Monome

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Hình 1: clorôpren là đơn phân tử của cao su tổng hợp.

Mônôme là một đơn vị cấu tạo nên đa phân tử (polyme). Đây là khái niệm thường dùng nhiều nhất trong sinh hoá họcsinh học phân tử, dịch theo kiểu phiên âm từ tiếng Anh là "monomer", phát âm IPA: /'mɑnəmər/ (gốc từ tiếng Hy Lạp mono là "một" và meros là "phần tử"), cũng như tiếng Pháp là "monomère".[1][2][3][4] Trong tiếng Việt thông dụng, khái niệm này từ lâu đã được gọi là đơn phân tử hay gọi tắt là đơn phân.[5][6][7]

Ví dụ:

  • Chloroprene (clorôpren) là một đơn phân để tạo ra cao su tổng hợp Neoprene (hay polychloroprene polymer - hình 1).
  • Nuclêôtit (nucleotide) là một đơn vị, mà sự trùng phân hoá của chúng đã dẫn đến tạo thành đại phân tử sinh học là axit nuclêic. Mỗi đơn vị này là một đơn phân tử, nhưng lại gồm ba phân tử (tiểu đơn vị) tạo thành là: bazơ nitơ, đường pentôza (C5) và axit phôtphoric.[8][9][5][7] Chẳng hạn, mỗi phân tử ARN có thể do hàng ngàn đơn phân họp lại thành chuỗi mà tạo nên, trong đó ARN là đại phân tử, còn các đơn phân là nuclêôtit (hình 2).
Hình 2: Một nuclêôtit là một đơn phân tử tạo nên ARN, gồm: 1 gốc phôtphat (phosphate), 1 bazơ nitơ (ở hình này là ađênin) và 1 đường pentôza (ribose).
  • Mỗi đại phân tử nilông gồm chuỗi hai đơn phân khác nhau tạo thành qua phản ứng trùng ngưng (hình 3).
  • Mỗi axit amin là một đơn phân tạo thành đại phân tử sinh học prôtêin.
Hình 3: Nilông được hình thành bằng phản ứng trùng hợp hai đơn phân (thu được nước).

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Nguồn trích dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Anne Marie Helmenstine. “Monomer Definition and Examples”. 
  2. ^ “Monomer”. 
  3. ^ Introduction to Polymers 1987 R.J. Young Chapman & Hall ISBN 0-412-22170-5
  4. ^ Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis,Otin Raff, Keith Roberts, and Peter Walter, Molecular Biology of the Cell, 2008, Garland Science, ISBN 978-0-8153-4105-5.
  5. ^ a ă Campbell và cộng sự: "Sinh học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010.
  6. ^ Tạ Thanh Văn: "Hóa sinh" - Nhà xuất bản Y học, 2011.
  7. ^ a ă "Sinh học 10" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2018.
  8. ^ Phạm Thành Hổ: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998.
  9. ^ Đỗ Lê Thăng: "Di truyền học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2000.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]