Người Daci

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Người Dacia)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Statues of Dacians surmounting the Arch of Constantine[1] (i.e. southern side, left)

Người Daci(Latin: Daci, tiếng Hy Lạp cổ đại: Δάκοι Dakoi [2], Δάοι Daoi[2], Δάκες "Dakes"; ]) là một tộc người Ấn-Âu, có quan hệ rất gần hoặc là một nhánh của người Thracia. Người Daci là cư dân cổ xưa của Dacia (nằm trong khu vực trong và xung quanh dãy núi Carpathia và phía đông tới Biển Đen). Khu vực này bao gồm các nước RomâniaMoldova ngày nay, cũng như các phần của Sarmatia (chủ yếu là ở miền đông Ukraina), Moesia (Đông Serbia, Bắc Bulgaria), Slovakia[3]Ba Lan. Họ nói tiếng Daci, mà vốn được tin rằng có liên quan chặt chẽ với tiếng Thracia, nhưng họ lại chịu ảnh hưởng văn hóa của người Scythia láng giềng và những kẻ xâm lược người Celt vào thế kỷ thứ 4 trước Công nguyên[4]

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Người Daci (bộ lạc) được gọi là Geta (số nhiều Getae) trong các tác phẩm Hy Lạp cổ đại, và là Dacus (số nhiều Daci) và cũng là Getae trong các tài liệu La Mã[5]; cũng như Dagae và Gaete. Đó là Herodotos là người đầu tiên sử dụng từ Getae, trong tiếng Hy Lạp và Latin, trong các tác phẩm của Caesar, StraboPliny Già, những người này trở thành "dân Dacia" '[6]. Không có nghi ngờ rằng tên gọi Getae và Daci được hoán đổi cho nhau hoặc được sử dụng với một số sự nhầm lẫn bởi những người Hy Lạp [7][8] Những nhà thơ Latin, để chỉ người Daci, thường sử dụng tên gọi Getae[9]. Virgilius sử dụng bốn lần tên gọi Getae và một lần là Daci, Lucain gọi ba lần là Getae và hai lần Daci, Horace[10] trích dẫn hai lần Getae và năm lần Daci, Juvenal dùng tên Daci một lần và hai lần Daci...[11] [9]Năm 113 CN, Hadrianus đã sử dụng thuật ngữ Getae để chỉ người Dacia[12]Các nhà sử học đương đại thận trọng hơn và thích sử dụng tên Geto-Dacia[6]. Strabo,đã mô tả người Getae và Dacia như hai dân tộc riêng biệt, mặc dù cùng nguồn gốc bộ lạc, nói rằng họ nói cùng một ngôn ngữ [13]. Sự khác biệt này đề cập đến các vùng họ chiếm đóng [14]. Strabo và Pliny cho rằng cả hai dân tộc đó nói cùng một ngôn ngữ[15]. Có lẽ tên gọi Getae, mà họ ban đầu được biết đến bởi người Hy Lạp trên bờ biển Đen, luôn luôn được giữ lại để sử dụng phổ biến sau này, trong khi đó người Daci, bất kể nguồn gốc của họ thế nào, là các bộ lạc phía Tây, tiếp giáp với người Pannonia, lần đầu tiên được biết đến bởi những người La Mã[16]. Theo Geographica của Strabo, tên ban đầu của người Dacians là Δάοι "Daoi" [2], [17]. Tên gọi Daoi (một trong các bộ lạc Geto-Dacia cổ xưa [6]) đã chắc chắn được chấp nhận để chỉ tất cả các cư dân của các nước vẫn chưa bị chinh phục ở phía bắc của sông Danube[6].

Tên gọi dân tộc học Daci được tìm thấy dưới các dạng khác nhau trong phạm vi nguồn cổ. Người Hy Lạp sử dụng các dạng Δάκοι Dakoi (Strabo [2], Dio Cassius [18] và Dioscorides[19][20]) và Δάοι "Daoi" [17] (pl. Daoi, sg. Daos[21](pl. Daoi, sg. DAO). Các dạng Δάοι "Daoi" thường xuyên được sử dụng bởi Stephanus của Byzantium[11] Người Latin sử dụng dạng Davus, Dacus và tạo thành một dạng khác Dacisci (Vopiscus[22] và chữ khắc,[23] [24], [25]).[11] tên tương tự thường được sử dụng trong các từ vựng địa lý của Ba Tư cổ đại [26]nơi mà Pliny [27]gọi tên những cư dân ở giữa những người Sogdia,người Dahae (tiếng Hy Lạp Δάσαι, Δάαι, Latin Daci [28]).[11]

Đến cuối thế kỷ đầu tiên, tất cả các cư dân của vùng đất mà bây giờ hình thành nên Romania đã được biết đến bởi những người La Mã là Daci, với ngoại lệ của một số dân Celt và các bộ lạc Đức, những người tiến đến từ phía tây và của người Sarmatia và những dân tộc có liên quan khác từ phía đông [8].

