Alaungpaya

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Alaungpaya
အလောင်းဘုရား
Alaungpaya.JPG
Bức tượng của vua Alaungpaya ở phía trước của Bảo tàng Quốc gia Myanmar tại Yangon
Vua của Miến Điện
Tại vị 29 tháng 2 năm 1752 – 11 tháng 5 năm 1760 (&0000000000000008.0000008 năm, &0000000000000051.00000051 ngày)[1]
Đăng quang 17 tháng 4 năm 1752
Tiền nhiệm Mahadhammaraza Dipadi
Kế vị Naungdawgyi
Thông tin chung
Phối ngẫu Me Yun San
7 hoàng hậu và vương phi
Hậu duệ 10 con trai, 7 con gái, gồm:
Naungdawgyi
Hsinbyushin
Bodawpaya
Tên đầy đủ Aung Zeya
အောင်ဇေယျ
Hoàng tộc Konbaung
Sinh 24 tháng 9 năm 1714
Moksobo
Mất 11 tháng 5, 1760 (45 tuổi)
Kinywa, Mottama
An táng Shwebo
Tôn giáo Thượng tọa bộ
Burmese character k.svg
Bài viết này có chứa các ký tự Myanma. Nếu không được hỗ trợ hiển thị đúng, bạn có thể sẽ nhìn thấy các ký hiệu chấm hỏi, ô vuông, hoặc ký hiệu lạ khác thay vì các chữ Myanma.

Alaungpaya (tiếng Myanma: အလောင်းဘုရား, phiên âm quốc tế: ʔəláuɴ pʰəjá) là vị vua đầu tiên của triều Konbaung trong lịch sử Myanma, trị vì từ năm 1752 đến năm 1760. Ông đã xây dựng Đế quốc Miến Điện thứ 3 đầu thế kỷ 18 tồn tại cho đến khi bị quân Anh thôn tính vào ngày 1 tháng 1 năm 1886. Ông đã qua đời vì bị thương trong quá trình thúc quân xâm chiếm vương quốc Ayutthaya.[2]

Ông sinh ra tại một ngôi làng nhỏ 50 km về phía tây bắc của Ava. Với xuất thân tầm thường, ông đã giành được vị trí trưởng làng vào lúc mà đất nước bị người Môn Hanthawaddy Phục hưng xâm chiếm năm 1752. Trong khi cả nước khuất phục quân xâm lược, Alaungpaya với tinh thần độc lập, không chỉ giữ được ngôi làng của mình, mà còn đánh bại đội quân Môn đã được phái đến chinh phạt. Nhờ chiến thắng này, hàng ngàn người Miến đã theo ủng hộ ông và cùng ông đến giành lại Ava vào cuối năm 1753. Trong nhiều năm ông lãnh đạo các cuộc chiến và đã giành được thắng lợi.[3]

Năm 1754, những người Môn sau khi thất bại ở Kyaukmyaung đã hành hình vị vua Toungoo mà họ bắt được. Hậu duệ của vị vua này liền tuyên bố nối ngôi và đã nhận được sự ủng hộ của người Shan; nhưng Alaungpaya không chịu, và quyết định theo đuổi nghiệp đế vương của riêng mình. Vào năm 1755, Alaungpaya chinh phục được Dagon và đổi tên nơi này thành Yangon (nghĩa là kết thúc xung đột).[3] Năm 1757, ông trở thành vị vua hùng mạnh nhất ở phương đông khi ông chinh phạt được Pegu mặc dù người Môn ở đó được Pháp hỗ trợ.

Chưa đến một năm sau, người Môn lại nổi dậy; nhưng Alaungpaya đã lập tức trấn áp được. Nghi ngờ Ayutthaya đã ủng hộ người Môn, ông đã thẳng thừng tấn công vào tận kinh đô Ayutthaya. Tuy nhiên, trong cuộc chinh phạt này, ông đã bị trọng thương do khẩu đại bác mà ông đứng gần bị nổ khi nạp thuốc súng. Quân Miến Điện phải rút về nước. Alaungpaya chết trước khi tới được sông Salween. Lúc ấy, ông mới chưa đầy 46 tuổi và sự nghiệp của ông mới chỉ kéo dài có 8 năm.[3]

Kế vị Alaungpaya là con trai đầu của ông, Naungdawgyi (1760-1763).[1]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Christopher Buyers. “The Konbaung Dynasty Genealogy: King Alaungpaya”. royalark.net. Truy cập ngày 3 tháng 10 năm 2009. 
  2. ^ “Alaungpaya”. Encyclopaedia Britannica. 
  3. ^ a ă â D.G.E. Hall (1960). Burma. Hutchinson University Library. tr. 76,78,85. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Alaungpaya
Sinh: 24 tháng 9 1714 Mất: 11 tháng 5 1760
Tước hiệu
Tiền vị:
Mahadhammaraza Dipadi
Vua Miến Điện
29 tháng 2 năm 1752 – 11 tháng 5 năm 1760
Kế vị
Naungdawgyi