fisher cũng có mặt tại Brookline, Massachusetts, ngay ngoại ô Boston. Những con fisher bang Vermont đã di cư về phía nam đến tận Rhode Island, vùng duyên hải bang Connecticut khiến cư dân địa phương lúng túng bởi không thể nhận diện được sinh vật xuất hiện trong sân sau nhà họ. Rhode Island từ năm 1999 bắt đầu ghi chép số lượng fisher chết trên đường tại khu vực phía bắc. Năm nay người ta phát hiện một con tại nam Kingston trên bờ biển.

Gây rắc rối[sửa | sửa mã nguồn]

Giết vật nuôi[sửa | sửa mã nguồn]

Chúng được báo cáo là hay nhằm vào vật nuôi

Tại Rhode Island Fish and Wildlife Division thuộc bang Rhode Island đã nhận được 43 lời phàn nàn của người dân về con fisher, đa số các vụ tấn công vật nuôi đều do nó gây ra. Cơ quan động thực vật hoang dã tại bang Connecticut, Massachusetts, New York và Rhode Island đang nỗ lực tiến hành nâng cao nhận thức cho cư dân nuôi thú vật về con fisher đồng thời khuyến khích họ nên nuôi mèo hay nuôi gà trong lồng an toàn.

Vào mùa hè, một người nghe thấy tiếng kêu ăng ẳng của chú chó chăn cừu Holly gốc Đức liền đi ra ngoài xem xét sự tình. Những gì cô nhìn thấy lúc đó vẫn khiến cô sởn tóc gáy. Một con vật nhỏ thó, bẩn thỉu bám trên người Holly, cắm móng vuốt vào gáy và gặm nhấm mặt con chó. Đó là một con fisher giống chồn sống trong rừng sâu. Loài ăn thịt đáng sợ ở vùng ngoại ô nước Mỹ. Khoảng từ 10 đến 15 năm trước, các nhà sinh học cho rằng fisher chỉ sống trong rừng sâu, như trung tâm Adirondacks. Nhưng bây giờ có thể thấy chúng ở vùng trồng trọtngoại ô.

Một chủ sở hữu một trang trại tại Norton bang Massachusetts cho biết một con fisher đã giết 3 trong số 5 con gà nhà. Nó cắt đầu một con gà qua sợi dây ở thành chuồng. Hôm sau, nó đột nhập vào chuồng và giết thêm 2 con gà nữa. Tại vùng ngoại ô Lexington bang Massachusetts, các nhà chức trách phải treo biểu ngữ nhằm khuyến khích người dân giữ mèo và chó trong nhà bởi người ta phát hiện có con fisher ở cánh rừng gần đó. Tại Northborough bang Massachusetts, họ đăng lời cảnh báo rằng người dân nên đóng kín thùng rác và hạn chế không nên để thức ăn bên ngoài cho các con vật.

Con fisher thấy nhà của rất hấp dẫn, vì chúng ta có những thứ chúng thích. Ở New England, có tường đá thu hút chuột. Vì thế cũng trở thành môi trường hấp dẫn đối với fisher. Khi con fisher xuất hiện ở vùng ngoại ô, các nhà sinh học phải cố gắng thuyết phục cư dân rằng chúng rất hiếm khi tấn công con người. Có một câu chuyện được các bà mẹ truyền lại rằng fisher là loài ăn thịt tham lam, nên để ý đến lũ trẻ và giữ lũ trẻ cách xa những con fisher. Chúng đúng thực là kẻ ăn thịt tham lam nhưng chỉ đối với sóc hoặc thỏ thôi. Nó giống như kẻ ăn trộm.

Tấn công con người[sửa | sửa mã nguồn]

Một con chồn hung dữ

Con fisher khá nguy hiểm. Con fisher điên dại thường hay đi theo con người. Có một người ở Scotia bang New York khi đang dọn rác vào một ngày tháng hai thì con fisher nhảy bổ ra từ trong thùng rác, đi theo cô đến tận gara và tấn công vào chân cô. Cô Scheuerman đánh lại nó bằng cái dập lửa, rồi chạy vào bên trong và gọi cảnh sát. Cảnh sát đã phải theo dấu con fisher trong tuyết. Họ bắn chúng và phát hiện con vật có kết quả xét nghiệm dương tính với bệnh dại. Họ nhìn vào dấu chân con vật rồi nói đó là một con fisher, nạn nhân đã phải chịu thương tổn thần kinh ở bàn chân và phải tiêm rất nhiều vắc-xin dại trong suốt 5 tuần. Trong khoảng 200 năm nay tại bang New York, nạn nhân này là người thứ hai bị một con fisher mắc bệnh dại tấn công.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Reid, F. & Helgen, K. (2008). Martes pennanti. 2008 Sách đỏ IUCN. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế 2008. Truy cập ngày ngày 21 tháng 3 năm 2009. Database entry includes a brief justification of why this species is of least concern
  2. ^ Wilson, D. E.; Reeder, D. M. biên tập (2005). “Martes pennanti”. Mammal Species of the World . Baltimore: Nhà in Đại học Johns Hopkins, 2 tập (2.142 trang). ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]