Từ nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Tên Daci, Daki,"người Dacia" là một từ dùng để chỉ chung dân tộc này. Dio Cassius xác nhận rằng bản thân họ sử dụng tên đó và người La Mã gọi họ như thế, trong khi người Hy Lạp gọi họ là Getae [29][30][31]

Tên gọi Getae có thể bắt nguồn từ ngôn ngữ Ấn-Âu * guet-bày tỏ, nói chuyện "[32][33]. Một số học giả coi nó bắt nguồn từ ngôn ngữ Ấn-Âu * DHA-k, với thân từ *dhe-một số người khác nghĩ rằng tên gọi Daci bắt nguồn từ * daca - "con dao, dao găm" hoặc từ một từ tương tự như daos, có nghĩa là "con sói" trong ngôn ngữ có liên quan của người Phrygia [33].

Giả thuyết khác là "Getae" và "Daci" là hai cái tên Iran của hai nhóm Scythia, những dân cư nói tiếng Iran, đã bị đồng hóa vào nhóm dân cư lớn nói tiếng Thracia sau này được gọi là "Dacia".[34] [35]

Nguồn gốc và chủng tộc[sửa | sửa mã nguồn]

Trong trường hợp này không có văn bản ghi chép lịch sử, nguồn gốc của người Dacia (và Thracia) vẫn còn mơ hồ. Bằng chứng của người Thracia cổ hoặc Daci cổ trong thời kỳ tiền sử phụ thuộc vào phần còn lại của văn hóa vật chất. Nó thường được đề xuất rằng người Dacia cổ hoặc người Thracia cổ đã phát triển từ một hỗn hợp của cư dân bản địa và người Ấn-Âu vào thời điểm người Ấn-Âu cổ bành trướng trong thời đại đồ đồng sớm (3,300-3,000 trước Công Nguyên)[36] cho tới sau này, khoảng năm 1500 trước Công nguyên, đã chinh phục các dân tộc bản địa [37] Những người bản xứ là nông dân khu vực sông Danube và những người xâm lược thiên niên kỷ thứ 3 trước Công nguyên là những chiến binh-chăn nuôi Kurgan từ thảo nguyên Ukraine-Nga[38].

Nhánh người phía đông mà đã định cư giữa các con sông Isker, Yantra và Danube được gọi là người Getae và nhóm phía tây của nền văn hóa đã được biết đến như người Dacia. Tất cả họ đều nói một phương ngữ Thracia (Ấn-Âu) và chủ yếu là nông dân trồng ngũ cốc, ngoài ra họ còn khai thác các mỏ vàng, bạc và sau này là sắt.

Giữa thế kỷ 15 -12 trước Công nguyên, nền văn hóa Dacian-Getae đã bị ảnh hưởng bởi các chiến binh thời kỳ đồ đồng Tumulus-Urnfield trên đường di chuyển của họ qua vùng Balkan từ Anatolia [39].

Khi những người La Tene Celt đến trong thế kỷ 4 trước Công nguyên, người Dacians đang chịu sự ảnh hưởng từ người Scythia [39].

Alexandros của Macedonia đã tấn công người Getae vào năm 335 TCn ở khu vực hạ lưu sông Danube nhưng vào năm 300TCN, họ đã thành lập một nhà nước, được thành lập trên một nền dân chủ quân sự và bắt đầu một giai đoạn chinh phục [39]

Càng có nhiều người Celt đến hơn trong thế kỷ 3 trước Công nguyên và trong thế kỷ 1 trước Công nguyên những người Boii đáng sợ đã sai lầm khi cố gắng để chiếm lấy một số vùng đất của người Daci, phía đông của sông Teiss. Người Daci đã đánh đuổi dân Boii qua phía nam sông Danube và ra khỏi lãnh thổ của họ tại thời điểm đó khiến cho người Boii phải từ bỏ và ra đi[39].

