Tiếng Ainu

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Ainu Hokkaido
アイヌ・イタㇰ Aynu=itak
Phát âm [ˈainu iˈtak]
Sử dụng tại Nhật Bản
Khu vực Hokkaido
Tổng số người nói 10 (2007)[1]
Dân tộc 15.000 người Ainu ở Nhật Bản[2]
Phân loại Hệ ngôn ngữ Ainu
  • Tiếng Ainu Hokkaido
Hệ chữ viết Katakana, Latinh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-3 ain
Glottolog ainu1240

Tiếng Ainu (Ainu: アイヌ・イタㇰ Aynu=itak; tiếng Nhật: アイヌ語 Ainu-go) hay tiếng Ainu Hokkaido là thành viên duy nhất còn tồn tại của hệ ngôn ngữ Ainu. Nó được nói bởi một ít người Ainu trên đảo Hokkaido bắc Nhật Bản.

Cho tới đầu thế kỷ 20, các ngôn ngữ Ainu vẫn còn hiện diện tại miền nam đảo Sakhalin và một số nơi thuộc quần đảo Kuril. Hiện nay chỉ còn tiếng Ainu Hokkaido, người cuối cùng nói tiếng Ainu Sakhalin đã qua đời năm 1994. Tiếng Ainu Hokkaido cũng xắp tuyệt chủng, dù có một số cố gắn nhằm phục hồi nó.

Tiếng Ainu Hokkaido không có mối quan hệ với ngôn ngữ nào, trừ một vài ngôn ngữ Ainu đã tuyệt chủng.

Người nói[sửa | sửa mã nguồn]

Bảo tàng Pirka Kotan, một trung tâm ngôn ngữ và văn hoá Ainu ở Sapporo (khu Jozankei)

Tuy thuộc vào cách nhìn, tiếng Ainu có thể được xem là một ngôn ngữ xắp tuyệt chủng hoặc một ngôn ngữ cực kì nguy cấp. Năm 2016, Ethnologue liệt kê tiếng Ainu vào lớp 8b: "gần tuyệt chủng."[3] Nó đã dần sụt giảm từ trước thập niên 1960. Đa phần trong số 15.000 người Ainu ở Nhật Bản chỉ nói tiếng Nhật. Vào thập niên 1980, Nibutani (một phần của Biratori, Hokkaido), từng là nơi nhiều người nói tiếng Ainu cư ngụ, với khoảng 100 người.

Ngày nay, chỉ còn chừng 10 người bản ngữ sót lại, tất cả đều ít nhất 80 tuổi. Cũng có vài người nói không lưu loát, ở độ tuổi khoảng 60. Đa số những người này sống tại tây nam Hokkaido.[4]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ D. Bradley, "Languages of Mainland South-East Asia," in O. Miyaoka, O. Sakiyama, and M. E. Krauss (eds), The vanishing languages of the Pacific Rim, Oxford: Oxford University Press (2007), pp. 301–336. .
  2. ^ Bản mẫu:E08
  3. ^ Lewis, M. Paul, Gary F. Simons, and Charles D. Fennig (eds.). 2016. Ethnologue: Languages of the World, Nineteenth edition. Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com.
  4. ^ Vanishing Languages of the Pacific Rim. Oxford, GB: OUP Oxford. 1 tháng 1 năm 2007. tr. 377–382. ISBN 9780191532894. 

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Số liệu do S. Wurm và S. Hattori công bố vào năm 1981
  • Số liệu do M. Shibatani công bố vào năm 1990
  • James Patric, Review of: The genetic relationship of the Ainu language, Academic Publications, Toba, Sueyoshi, 1983

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]