Phát Diệm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Sông Ân Giang - Thị trấn Phát Diệm
Đài chiến sỹ - Thị trấn Phát Diệm

Phát Diệm là một thị trấn ở phía nam đồng bằng sông Hồng. Đây là trung tâm huyện lỵ của huyện Kim Sơn tỉnh Ninh Bình. Trụ sở thị trấn nằm cách trung tâm thành phố Ninh Bình 27 km. Theo đề án phát triển đô thị tỉnh Ninh Bình, dự kiến giai đoạn 2015 - 2020, thị trấn này sẽ trở thành thị xã Phát Diệm.[1] Phát Diệm nổi tiếng với nhà thờ đá Phát Diệm được ví như "kinh đô công giáo" ở Việt Nam.[2]

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Phát Diệm cách trung tâm thành phố Ninh Bình 27 km về phía đông nam, thị trấn nằm trên quốc lộ 10 và ngã tư sông Vạc, sông Ân. Gần thị trấn còn có quốc lộ 12B từ Tam Điệp đi thị trấn Bình Minh và khu vực biển Ninh Bình.

Quốc lộ 10 đi qua 3 xã Kim Chính, Thượng KiệmLưu Phương chia các xã này thành 2 nửa, phần trung tâm nằm bên quốc lộ 10 được tách ra để thành lập thị trấn Phát Diệm.

  • Diện tích: 105 ha (năm 2010)
  • Dân số: 10687 người
  • Mật độ dân số: 10178 người/km²

Thị trấn Phát Diệm là đơn vị hành chính cấp xã có mật độ dân cư đông đúc thứ hai Ninh Bình, chỉ đứng sau phường Vân Giang, thành phố Ninh Bình với 18829 người/km². Phát Diệm cũng đồng thời là một trong 5 đơn vị hành chính cấp xã có dân số lớn nhất Ninh Bình, theo thứ tự gồm: Khánh Nhạc, Trường Yên, Lai Thành, Yên Nhân, Phát Diệm.

Nằm ở trung tâm đồng bằng ven biển Kim Sơn, Phát Diệm có địa hình bằng phẳng, ở độ cao trung bình từ 0,8 đến 1 m so với mực nước biển.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1821, vua Minh Mạng tuần du ra Bắc có ghé thăm núi Ngọc Mỹ Nhân và cho khắc dòng chữ trên vách núi ở phía Bắc, dịch là:

Dựng một nhà nhỏ nghỉ chân, khi lên núi xem thấy chùa tháp của sơn thành, cột buồm bến sông, cảnh đẹp như vẽ, cúi xuống giặt chiếc áo bụi đời.

Trở về kinh đô, vua Minh Mạng quan tâm đến nông nghiệp, đề ra chính sách khẩn hoang gồm hai hình thức đồn điền và doanh điền. Doanh điền là di dân lập ấp mới. Nhà vua cử Nguyễn Công Trứ ra Ninh Bình làm doanh điền sứ, chiêu mộ dân nghèo đi khai hoang vùng ven biển.

Đến cuối năm 1829, Nguyễn Công Trứ cùng nhân dân khai phá được 14.620 mẫu đất và 1.268 người, miền đất đó đã ổn định, vua Minh Mạng cho lập thành một huyện mới tên là Kim Sơn (Kim Sơn hàm ý là rừng vàng, Tiền Hải là biển bạc). Thời ấy, Nguyễn Công Trứ cũng chọn một cụm dân cư đông đúc trong huyện đặt tên là Phát Diễm: Nơi phát sinh ra cái đẹp ("Diễm" và "Diệm" cùng âm, nghĩa là đẹp, ngày nay gọi là Phát Diệm).[3]

Theo lý giải của Nguyễn Công Trứ, khi ông đã đi qua tỉnh lỵ Ninh Bình (nay là thành phố Ninh Bình), phát hiện thấy núi Cánh Diều trông giống hình một cô gái mình trần nằm ngửa nhìn trời mây bao la trông rất đẹp hướng ra Biển Đông thuộc đất huyện Kim Sơn, nên ông đặt tên trung tâm huyện lỵ là Phát Diệm, là nơi phát ra cái đẹp ở đó.

Hạ tầng đô thị[sửa | sửa mã nguồn]

Thị trấn Phát Diệm được chia ra 8 phố: Kiến Thái, Trì Chính, Thượng Kiệm, Phú Vinh, Phát Diệm Đông, Phát Diệm Tây, Nam Dân và Phát Diệm Nam.

Quốc lộ 10 và sông Vạc chia thị trấn Phát Diệm làm 4 phần cân xứng ở 4 phía của ngã tư sông Vạc và sông Ân tạo ra hệ thống giao thông thủy và bộ rất thuận lợi.