Sự đồng nhất và phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Ở phía Bắc của sông Danube, người Daci đã chiếm một lãnh thổ lớn hơn vùng Dacia của Ptolemy, trải dài giữa Bohemia ở phía Tây và những thác nước của sông Dnepr ở phía Đông, và các sông Pripyat, Vistula, Oder ở miền Bắc và Tây Bắc[40].

Vào năm 53TCN, Caesar nói rằng lãnh thổ Dacia nằm ở biên giới phía đông của rừng Hercynian[39]. Theo Geografica của Strabo (viết vào khoảng năm 20 CN[41])), dân Getes (người Geto-Daci) tiếp giáp với người Suevi, sống trong rừng Hercynian. Người Daci sống cả ở hai bên bờ sông Danube [42]

Theo Agrippa,[43] Dacia được giới hạn bởi biển Baltic ở miền Bắc và Vistula ở phía Tây [66]. Tên và các khu định cư của người dân đã xác định biên giới của Dacia được đưa ra bởi Agrippa [44],[45]]. Người Dacia cũng sống Nam của sông Danube[44].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Westropp & 2003 104
  2. ^ a ă â b Strabo 20 AD, VII 3,12
  3. ^ Husovská (1998) 13
  4. ^ Encyclopedia Britannica online, Dacia.
  5. ^ Millar, Cotton & Rogers 2004, p. 189: Appian's Roman History (Praef. 4/14-15): "the Getae over the Danube, whom they call Dacians"
  6. ^ a ă â b Unesco & Fol 1996, tr. 223
  7. ^ Nandris & 1976 i.e. Strabo and Trogus Pompeius "Daci quoque suboles Getarum sunt", tr. 730
  8. ^ a ă Crossland 1982, tr. 837
  9. ^ a ă Roesler 1864, tr. 89
  10. ^ Zumpt 1852, tr. 140 & 175
  11. ^ a ă â b Van Den Gheyn S.J., Joseph (1885) 170
  12. ^ Everitt 2010, tr. 151
  13. ^ Bunbury 1879, tr. 150
  14. ^ Bunbury 1979, tr. 150
  15. ^ Oltean 2007, tr. 44
  16. ^ Bunbury 1979, tr. 151
  17. ^ a ă Riley 2007, tr. 107
  18. ^ Garašanin, Benac (1973) 243
  19. ^ Dioscorides’s book (known in English by its Latin title De Materia Medica ‘Regarding Medical Materials’) has all the Dacian name of the plants preceded by Δάκοι Dakoi i.e. Δάκοι Dakoi προποδιλα Latin Daci propodila "Dacians propodila"
  20. ^ Tomaschek (1883) 397
  21. ^ Parvan & Vulpe R. Vulpe A., tr. 158
  22. ^ Gibbon (2008) 313 "...Aurelian calls these soldiers Hiberi, Riparienses, Castriani, and Dacisci " conform to "Vopiscus in Historia Augusta XXVI 38"
  23. ^ Mulvin (2002)59 "...A tombstone inscription from Aquincum reads M. Secundi Genalis domo Cl. Agrip /pina/ negotiat. Dacisco. This is of a second century date and suggests the presence of some Dacian traders in Pannonia..."
  24. ^ Petolescu 2000, tr. 163 "...patri incom[pa-] rabili, decep [to] a Daciscis in bel- loproclio..."
  25. ^ Groh & 2000 "...CIL V 3372 inscription at Verona Papirio Marcellino, decepto a Daciscis in bello proelio..", tr. 43
  26. ^ Kephart & 1949 The Persians knew that the Dahae and the other Massagetae were kin of the inhabitants of Scythia west of the Caspian Sea, tr. 28
  27. ^ Pliny (the Elder) Rackham, tr. 375
  28. ^ Chakraberty & 1948 “Dasas or Dasyu of the RigVeda are the Dahae of Avesta, Daci of the Romans, Dakaoi (Hindi Dakku) of the Greeks, tr. 34
  29. ^ Sidebottom 2007, tr. 6
  30. ^ Florov 2001, tr. 66
  31. ^ Papazoglu 1978, tr. 434
  32. ^ Vraciu 1980, tr. 45
  33. ^ a ă Barbulescu & Nagler 2005, tr. 68
  34. ^ Lemny & Iorga 1984, tr. 210
  35. ^ Toynbee 1961, tr. 435
  36. ^ Hoddinott, p. 27.
  37. ^ Casson, p. 3.
  38. ^ Mountain & 1998 58
  39. ^ a ă â b c Mountain 1998, tr. 59
  40. ^ Parvan 1926, tr. 279
  41. ^ Strabo, Jones & Sterrett 1967, tr. 28
  42. ^ Papazoglu 1978, tr. 67
  43. ^ Agrippa comments “Dacia, Getico finiuntur ab oriente desertis Sarmatiae, ab occidente flumine Vistula, a septentrione Oceano, a meridie flumine Histro. Quae patent in longitudine milia passuum CCLXXX, in latitudine qua cogitum est milia passuum CCCLXXXVI”
  44. ^ a ă Parvan 1926, tr. 221
  45. ^ Schütte 1917, tr. 101 and 109

