Động kinh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bệnh Động kinh
Phân loại và tư liệu bên ngoài
ICD-10 G40.-G41.
ICD-9 345
DiseasesDB 4366
MedlinePlus 000694
eMedicine neuro/415
MeSH D004827

Bệnh Động kinh là một chứng bệnh hệ thần kinh do xáo trộn lặp đi lặp lại của một số nơron trong vỏ não tạo nhiều triệu chứng rối loạn thần kinh hệ như co giật của bắp thịt, cắn lưỡi, sùi bọt mép, mắt trợn ngược, bất tỉnh, mất kiểm soát tiểu tiện, hoặc gây cảm giác lạ, v.v,.... Cơn động kinh tự bộc phát, bệnh nhân khó kiểm soát hay biết trước được.

Dịch tễ học[sửa | sửa mã nguồn]

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ người mắc bệnh động kinh trên thế giới khoảng 0,5% dân số, thay đổi tùy theo địa lý, như ở Pháp và ở Mỹ là khoảng 0,85%; Canada là 0,6%. Tại Việt Nam khoảng 2% dân số bị bệnh động kinh trong đó gần 60% số bệnh nhân là trẻ em.[1]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Bệnh động kinh có nhiều loại, với những triệu chứng khác nhau.

Phân loại theo dạng động kinh:

  • thể động kinh toàn thân,
  • thể động kinh cục bộ và
  • thể động kinh kịch phát Rolando.[2]

Phân loại theo nguyên nhân:

  • Động kinh nguyên phát (vô căn): không tìm được tổn thương thực thể của não trong tiền sử và hiện tại, có thể do di truyền
  • Động kinh triệu chứng (thứ phát): có các tổn thực thể ở não: như chấn thương não, u não [3]

Phân loại theo tiêu chuẩn y khoa quốc tế (năm 1981):

Dựa trên triệu chứng lâm sàng và điện não đồ thay vì trên sinh lý hay cơ thể học.

I Động kinh cục bộ
A Động kinh cục bộ đơn giản - không bị ảnh hưởng ý thức
1 triệu chứng cơ vận động
2 triệu chứng giác quan
3 triệu chứng hệ thần kinh tự quản
4 triệu chứng tâm thần
B Động kinh cục bộ phức tạp - ý thức bị ảnh hưởng
1 Động kinh cục bộ đơn giản ban đầu, tiếp sau là mất ý thức
2 Mất ý thức ngay từ đầu
C Động kinh cục bộ - Động kinh toàn thân
1 Động kinh cục bộ đơn giản - Động kinh toàn thân
2 Động kinh cục bộ phức tạp - Động kinh toàn thân
3 Động kinh cục bộ đơn giản - Động kinh cục bộ phức tạp - Động kinh toàn thân
II Động kinh toàn thân
A Vắng ý thức
1 Vắng ý thức thường
2 Vắng ý thức bất thường
B Động kinh giật cơ
C Động kinh giật rung
D Động kinh co cứng
E Động kinh co cứng - giật rung
F Động kinh không co cứng
III Các dạng động kinh không phân loại được

Năm 1997 các bác sĩ chuyên khoa thần kinh đưa ra phương pháp phân loại mới, nhưng chưa hoàn chỉnh và hiện nay, cácn phân loại của năm 1981 vẫn còn thịnh hành.

Chẩn đoán[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nhân chứng: Khi cơn động kinh xảy ra, người bệnh thường bị mất ý thức và không thể mô tả được triệu chứng. Một người khác quan sát cơn động kinh sẽ giúp y sĩ chẩn đoán dạng thể của cơn động kinh.
  • Chẩn đoán hình ảnh: CT scan, MRI. PET scan - giúp tìm nguyên nhân như u não, tai biến mạch máu mão v.v...[4]

Chữa trị[sửa | sửa mã nguồn]

Cấp cứu[sửa | sửa mã nguồn]

Khi thấy một người lên cơn động kinh toàn thân:

  • Bảo vệ an toàn: tránh không để bệnh nhân bị chấn thương, đem những vật sắc bén ra xa, coi chừng người hay xe cộ qua lại.
  • Đặt vào thế nằm an toàn, lăn sang thế nằm nghiêng, để cho dung dịch trong miệng khỏi ứ tràn vào sau cổ họng.
  • Tuyệt đối không cho bất cứ đồ vật gì vào miệng người đang lên cơn động kinh[5]. Nhiều người cho vật cứng hay giẻ vào miệng bệnh nhân hy vọng tránh lưỡi bị cắn nhưng thực tế làm vậy có thể làm mẻ răng hay làm bệnh nhân bị ngạt thở. Lưỡi bị cắn chảy máu không bao nhiêu, không hại tính mạng và dễ lành. Có đồ vật cứng trong miệng làm tăng khả năng cắn lưỡi. Ngoài ra răng mẻ sau này khó chữa và miếng răng mẻ có thể lọt vào sau gây chấn thương trong họng hay khí quảng. Giẻ trong mồm có thể làm ngạt thở.
  • Theo dõi bên cạnh bệnh nhân cho đến khi hết cơn giật. Sau đó bệnh nhân sẽ nằm bất động một thời gian. Tiếp theo là thời gian khá dài, bệnh cảm thấy bần thần, ngây ngơ, thiếu khả năng tiếp thu những gì chung quanh và dễ gây tai nạn. Không nên để bệnh nhân đi ra đường cho đến khi ý thức thực sự trở lại bình thường.[6]

Thuốc chống động kinh[sửa | sửa mã nguồn]

Phenytoyin 100 mg

Giải phẫu chữa động kinh[sửa | sửa mã nguồn]

Những phương pháp khác[sửa | sửa mã nguồn]

Chứng động kinh và những người nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

Những người nổi tiếng sau đây bị bệnh động kinh:

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Bệnh động kinh: Ảnh hưởng chất lượng cuộc sống vietnamnet.vn
  2. ^ Bệnh động kinh: Nguyên nhân và cách phòng tránh - bệnh viện Việt Đức
  3. ^ Giản Chứng - Epilepsie
  4. ^ Chẩn đoán chứng động kinh
  5. ^ Many 'believe myths' on epilepsy - news.bbc.co.uk
  6. ^ First Aid for Seizures
  7. ^ “Famous Star of the Big Screen steps out from the Shadows”. International Bureau for Epilepsy. Truy cập 2 Februrary 2006.  Đã bỏ qua tham số không rõ |dateformat= (trợ giúp)
  8. ^ Doctor fears Ronaldo facing epilepsy crisis
  9. ^ Hara Estroff Marano (1996). “What killed Margaux Hemingway?”. Psychology Today. Sussex Publishers. Truy cập ngày 2 tháng 2 năm 2006.  Đã bỏ qua tham số không rõ |dateformat= (trợ giúp)
  10. ^ Barber, Lynn (17 tháng 12 năm 2000). “Forever young”. Observer.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |accessdaymonth= (trợ giúp)
  11. ^ Bản mẫu:Chú thích phim
  12. ^ Lerner V, Finkelstein Y, Witztum E (2004). “The enigma of Lenin's (1870–1924) malady.”. Eur J Neurol 11 (6): 371–6. doi:10.1111/j.1468-1331.2004.00839.x. PMID 15171732. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]