Jacques Lacan

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Jacques Marie Émile Lacan
Jacques Lacan.jpg
Sinh 13 tháng Tư 1901
Paris, Pháp
Mất 09 tháng 9, 1981 (80 tuổi)
Paris, Pháp
Thời đại Triết học thế kỉ 20
Lĩnh vực Triết học phương Tây
Trường phái Phân tâm học, Chủ nghĩa hậu cấu trúc
Sở thích Phân tâm học
Ý tưởng nổi trội Sàn gương,
Cái Thực,
Cái Biểu tượng,
Sự Tưởng tượng

Jacques Marie Émile Lacan (Phát âm tiếng Pháp: [ʒak lakɑ̃]; 13 tháng Tư, 1901 – 9 tháng Chín, 1981) là một nhà phân tâm họctâm lí trị liệu người Pháp, người đã có những đóng góp nổi bật cho phân tâm họctriết học đương đại, và được gọi là "nhà phân tâm học gây tranh cãi nhất kể từ Freud"[1]. Lý thuyết hậu cấu trúc của Lacan từ chối niềm tin rằng hiện thực có thể nắm bắt trong ngôn ngữ[2]. Đưa ra những bài giảng hàng năm ở Paris từ 1953 tới 1981, Lacan đã ảnh hưởng tới giới trí thức Pháp những năm 1960 và 1970, đặc biệt là các triết gia hậu cấu trúc luận. Công trình nghiên cứu đa ngành của ông là một thứ tự xưng là theo truyền thống Freud ('Freudian') " 'Bạn có thể quyết định là những người theo Lacan (Lacanians) nếu bạn thích. Tôi là một người theo Freud' ";[3] và mô tả vô thức, phức cảm bị thiến, cái tôi, sự đồng nhất, và ngôn ngữ như sự nhận thức chủ quan. Các tư tưởng của ông đã có một ảnh hưởng mạnh mẽ lên lý thuyết phê phán, lý luận văn học, triết học Pháp thế kỉ 20, xã hội học, lí thuyết nữ quyền, lí thuyết điện ảnh và tâm phân học lâm sàng.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Lacan Émile Jacques-Marie là con đầu lòng của một gia đình thuộc tầng lớp trung lưu. Ông lớn lên trong môi trường Công giáo bảo thủ. Mẹ ông rất sùng đạo còn cha ông thì thực hiện các nghĩa vụ tôn giáo không chút nhiệt tâm. Được coi như một đứa trẻ độc đoán và sáng dạ, ông theo học tiểu học và trung học tại trường Stanislas. Khoảng mười lăm tuổi, Lacan khám phá Baruch Spinoza, một trong những tác giả yêu thích nhất mãi về sau của ông. Ông rất ấn tượng bởi việc giảng dạy của John Baruzi, tác giả của một luận án về Jean de la Croix, mà cũng quan tâm đến Leibniz, Saint PaulAngelus Silesius.

Lacan bắt đầu theo học Y khoa, trái với ý muốn của cha mình. Những năm đầu tiên, ông tích cực tham gia các hội đối lập với những người theo chủ nghĩa siêu thực và hành động Pháp. Những hội này đặc trưng bởi vị trí trái ngược rõ rệt và mối quan tâm đặc biệt tới các vấn đề ngôn ngữ. Bởi ông đã mất niềm tin trong thời niên thiếu, và lại từng muốn gây được ảnh hưởng nhất định tới người em trai, cho nên lễ tấn phong linh mục của người em này tại nhà thờ Hautecombe năm 1926 đối với ông lại trở thành một thất bại cá nhân.

Chọn khoa Tâm thần và theo học Gaëtan Gatian de Clérambault, Lacan sau này chỉ công nhận đó là người thầy tâm thần học duy nhất của mình. Trong thời kỳ học nội trú, ông gặp gỡ Henri Ey và Pierre Mâle. Ông bảo vệ luận án tiến sỹ vào cuối năm 1932 và tốt nghiệp Y khoa, chuyên khoa tâm thần.

Vài tháng trước khi bảo vệ luận án, ông bắt đầu theo học Phân Tâm học với Rudolph Loewenstein. Ông được bổ nhiệm làm hội viên của hiệp hội Phân Tâm Paris. Năm 1938, ông trở thành thành viên chính thức với sự hỗ trợ của Loewenstein với điều kiện: Lacan phải tiếp tục phân tâm học với ông. Tuy nhiên, Lacan đã sớm bỏ dở. Cũng vào những năm 1930, ông tham dự hội thảo của Alexandre Kojève về Hegel. Hội thảo này không chỉ là nơi gặp gỡ giữa các nhân vật rất khác biệt (Raymond Aron, Raymond Queneau, Jean Hyppolite, Maurice Merleau-Ponty, Georges Bataille, vv..) mà còn là nơi đào tạo trí thức rất quan trọng đối với Lacan.