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Cổ đại[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cassius Dio, Cassius Dio (2008). Rome. Volume 3 (of 6). Echo Library. ISBN 978-1406826449. 
  • Cassius, Dio Cocceianus; Cary, Earnest; Foster, Herbert Baldwin (1968). Dio's Roman history, volume 8. W. Heinemann. 
  • Pliny (the Elder); Rackham, Harris (1971). Pliny Natural History, Volume 2. Harvard University Press. 
  • Strabo (ca. 20 AD). Geographica (bằng Ancient Greek). 
  • Strabo; Jones, Horace Leonard; Sterrett, John Robert (1967). The geography of Strabo. Harvard University Press. 

Hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

  • Abramea, Anna P (11 tháng 4 năm 1994). Thrace. Idea Advertising-Marketing. ISBN 9789608560918. 
  • Applebaum, Shimon (1976). Prolegomena to the study of the second Jewish revolt (A.D. 132-135). British Archaeological Reports. 
  • Astarita, Maria Laura (1983). Avidio Cassio. Ed. di Storia e Letteratura. ISBN 9788884984123 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Barnes, Timothy D. (1984). Constantine and Eusebius. Harvard University Press. ISBN 978-0674165311. 
  • Barbulescu, Mihai; Nagler, Thomas (2005). The History of Transylvania: Until 1541 Coordinator Pop, Ioan Aurel. Romanian Cultural Institute, Cluj-Napoca. ISBN 9789737784001. 
  • Berresford Ellis, Peter (1996). Celt and Greek: Celts in the Hellenic World. Constable & Robinson. ISBN 978-0094755802. 
  • Bennett, Julian (1997). Trajan: Optimus Princeps. Routledge;. ISBN 978-0415165242. 
  • Bowman, Alan; Cameron, Averil; Garnsey, Peter (2005). The Cambridge Ancient History: Volume 12, The Crisis of Empire, AD 193-337. Cambridge University Press; 2 edition. ISBN 978-0521301992. 
  • Bradley, Henry (2005). The Goths from the Earliest Times to the End of the Gothic Dominion in Spain (2nd edition -2005) (1st edition1888). Kessinger Publishing. ISBN 978-1417970841. 
  • Brixhe, Claude (2008). Phrygian in The Ancient Languages of Asia Minor. Cambridge University Press. ISBN 052168496X, 978-0521684965 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Bunbury, Edward Herbert (1979). A history of ancient geography among the Greeks and Romans: from the earliest ages till the fall of the Roman empire. London: Humanities Press International, Incorporated. ISBN 9789070265113. 
  • Bunson, Matthew (1995). A Dictionary of the Roman Empire. Oxford University Press. ISBN 978-0195102338. 
  • Bunson, Matthew (2002). Roman Empire, Encyclopedia of The, Revised Edition. Fitzhenry & Whiteside; 2nd Revised edition. ISBN 978-0816045624. 
  • Burns, Thomas S. (1991). A History of the Ostrogoths. Đại học Indiana Press. ISBN 978-0253206008. 
  • Chakraberty, Chandra (1948). The prehistory of India: tribal migrations. Vijayakrishna Bros. 
  • Bury, John Bagnell; Cook, Stanley Arthur; Adcock, Frank E.; Percival Charlesworth, Martin (1954). The Cambridge Ancient History: Rome and the Mediterranean, 218-133 B. C. Macmillan. 
  • Cardos, G; Stoian, V; N; A, Comsa; A, Kroll; S, Voss; Rodewald, A (2004). Paleo-mtDNA analysis and population genetic aspects of old Thracian populations from South-East of Romania. Romanian Society of legal medicine. 
  • Clarke, John R. (2003). Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-Elite Viewers in Italy, 100 B.C.-A.D. 315. University of California Press; 1 edition. ISBN 978-0520219762. 
  • Conti, Stefano; Scardigli, Barbara; Torchio, Maria Cristina (2007). Geografia e viaggi nell'antichità. Ancona:. ISBN 9788873260905. 
