Chi Ma hoàng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Chi Ma hoàng
Ephedra distachya.jpg
Ma hoàng Ephedra distachya tại Pháp
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
Ngành (divisio) Gnetophyta
Lớp (class) Gnetopsida
Bộ (ordo) Ephedrales
Họ (familia) Ephedraceae
Chi (genus) Ephedra
L.
Các loài
Xem văn bản.

Chi Ma hoàng (Ephedra) là một chi thực vật hạt trần chứa các loại cây bụi, và là chi duy nhất trong họ Ma hoàng (Ephedraceae) cũng như bộ Ma hoàng (Ephedrales). Các loài thực vật này sống trong các vùng có khí hậu khô trên một khu vực rộng, chủ yếu ở Bắc bán cầu, suốt từ miền nam châu Âu, miền bắc châu Phi, tây nam và miền trung châu Á, tây nam Bắc Mỹ và ở Nam bán cầu, tại Nam Mỹ kéo dài về phía nam tới Patagonia. Trong tiếng Anh, chúng được gọi là joint pine, joint fir hay mormon tea và đôi khi còn gọi là sea grape (từ tiếng Pháp raisin de mer), mặc dù tên gọi này là tên gọi phổ biến trong ngôn ngữ này cho Coccoloba uvifera. Tên gọi theo tiếng Trung là 麻黄 (ma hoàng).

Các loài[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách các loài dưới đây lấy từ trang cho Ephedra của Cơ sở dữ liệu thực vật hạt trần.

  • Ephedra alata Decne
  • Ephedra altissima Desf.
  • Ephedra antisyphilitica Berl. cũ C.A.Meyer - ma hoàng đứng
  • Ephedra aspera Engelm. cũ S.Wats.
  • Ephedra californica S.Wats. - ma hoàng California
  • Ephedra coryi E.L.Reed - ma hoàng Cory
  • Ephedra cutleri Peebles - ma hoàng Navajo, ma hoàng Cutler
  • Ephedra distachya L. - ma hoàng
    • Ephedra distachya helvetica (C.A.Meyer) Aschers. & Graebn.
  • Ephedra equisetina Bunge - ma hoàng
  • Ephedra fasciculata A.Nels. - ma hoàng Arizona, ma hoàng sa mạc
  • Ephedra fedtschenkoae Pauls.
  • Ephedra fragilis Desf.
    • Ephedra fragilis campylopoda (C.A.Meyer) Aschers. & Graebn.
  • Ephedra frustillata Miers - ma hoàng Patagonia
  • Ephedra funerea Coville & Morton - ma hoàng thung lũng chết
  • Ephedra gerardiana Wallich cũ C.A.Meyer - ma hoàng Gerard
  • Ephedra intermedia Schrenk cũ C.A.Meyer - ma hoàng
  • Ephedra lepidosperma C.Y.Cheng
  • Ephedra likiangensis Florin
  • Ephedra macedonica Kos.
  • Ephedra major Host
    • Ephedra major procera Fischer & C.A.Meyer
  • Ephedra minuta Florin
  • Ephedra monosperma C.A.Meyer
    Ephedra viridis ở miền tây Nevada
  • Ephedra nevadensis S.Wats. - ma hoàng Nevada
  • Ephedra pedunculata Engelm. cũ S.Wats. - ma hoàng leo
  • Ephedra przewalskii Stapf
    • Ephedra przewalskii kaschgarica (B.Fedtsch. & Bobr.) C.Y.Cheng
  • Ephedra regeliana Florin - ma hoàng
  • Ephedra saxatilis (Stapf) Royle cũ Florin
  • Ephedra sinica Stapf - ma hoàng, ma hoàng núi, ma hoàng Trung Quốc
  • Ephedra torreyana S.Wats. - ma hoàng Torrey, Cañutillo
  • Ephedra trifurca Torrey cũ S.Wats. - ma hoàng lá dài
  • Ephedra viridis Coville

Sử dụng và các e ngại về sức khỏe[sửa | sửa mã nguồn]