Năm 1933, ông gặp và cưới Marie-Louise Blondin. Họ có ba đứa con chung: Caroline (1937), Thibault (1039) và Sibylle (1940). Sau đó ông đem lòng yêu Sylvia Maklès, vợ của Georges Batailles đã li thân từ năm 1933. Họ có chung một người con, Judith (1941). Lacan li dị vợ vào cuối thế chiến.

Lacan ngưng tất cả mọi hoạt động giảng dạy trong thời Pháp bị chiếm đóng, nhưng vẫn theo đuổi nghiên cứu Phân Tâm học. Chỉ sau khi chiến tranh kết thúc, phong trào phân tâm học ở Pháp mới sống lại. Chiến tranh thế giới dẫu sao cũng mang đến những đổi thay lớn. Những phong trào như của nhà ngôn ngữ học Edouard Pichon về ngôn ngữ vô thức quốc gia phụ thuộc đã bị đẩy lùi bởi những kinh nghiệm mới mẻ hơn. Cuộc lưu vong của Loewenstein, kẻ yêu cuồng Marie Bonaparte, lãnh đạo tinh thần của các nhà phân tâm học cũng gây nên những thay đổi rõ rệt. Ngay khi chiến tranh vừa chấm dứt, Lacan đột nhiên có một tầm quan trọng chưa từng biết đến, có lẽ vì ông là một trong những trí thức không chọn con đường lưu vong.

Những quan niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Đóng góp cho lí thuyết lâm sàng[sửa | sửa mã nguồn]

Các bài viết và văn phong[sửa | sửa mã nguồn]

Phê bình[sửa | sửa mã nguồn]

Công trình[sửa | sửa mã nguồn]

Một số công trình tiêu biểu:

  • Jacques Lacan, De la psychose paranoïaque dans ses rapports avec la personnalité, éd. du Seuil, Paris, 1975 (Luận văn tiến sĩ y học năm 1932)
  • Jacques Lacan, Autres écrits, éditions du Seuil, un volume, Paris, 2001 (ISBN 2020486474)

Danh sách đầy đủ các tác phẩm của Lacan có thể tìm thấy ở Lacan Dot Com.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ David Macey, "Introduction", Jacques Lacan, The Four Fundamental Concepts of Psycho-Analysis (London 1994) p. xiv
  2. ^ John N. Gray (tháng 7 năm 2012). “The Violent Visions of Slavoj Žižek”. New York Review of Books. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2012. 
  3. ^ Macey, "Introduction", p. xxxiii