  • Cowan, Ross (2003). Imperial Roman Legionary AD 161-284. Osprey Publishing. ISBN 978-1841766010. 
  • Crossland, R.A.; Boardman, John (1982). "Linguistic problems of the Balkan area in the late prehistoric and early Classical period" in The Cambridge Ancient History Volume 3, Part 1. Cambridge University Press. ISBN 978-0521224963. 
  • Cunliffe, Barry W. (1994). Rome and Her Empire. Constable. ISBN 009473500X, 978-0094735002 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Denne Parker, Henry Michael (1958). A history of the Roman world from A.D. 138 to 337. Methuen. 
  • Dumitrescu, Vlad; Boardman, John; Hammond, N. G. L; Sollberger, E (1982). The prehistory of Romania from the earliest times to 1000 BC in The Cambridge Ancient History: The Prehistory of the Balkans, the Middle East and the Aegean World, Tenth to Eighth Centuries BC. Cambridge University Press; 2 edition. ISBN 978-0521224963. 
  • Eisler, Robert (1951). Man into wolf: an anthropological interpretation of sadism, masochism, and lycanthropy. London: Routledge and Kegan Paul Ltd. ASIN B0000CI25D. 
  • Eliade, Mircea (1986). Zalmoxis, the vanishing God: comparative studies in the religions and folklore of Dacia and Eastern Europe. University of Chicago Press. ISBN 0226203859. 
  • Eliade, Mircea (1995). Trong Ivănescu, Maria; Ivănescu, Cezar. De la Zalmoxis la Genghis-Han: studii comparative despre religiile și folclorul Daciei și Europei Orientale [From Zalmoxis to Genghis Khan: comparative studies in the religions and folklore of Dacia and Eastern Europe] (bằng Romanian) . București, Romania: Humanitas. ISBN 9732805544. 
  • Elton, Hugh; Lenski, Noel Emmanuel (2005). ‘’Warfare and the Military’’ in ‘’ The Cambridge Companion to the Age of Constantine ‘’. Cambridge University Press. ISBN 978-0521818384. 
  • Ellis, L. (1998). ‘Terra deserta’: population, politics, and the [de]colonization of Dacia. World archaeology. Routledge. ISBN 978-0415198097. 
  • Ellis, Robert (1861). The Armenian origin of the Etruscans. Parker, Son and Bourn, West Strand London. 
  • Everitt, Anthony (2010). Hadrian and the Triumph of Rome. Random House Trade. ISBN 978-0812978148. 
  • Fisher, Iancu (2003). Les substrats et leur influence sur les langues romanes: la Romania du Sud-Est / Substrate und ihre Wirkung auf die romanischen Sprachen: Sudostromania in Romanische Sprachgeschichte. Mouton De Gruyter. ISBN 978-3110146943. 
  • Florov, Irina (2001). The 3000-year-old hat: New connections with Old Europe : the Thraco-Phrygian world. Golden Vine Publishers. ISBN 978-0968848708. 
  • Unesco, Author; Fol, Alexander (1996). History of Humanity: From Seventh Century B.C. to the Seventh Century A.D. Bernan Assoc. ISBN 978-9231028120. 
  • Glodariu, Ioan (1976). Dacian trade with the Hellenistic and Roman world. British Archaeological Reports. ISBN 0904531406, 978-0904531404 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Glodariu, Ioan; Pop, Ioan Aurel; Nagler, Thomas (2005). ‘’The history and civilization of the Dacians’’ in The history of Transylvania Until 1541’’. Romanian Cultural Institute, Cluj Napoca. ISBN 9789737784001. 
  • Goffart, Walter A. (2006). Barbarian Tides: The Migration Age and the Later Roman Empire. University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0812239393. 
  • Grumeza, Ion (2009). Dacia: Land of Transylvania, Cornerstone of Ancient Eastern Europe. Hamilton Books. ISBN 0761844651.  [nguồn không đáng tin?]
  • Gibbon, Edward (2008). The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Vol. I. Cosimo Classics. ISBN 978-1605201207. 
