Đồng Xuân, Phú Yên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Vị trí huyện Đồng Xuân trong bản đồ tỉnh Phú Yên

Đồng Xuân là huyện miền núi nằm về phía Tây Bắc của tỉnh Phú Yên, với trung tâm huyện lỵ là thị trấn La Hai cách thành phố Tuy Hòa khoảng 45Km. phía tây Bắc giáp tỉnh Bình Định, phía tây giáp tỉnh Gia Lai, phía tây Nam giáp huyện Sơn Hòa, phía Đông Bắc giáp huyện Sông Cầu, phía Đông Nam giáp huyện Tuy An.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Đơn vị hành chính: 11 đơn vị, gồm 1 thị trấn và 10 xã:

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Địa hình Đồng Xuân tương đối phức tạp, thấp dần từ tây sang đông với nhiều dãy núi và ngọn núi cao như Chư Hrem (1.238 m), Rung Gia (1.108 m), La Hiên (1.020 m)...Chảy trên địa bàn huyện có các con sông Kỳ Lộ, sông Cô, sông Trà Bương và các suối nước khoáng nóng Trà Ô, Triêm ĐứcCây VừngPhú Mỡ.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Đồng Xuân được thành lập từ năm 1611, cùng với huyện Tuy Hòa là 2 huyện đầu tiên của phủ Phú Yên. Cho đến năm 1954, huyện Đồng Xuân còn bao gồm cả Sông Cầu Năm 1957, chính quyền Sài Gòn thành lập quận Sông Cầu riêng. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, chính quyền cách mạng đổi quận Đồng Xuân thành huyện và lại nhập Đồng Xuân với Sông Cầu thành huyện Đồng Xuân. Đến năm 1977, huyện Đồng Xuân lại nhập với huyện Tuy An thành huyện Xuân An, nhưng chỉ sau 1 năm lại tách ra. Ngày 27-6-1985 Hội đồng bộ trưởng đã có quyết định chia Đồng Xuân thành 2 đơn vị hành chính là huyện Đồng Xuân và huyện Sông Cầu như ngày nay.

Trước khi chia tách, huyện Đồng Xuân có 10 xã: Xuân Lộc, Xuân Cảnh, Xuân Thịnh, Xuân Thọ, Xuân Lãnh, Xuân Long, Xuân Quang, Xuân Phước, Xuân Sơn, Phú Mỡ và thị trấn Sông Cầu.

Về mặt lịch sử, tên gọi Đồng Xuân xuất hiện ở Phú Yên từ rất sớm cùng với việc thành lập phủ Phú Yên. Sang thế kỷ 18, vùng đất Đồng Xuân là nơi diễn ra những trận đánh giữa nhà Tây Sơnnhà Nguyễn nhằm giành quyền quản lý vùng đất này. Cuối thế kỷ 19, tại vùng Bầu Bèn, Suối Ché đã diễn ra một cuộc đấu tranh của người Kinh-Thượng chống lại thực dân Pháp không đi xâu nộp thuế. Nơi đây cũng là căn cứ địa của các cuộc khởi nghĩa do Nguyễn Hào Sự (Bá Sự) và Võ Trứ lãnh đạo. Sau khi người anh hùng ái quốc Lê Thành Phương -lãnh đạo phong trào Cần Vương bị địch bắt và giết hại, Nguyễn Hào Sự là một lãnh tụ của phong trào Cần Vương vẫn tiếp tục lãnh đạo nhân dân đánh Pháp, đến năm 1892 ông bị Pháp bắt và xử chém tại xã An Dân, Tuy An. Sau khi phong trào Cần Vương thất bại, phong trào chống PhápPhú Yên lại bùng lên vào năm 1892 dưới sự lãnh đạo của Võ TrứTrần Cao VânĐồng Xuân. Tại đây hai ông đã tập hợp lực lượng dưới lá cờ “Minh Trai chủ tể” tổ chức tấn công tỉnh lỵ Phú YênSông Cầu. Mặc dù cuộc khởi nghĩa thất bại, Võ Trứ đã bị quân địch chém đầu ở cầu Tam Giang, nhưng tấm gương yêu nước của ông cũng làm cho quân địch cũng phải kiêng nể.

Ngày 5-10-1930 tại thôn Đồng Bé, xã Xuân Long chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên của Phú Yên được thành lập và đến tháng 1-1931 Tỉnh ủy lâm thời của Phú Yên được thành lập tại La Hai. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, quân và dân huyện Đồng Xuân đã phối hợp với các đơn vị bạn tham gia đánh địch nhiều trận thắng lợi, góp phần đập tan chiến dịch Atlante của địch. Trong kháng chiến chống Mỹ, Đồng Xuân đã lập nhiều chiến công vang dội, làm phá sản nhiều âm mưu chiến dịch của địch như: Đánh bại chiến dịch Hải Yến của địch (năm 1952), tập kích vào trung tâm biệt kích Đồng Tre, tiền đồn Xuân Phước...Trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc huyện Đồng Xuân được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Đồng Xuân là một trong những địa phương của Phú Yên có phong trào đấu tranh chống ngoại xâm vẻ vang nhất. Hiện nay trên địa bàn Đồng Xuân vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích của phong trào Cần Vương, như căn cứ chống Pháp của ông Nguyễn Hào Sự ở núi Thạch Long Cương (hòn Ông) xã Phú Mỡ, hang Võ Trứ ở xã Xuân Lãnh. Dấu tích về việc thành lập tổ chức Đảng cộng sản ở Phú Yên là ngôi nhà của đồng chí Phan Lưu Thanh, nơi đã tổ chức hội nghị toàn thể đảng viên, tuyên bố thành lập chi bộ Đảng cộng sản đầu tiên của Phú Yên. Tại hội nghị này đồng chí Phan Lưu Thanh được cử làm Bí thư chi bộ.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Là một huyện miền núi, có nhiều núi cao với địa hình hiểm trở nên cảnh quan du lịch ở Đồng Xuân không nhiều. Phong cảnh thơ mộng nhất ở Đồng Xuânhồ chứa nước Phú Xuân nằm ở xã Xuân Phước cách thị trấn La Hai khoảng 10 km về phía nam. Ngoài ra cảnh đẹp ở Đồng Xuân thường nằm dọc theo các con sông Kỳ Lộsông Trà Bương. Cũng chính vì vậy nên các câu chuyện huyền thoại và truyền thuyết của Đồng Xuân thường có liên quan đến các ngọn núi và các con sông.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]