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Badiou, Alain, "The Formulas of L'Etourdit" (New York: Lacanian Ink 27, 2006.)
  • Dor, Joel, The Clinical Lacan (New York: Other Press, 1999)
  • —————, Introduction to the Reading of Lacan: The Unconscious Structured Like a Language (New York: Other Press, 2001)
  • Elliott, Anthony and Stephen Frosh (eds.), Psychoanalysis in Contexts: Paths between Theory and Modern Culture (London and New York: Routledge, 1995). (A recent overview.)
  • —————, "Matrixial Gaze and Screen: Other than Phallic and Beyond the Late Lacan." In: Laura Doyle (ed.) Bodies of Resistance. Evanston, Illinois: Northwestern University Press, 2001.
  • —————, "Weaving Trans-Subjective Texture or The Matrixial Sinthome." In: Thurston, Luke (ed.), Re-inventing the Symptom: Essays on the final Lacan. NY: The Other Press, 2002.
  • Evans, Dylan, An Introductory Dictionary of Lacanian Psychoanalysis, Routledge, 1996.
  • Fink, Bruce, The Lacanian Subject: Between Language and Jouissance (Princeton: Princeton University Press, 1995).
  • —————, Lacan to the Letter: Reading Ecrits Closely, University of Minnesota, 2004.
  • Forrester, John, Language and the Origins of Psychoanalysis (Basingstoke and London: Macmillan, 1985).
  • Fryer, David Ross, The Intervention of the Other: Ethical Subjectivity in Levinas and Lacan (New York: Other Press, 2004)
  • Gallop, Jane, Reading Lacan. Ithaca: Cornell University Press, 1985.
  • —————, The Daughter's Seduction: Feminism and Psychoanalysis. Ithaca: Cornell University Press, 1982.
  • Gherovici, Patricia, The Puerto Rican Syndrome (New York: Other Press, 2003)
  • Glynos, Jason and Stavrakakis, Yannis (eds) Lacan and Science. London:Karnac Books, May 2002.
  • Harari, Roberto, Lacan's Four Fundamental Concepts of Psychoanalysis: An Introduction (New York: Other Press, 2004)
  • —————, Lacan's Seminar on "Anxiety": An Introduction (New York: Other Press, 2005)
  • Homer, Sean, Jacques Lacan (London: Routledge, 2005)
  • Johnston, Adrian, Time Driven: Metapsychology and the Splitting of the Drive (Evanston: Northwestern University Press, 2005)
  • Lander, Romulo, Subjective Experience and the Logic of the Other (New York: Other Press, 2006)
  • Leupin, Alexandre, Lacan Today (New York: Other Press, 2004)
  • Mathelin, Catherine, Lacanian Psychotherapy with Children: The Broken Piano (New York: Other Press, 1999)
  • McGowan, Todd and Sheila Kunkle Eds., Lacan and Contemporary Film (New York: Other Press, 2004)
  • Miller, Jacques-Alain, "Introduction to Reading Jacques Lacan's Seminar on Anxiety I " (New York: Lacanian Ink 26, 2005.)
  • —————, "Introduction to Reading Jacques Lacan's Seminar on Anxiety II" (New York: Lacanian Ink 27, 2006.)
  • —————, "Jacques Lacan's Later Teachings" (New York: Lacanian Ink 21, 2003.)
  • —————, "The Paradigms of Jouissance" (New York, Lacanian Ink 17, 2000.)
  • Nasio, Juan-David, Book of Love and Pain: The Thinking at the Limit with Freud and Lacan. Translated by David Pettigrew and Francois Raffoul (Albany: SUNY Press, 2003)
  • —————, Five Lessons on the Psychoanalytic Theory of Jacques Lacan. Translated by David Pettigrew and Francois Raffoul (Albany: SUNY Press, 1998)
  • —————, Hysteria: The Splendid Child of Psychoanalysis. Translated by Susan Fairfield (New York: Other Press, 1998)
  • Nobus, Dany (ed.), Key Concepts of Lacanian Psychoanalysis. (New York: Other Press, 1999)
  • Pettigrew, David and François Raffoul (eds.), Disseminating Lacan (Albany: SUNY Press, 1996)
  • Rabaté, Jean-Michel (ed.), The Cambridge Companion to Lacan (Cambridge: Cambridge University Press, 2003)
  • Roudinesco, Élisabeth, Lucien Febvre à la rencontre de Jacques Lacan, Paris 1937. with Peter Schöttler, Genèses, Année 1993,Vol.13, n°1.
  • —————, Jacques Lacan: His Life and Work. Translated by Bray B. New York, Columbia University Press, 1997
  • —————, Jacques Lacan & Co: A History of Psychoanalysis in France, 1925–1985, University of Chicago Press, 1990.
  • ————— and Michel Plon, Dictionnaire de la psychanalyse, Fayard, 2000.
  • —————, Généalogies, Fayard, 1994.
  • —————, L'histoire de la psychanalyse en France – Jacques Lacan, new edition, La Pochothèque, 2009, p. 2018.
  • —————, "Lacan, The Plague", Psychoanalysis and History, ed. John Forrester, Teddington, Artesian Books, 2008.
  • Turkle, Sherry, Psychoanalytic Politics: Jacques Lacan and Freud's French Revolution, 2nd edition, Guildford Press, New York, 1992
  • ————— and Wollheim, Richard, ‘Lacan: an exchange’, New York Review of Books, 26 (9), 1979, p. 44.
  • Soler, Colette, What Lacan Said About Women Translated by John Holland (New York: Other Press, 2006)
  • Thurston, Luke (ed.), "Re-inventing the Symptom", NY: Other Press, 2002.
  • Van Haute, Philippe, Against Adaptation: Lacan's "Subversion" of the Subject (New York: Other Press, 2002)
  • Van Haute, Philippe and Tomas Geyskens, Confusion of Tongues: The Primacy of Sexuality in Freud, Ferenczi, and Laplanche (New York: Other Press, 2004)
  • Verhaeghe, Paul, On Being Normal and Other Disorders (New York: Other Press, 2004)
  • Wilden, Anthony, ‘Jacques Lacan: A partial bibliography’, Yale French Studies, 36/37, 1966, pp. 263–268.
  • —————, ‘The object as a limit of discourse: approaches to the Lacanian real’, Prose Studies, 11 (3), 1988, pp. 94–120.
  • —————, Interrogating the Real, ed. Rex Butler and Scott Stephens (London and New York: Continuum, 2005).
  • —————, "Jacques Lacan as Reader of Hegel" (New York: Lacanian Ink 27, 2006.)
  • —————, How to Read Lacan (London: Granta Books, 2006)