  • Garašanin, Milutin V.; Benac, Alojz (1973). Actes du VIIIe congrès international des sciences préhistoriques (bằng tiếng Pháp). International Union of Prehistoric and Protohistoric Sciences. 
  • Goodman, Martin; Sherwood, Jane (2002). The Roman World 44 BC–AD 180. Routledge. ISBN 978-0-203-40861-2. 
  • Hazel, John (2002). Who's Who in the Roman World. Routledge. ISBN 978-0-203-42599-2. 
  • Husovská Ludmilá (1998) “Slovakia: walking through centuries of cities and towns”, Priroda
  • Jażdżewski, Konrad (1948). Atlas to the prehistory of the Slavs. Lodzkie Tow Naukowe, Poland. 
  • ’ Hainsworth, J.B. (1982). ‘The relationships of the ancient languages of the Balkan in The Cambridge Ancient History, By John Boardman, 2nd Edition, Volume 3, Part 1. Cambridge University Press. ISBN 9780521224963. 
  • Jeanmaire, Henri (1975). Couroi et courètes (bằng tiếng Pháp). New York: Arno Press. ISBN 0405070012. 
  • Heather, Peter (2006). The Fall of the Roman Empire: A New History of Rome and the Barbarians. Oxford University Press. ISBN 978-0195159547. 
  • Heather, Peter (2010). Empires and Barbarians: Migration, Development, and the Birth of Europe. Oxford University Press. ISBN 978-0199735600. 
  • Kephart, Calvin (1949). Sanskrit: its origin, composition, and diffusion. Shenandoah Pub. House. 
  • Koch, John T (2005). ‘’Dacians and Celts’’ in Celtic culture: a historical encyclopedia, Volume 1,. ABC-CLIO. ISBN 978-1851094400. 
  • Kostrzewski, Józef (1949). Les origines de la civilisation polonaise. Press University of France. 
  • Lemny, Stefan; Iorga, Nicolae (1984). Vasile Pârvan. Editura Eminescu. 
  • MacKenzie, Andrew (1986). Archaeology in Romania: the mystery of the Roman occupation. Robert Hale Ltd,. ISBN 0709027249. 
  • MacKendrick, Paul Lachlan (1975). The Dacian Stones Speak. Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press. tr. 60–61. ISBN 0-8078-1226-9. 
  • MacKendrick, Paul Lachlan (2000). The Dacian Stones Speak. Chapel Hill, North Carolina: University of North Carolina Press. ISBN 978-0807849392. 
  • Millar, Fergus; Cotton, Hannah M.; Rogers, Guy M. (2004). Rome, the Greek World, and the East, Volume 2: Government, Society, and Culture in the Roman Empire. University of North Carolina Press. ISBN 978-0807855201. 
  • Millar, Fergus (1981). Roman Empire and Its Neighbours. Gerald Duckworth & Co Ltd; 2nd illustrated edition. ISBN 978-0715614525. 
  • Minns, Ellis Hovell (2011 (1st ed 1913)). Scythians and Greeks: a survey of ancient history and archaeology on the north coast of the Euxine from the Danube to the Caucasus. Cambridge University press. ISBN 9781108024877. 
  • Mountain, Harry (1998). The Celtic Encyclopedia. Universal Publishers. ISBN 978-1581128901. 
  • Mulvin, Lynda (2002). Late Roman Villas in the Danube-Balkan Region. British Archaeological Reports. ISBN 978-1841714448. 
  • Nandris, John; Friesinger, Herwig; Kerchler, Helga; Pittioni, Richard; Mitscha-Märheim, Herbert (1976). The Dacian Iron Age A Comment in a European Context in Festschrift für Richard Pittioni zum siebzigsten Geburtstag. Wien: Deuticke ; Horn: Berger. ISBN 9783700544203. 
  • Niessen, James P. (2004). Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture. ABC-CLIO. ISBN 978-1576078006. 
  • Nixon, C.E.V.; Saylor Rodgers, Barbara (1995). In Praise of Later Roman Emperors: The Panegyric Latini. University of California Press. ISBN 978-0520083264. 
  • Oltean, Ioana Adina (2007). Dacia: landscape, colonisation and romanisation. Routledge. ISBN 0415412528. 