Ephedra distachya

Các loài thực vật này trong lịch sử đã được người dân bản địa sử dụng cho nhiều mục đích y học khác nhau, và có lẽ nó là một ứng cử viên cho loại cây soma trong các tôn giáo của người Ấn Độ, Iran. Các ancaloit như ephedrinpseudoephedrin là thành phần hoạt hóa chính của chúng. Một số loài trong chi Ephedra không chứa ancaloit và vì thế về thực chất chúng là trơ về mặt hóa học, tuy nhiên, ở phần lớn các loài được sử dụng, chẳng hạn như ở E. sinica, có hàm lượng ancaloit toàn phần tới 1-3% theo trọng lượng khô. Ephedrin chiếm khoảng 40-90% hàm lượng ancaloit, với phần còn lại chứa pseudoephedrin và các dạng khử mêtyl của chúng xem tại đây. Ephedrin bị coi là chất kích thích (doping) và nó bị cấm sử dụng trong phần lớn các cuộc thi đấu thể thao.

Vào đầu những năm thập niên 1990, các e ngại về độ an toàn của ma hoàng và các sản phẩm có nguồn gốc ma hoàng bắt đầu tăng lên trong công chúng. Do ma hoàng là một loại dược thảo, các sản phẩm chứa nó đã được tiếp thị như là thuốc-thực phẩm và vì thế đã được loại ra khỏi các quy định của FDA tại Hoa Kỳ. Ma hoàng cũng đã được tìm thấy trong nhiều sản phẩm ăn kiêng thông dụng, một số trong chúng bị FDA coi là có thể nguy hiểm. Các amin kích thích thần kinh giao cảm như ephedrin làm tăng nhịp tim và huyết áp, vì thế nó có thể là nguy hiểm đối với những người có tiền sử liên quan đến các bệnh tim mạch.

Theo FDA, 155 ca tử vong có thể coi là do ma hoàng, phần lớn trong số đó liên quan đến các vấn đề và đột quỵ tim mạch. Tuy nhiên, nhiều người ủng hộ việc sử dụng ma hoàng vẫn cho rằng nó là an toàn nếu sử dụng theo đúng chỉ định và vẫn tiếp tục coi nó như là thuốc-thực phẩm chứ không phải là một loại thuốc. Các cửa hàng bán thuốc-thực phẩm của GNC đã dừng việc buôn bán các sản phẩm chứa ma hoàng vào tháng 6 năm 2003, và NFL đã cấm các cầu thủ sử dụng nó như là thuốc-thực phẩm vào năm 2001.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2003, FDA thông báo cấm (có hiệu lực từ ngày 12 tháng 4 năm 2004) việc bán không có kiểm soát các sản phẩm bổ trợ có chứa ma hoàng, viện dẫn rằng "rủi ro quá cao của bệnh tật hay thương tổn" từ việc sử dụng thuốc. Ephedrin tổng hợp vẫn có sẵn như là một thành phần trong một số thuốc không cần có đơn của bác sĩ được dán nhãn rõ ràng, phù hợp với các quy định của FDA. Các loại ma hoàng dạng cây (chẳng hạn các loại sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc) và không có tiếp thị đặc biệt cho tiêu dùng ở người thì vẫn không chịu chế tài của FDA, vì thế không bị ảnh hưởng. Một vài bang đã ban hành các sắc luật của mình liên quan đến việc mua bán ma hoàng và các sản phẩm chứa nó, một số sắc luật còn chặt chẽ hơn cả các quy định của FDA.

Vào ngày 14 tháng 4 năm 2005, điều cấm này đã bị bãi bỏ theo phán quyết của thẩm phán Tena Campbell [1]. Tuy nhiên, vào thời điểm tháng 7 năm 2005, các nhà sản xuất thuốc-thực phẩm, bao gồm cả các công ty đã phản đối việc cấm sử dụng ma hoàng tại tòa, vẫn miễn cưỡng không muốn đưa ma hoàng trở lại trong dây chuyền sản xuất của họ.

Tại Giải vô địch bóng đá thế giới của FIFA năm 1994 tại Hoa Kỳ thì cầu thủ Diego Armando Maradona người Argentina đã có kết quả dương tính đối với ephedrin khi sử dụng một loại thuốc-thực phẩm có chứa chất này. Vận động viên đua mô tô người Nhật BảnNoriyuki Haga cũng có kết quả dương tính vào năm 2000 và bị truất quyền thi đấu ở cuộc đua kế tiếp cũng như không được tính điểm ở cuộc đua đó.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]