Chợ Nam Dân Phát Diệm là 1 trong 5 chợ lớn nhất ở Ninh Bình. Nơi đây được xác định là một chợ đầu mối của Việt Nam. Chợ Nam Dân là chợ lớn thứ 3 ở Ninh Bình (chỉ sau chợ Rồngthành phố Ninh Bình và chợ Đồng Giao ở thị xã Tam Điệp), điều đặc biệt ở đây là nơi hội tụ các sản phẩm buôn bán đặc trưng như chiếu cói, rượu Kim Sơn, gạo tám, nếp, dự.v.v. Tại đây còn có cảng than, cảng cá Kim Sơn.

Tốc độ đô thị hoá nhanh, Phát Diệm được định hướng trở thành một thị xã, một trung tâm kinh tế phía nam của Ninh Bình trong tương lai.

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2008, tổng giá trị sản xuất thị trấn đạt 72,3 tỷ. Tốc độ tăng trưởng bình quân 16% so với năm 2007. Ngành thương mại - dịch vụ chiếm chủ đạo trong cơ cấu kinh tế của thị trấn với 94%, Công nghiệp, TTCN chiếm 5,1%, Nông nghiệp chiếm 0,9%.

Công trình kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]

Rạp Kim Mâu[sửa | sửa mã nguồn]

Rạp chiếu bóng Kim Mâu là công trình biểu tượng kết nghĩa giữa huyện Kim Sơn và thành phố Cà Mau. Rạp nằm ven sông Ân, quay mặt tiền ra quảng trường, sông Ân và quốc lộ 10. Rạp Kim Mâu có diện tích 1,65 ha với sức chứa 800 chỗ ngồi. Đây là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa của huyện Kim Sơn.

Nhà thờ Phát Diệm[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Nhà thờ Phát Diệm

Thị trấn Phát Diệm nổi tiếng với nhà thờ Phát Diệm - một công trình kiến trúc đá hiện đại hài hoà kết hợp giữa phương Đông và phương Tây, nơi được ví như kinh đô công giáo của Việt Nam;

Cầu ngói Kim Sơn[sửa | sửa mã nguồn]

Cầu ngói Phát Diệm là một công trình độc đáo, đã được in hình trên tem bưu chính Việt Nam. Cầu nằm bắc qua sông Ân ở trung tâm thị trấn Phát Diệm. So với 5 cây cầu ngói hiện còn lại ở Việt Nam, cầu ngói Phát Diệm có chiều dài khá lớn, 36 m, chia thành 3 nhịp, mỗi nhịp có 4 gian.

Hai bên thân cầu có hai dãy lan can và cột đều bằng gỗ lim. Trên cầu là mái che cầu phong li tô, lợp ngói đỏ cổ truyền của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Lối đi hai đầu cầu có các bậc tam cấp. So với Chùa Cầu Hội An và cầu ngói Thanh Toàn, cầu ngói Phát Diệm có dáng vẻ nhẹ nhàng và thanh thoát, thể hiện tài năng sáng tạo đặc biệt của người dân công giáo.

Đây được đánh giá là cây cầu hiếm và có giá trị nghệ thuật cao nhất trong các loại cầu cổ ở Việt Nam. Cầu vừa có chức năng giao thông, vừa là một mái đình cổ kính, hơn nữa lại là điểm dừng chân tránh mưa nắng, nơi đôi lứa hẹn hò.

Dân gian có câu "cầu Nam, chùa Bắc, đình Đoài" để ca ngợi vẻ đẹp kiến trúc những cây cầu cổ ở xứ Sơn Nam, trong đó có cầu Ngói Phát Diệm ở Kim Sơn, cầu Trà Là ở thành phố Ninh Bình và cầu Đông ở cố đô Hoa Lư.

Cảng Phát Diệm[sửa | sửa mã nguồn]

Theo Quyết định Số: 2179/ QĐ-UBND của tỉnh Ninh Bình ngày 17 tháng 9 năm 2007 V/v phê duyệt Quy hoạch giao thông đường thuỷ nội địa tỉnh Ninh Bình đến năm 2015 và định hướng phát triển đến năm 2020 thì Cảng Phát Diệm nằm sát trung tâm đô thị nên được quy hoạch cảng Phát Diệm thành cảng khách du lịch. Vị trí của cảng: nằm bên hữu sông Vạc, thuộc địa bàn thị trấn Phát Diệm - Kim Sơn (Km 22+ 00 ÷Km 23+ 00) trên sông Vạc.

  • Chức năng của cảng: là cảng xếp dỡ hàng hoá vật liệu xây dựng, hàng hoá nông sản xuất khẩu phục vụ đời sống, dân sinh…
  • Dự kiến xây dựng các hạng mục công trình: Văn phòng cảng… trên diện tích cảng khoảng 1,0ha.

Ảnh nhà thờ Phát Diệm[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Thị trấn Phát Diệm