  • Otto, Karl-Heinz (2000). Ethnographisch-archäologische Zeitschrift, Volume 41, Humboldt-Universität zu Berlin. Deutscher Verlag der Wissenschaften. 
  • Paliga, Sorin (2006). Etymological Lexicon of the Indigenous (Thracian) Elements in Romanian. Fundatia Evenimentul. ISBN 9738792002. 
  • Papazoglu, Fanula (1978). The Central Balkan Tribes in Pre-Roman Times:Triballi, Autariatae, Dardanians, Scordisci, & Moesians, translated by Mary Stansfield-Popovic. John Benjamins North America, Incorporated. ISBN 9789025607937. 
  • Petolescu, Constantin C (2000). Inscriptions de la Dacie romaine : inscriptions externes concernant l'histoire de la Dacie (Ier-IIIe siècles). Enciclopedica. ISBN 9789734501823. 
  • Peregrine, Peter N.; Ember, Melvin (2001). Encyclopedia of Prehistory Volume 4: Europe. Springer. ISBN 978-0306462580. 
  • Pittioni, Richard; Kerchler, Helga; Friesinger, Herwig; Mitscha-Märheim, Herbert (1976). Festschrift für Richard Pittioni zum siebzigsten Geburtstag, Archaeologia Austriaca : Beiheft. Wien, Deuticke, Horn, Berger,. ISBN 9783700544203. 
  • Poghirc, Cicerone (1989). Thracians and Mycenaeans: Proceedings of the Fourth International Congress of Thracology Rotterdam 1984. Brill Academic Pub. ISBN 978-9004088641. 
  • Price, Glanville (2000). Encyclopedia of the Languages of Europe. Wiley-Blackwell. ISBN 978-0631220398. 
  • Parvan, Vasile; Vulpe A., Alexandru; Vulpe R., Radu (2002). Dacia. Editura 100+1 Gramar. ISBN 9789735913618. 
  • Parvan, Vasile; Florescu, Radu (1982). Getica. Editura Meridiane. 
  • Parvan, Vasile (1928). Dacia. The Cambridge University Press. 
  • Parvan, Vasile (1926). Getica. Cvltvra naţională, Bucvreşti. 
  • Paliga, Sorin (1999). Thracian and pre-Thracian studies: linguistic papers published between 1986 and 1996. Sorin Paliga. 
  • Parvan, Vasile (1926). ‘’Getica. Cvltvra naţională, Bucvreşti. 
  • Pares, Bernard Sir; Seton-Watso, Robert William; Williams, Harold; Brooke Jopson, Norman (1939). ‘’The Slavonic and East European review: a survey of the peoples of eastern Europe, their history, economics, philology and literature, Volumes 18-19’’. W.S. Manely & Son Ltd.,. 
  • Polome, Edgar C. (1983). Linguistic situation in the western provinces in Sprache Und Literatur (Sprachen Und Schriften). Walter de Gruyter. ISBN 978-3110095258. 
  • Polome, Edgar C. (1982). ‘’ Balkan Languages (Illyrian, Thracian and Daco-Moesian) in The Cambridge Ancient History, By John Boardman, 2nd Edition, Volume 3, Part 1. Cambridge University Press. ISBN 9780521224963. 
  • Pop, Ioan Aurel (2000). ‘’ Romanians and Romania: A Brief History’’. East European Monographs. ISBN 978-0880334402. 
  • Renfrew, Colin (1990). Archaeology and Language, The Puzzle of Indo-European Origins. Cambridge University Press. ISBN 978-0521386753. 
  • Roesler, Robert E. (1864). Das vorromische Dacien. Academy, Wien, XLV. 
  • Rosetti, A. (1982). La linguistique Balkanique in Revue roumaine de linguistique , volume 27. Editions de l’Academie de la RSR. 
  • Ruscu, D. (2004). The supposed extermination of the Dacians: the literary tradition in ‘’Roman Dacia: The Making Of A Provincial Society’’ edited by William S. Hanson and I. P. Haynes. Journal of Roman Archaeology. ISBN 1887829563, 978-1887829564 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Russu, I. Iosif (1969). "Die Sprache der Thrako-Daker" ('Thraco-Dacian language') (bằng tiếng Đức). Editura Stiintifica. 
  • Russu, I. Iosif (1967). "Limba Traco-Dacilor" ('Thraco-Dacian language') (bằng Romanian). Editura Stiintifica. 
  • Schütte, Gudmund (1917). Ptolemy's maps of northern Europe: a reconstruction of the prototypes. H. Hagerup. 
  • Shchukin, Mark (1989). Rome and the barbarians in central and eastern Europe: 1st century B.C.-1st century A.D.. British Archaeological Reports. 
  • Shchukin, Mark; Kazanski, Michel; Sharov, Oleg (2006). Des les goths aux huns: le nord de la mer Noire au Bas-Empire et a l'époque des grandes migrations. British Archaeological Reports. ISBN 978-1841717562. 
  • Schmitz, Michael (2005). The Dacian threat, 101-106 AD. Armidale, N.S.W.: Caeros Publishing. ISBN 9780975844502, 0975844504 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Sidebottom, Harry (2007). “International Relations”. The Cambridge History of Greek and Roman Warfare: Volume 2, Rome from the Late Republic to the Late Empire. Cambridge University Press. ISBN 978-0521782746. 
  • Skvarna, Dusan; Cicaj, Viliam; Letz, Robert (2000). Slovak History: Chronology & Lexicon. Bolchazy-Carducci. ISBN 0865164444, 978-0865164444 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Solta, Georg Renatus (1980). Berücksichtigung des Substrats und des Balkanlateinischen. Wissenschaftliche Buchgesellschaft. 
  • Southern, Pat (2001). ‘’ The Roman Empire from Severus to Constantin. Routledge. ISBN 978-0-203-45159-5. 
  • Taylor, Timothy (2001). Northeastern European Iron Age pages 210-221 and East Central European Iron Age pages 79-90’'. Springer Published in conjunction with the Human Relations Area Files. ISBN 978-0306462580. 
  • Tomaschek, Wilhelm (1883). Les Restes de la langue dace (bằng tiếng Pháp). Belgium: Le Museon. 
  • Thomson, James Oliver (1948). History of Ancient Geography. Biblo-Moser. ISBN 978-0819601438. 
  • Toynbee, Arnold Joseph (1961). A study of history: Volume 2. Oxford University Press,. 
  • Treptow, Kurt W (1996). A History of Romania. Polygon. ISBN 9780880333450. 
  • Turnock, David (1988). The Making of Eastern Europe: From the Earliest Times to 1815. Routledge. ISBN 0415012678, 978-0415012676 Kiểm tra giá trị |isbn= (trợ giúp). 
  • Van Den Gheyn, Joseph (1885). Les populations Danubiennes (bằng tiếng Pháp). Revue des questions scientifiques Volume 17-18. 
  • Vladimir, Groh (1964). Mnema. Univerzita J.E. Purkyně v Brně. Filozofická fakulta. 
  • Vraciu, Ariton (1980). Limba daco-geţilor. Ed. Facla. 
  • Waldman, Carl; Mason, Catherine (2006). Encyclopedia of European Peoples, 2-Volume Set. Facts on File. ISBN 978-0816049646. 
  • Watson, Alaric (2004). ‘’ Aurelian and the Third Century’’. Routledge; 1 edition. ISBN 978-0415301879. 
  • Westropp, Hodder M. (2003). Handbook of Egyptian, Greek, Etruscan and Roman Archeology. Kessinger Publishing. ISBN 978-0766177338. 
  • Wilcox, Peter and Embleton, Gerry (1982) Rome's Enemies: Germanics and Dacians (Men at Arms Series, 129)
  • Wilkes, John (2005). Provinces and Frontiers in The Cambridge Ancient History: Volume 12, The Crisis of Empire, AD 193-337 edited by Alan Bowman, Averil Cameron, Peter Garnsey , second edition. Cambridge University Press. ISBN 978-0521301992. 
  • Zambotti, Pia Laviosa (1954). I Balcani e l'Italia nella Preistoria (bằng Italian). Como. 
  • Zumpt, Karl Gottlob; Zumpt, August Wilhelm (1852). Eclogae ex Q. Horatii Flacci poematibus page 140 and page 175 by Horace. Philadelphia: Blanchard and Lea. 
  • Chronicle of the Roman Emperors by Chris Scarre, 1995
  • The Grand Strategy of the Roman Empire by Edward N. Luttwak, 1976
  • A History of Rome to A.D. 565 by Boak & Sinnigen, 1965

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]