Phát Diệm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm

Để biết về nhà thờ cùng tên tại đây, xem nhà thờ Phát Diệm.

Sông Ân Giang - Thị trấn Phát Diệm

Đài chiến sỹ - Thị trấn Phát Diệm

Phát Diệm là một thị trấn ở phía nam đồng bằng sông Hồng. Đây là trung tâm huyện lỵ của huyện Kim Sơn tỉnh Ninh Bình. Trụ sở thị trấn nằm cách trung tâm thành phố Ninh Bình 27 km. Theo đề án phát triển đô thị tỉnh Ninh Bình, dự kiến trước năm 2020, thị trấn này sẽ trở thành thị xã Phát Diệm.^[1] Phát Diệm nổi tiếng với nhà thờ đá Phát Diệm được ví như "thủ đô công giáo" ở Việt Nam.

[sửa] Vị trí

Quốc lộ 10 đi qua 3 xã Kim Chính, Thượng Kiệm và Lưu Phương chia các xã này thành 2 nửa, phần trung tâm nằm bên quốc lộ 10 được tách ra để thành lập thị trấn Phát Diệm.

Phát Diệm cách trung tâm thành phố Ninh Bình 27 km về phía đông nam, thị trấn nằm trên quốc lộ 10 và ngã tư sông Vạc, sông Ân. Từ thị trấn còn có tỉnh lộ 481 đi thị trấn Bình Minh và khu vực biển Ninh Bình.

Diện tích: 105 ha (năm 2010)
Dân số: 10687 người
Mật độ dân số: 10178 người/km²

Thị trấn Phát Diệm là đơn vị hành chính cấp xã có mật độ dân cư đông đúc thứ hai Ninh Bình, chỉ đứng sau phường Vân Giang, thành phố Ninh Bình với 18829 người/km². Phát Diệm cũng đồng thời là một trong 5 đơn vị hành chính cấp xã có dân số lớn nhất Ninh Bình, theo thứ tự gồm: Khánh Nhạc, Trường Yên, Lai Thành, Yên Nhân, Phát Diệm.

Chợ Nam Dân - Phố Nam Dân - Thị trấn Phát Diệm là 1 trong 5 chợ lớn nhất ở Ninh Bình. Nơi đây được xác định là một chợ đầu mối của Việt Nam.

[sửa] Nguồn gốc tên gọi

Năm 1821, vua Minh Mạng tuần du ra Bắc có ghé thăm núi Ngọc Mỹ Nhân và cho khắc dòng chữ trên vách núi ở phía Bắc, dịch là:

Dựng một nhà nhỏ nghỉ chân, khi lên núi xem thấy chùa tháp của sơn thành, cột buồm bến sông, cảnh đẹp như vẽ, cúi xuống giặt chiếc áo bụi đời.

Trở về kinh đô, vua Minh Mạng quan tâm đến nông nghiệp, đề ra chính sách khẩn hoang gồm hai hình thức đồn điền và doanh điền. Doanh điền là di dân lập ấp mới. Nhà vua cử Nguyễn Công Trứ ra Ninh Bình làm doanh điền sứ, chiêu mộ dân nghèo đi khai hoang vùng ven biển.

Đến cuối năm 1829, Nguyễn Công Trứ cùng nhân dân khai phá được 14.620 mẫu đất và 1.268 người, miền đất đó đã ổn định, vua Minh Mạng cho lập thành một huyện mới tên là Kim Sơn (Kim Sơn hàm ý là rừng vàng, Tiền Hải là biển bạc). Thời ấy, Nguyễn Công Trứ cũng chọn một cụm dân cư đông đúc trong huyện đặt tên là Phát Diễm: Nơi phát sinh ra cái đẹp ("Diễm" và "Diệm" cùng âm, nghĩa là đẹp, ngày nay gọi là Phát Diệm).^[2]

Tương truyền, đặt tên là Phát Diễm vì Nguyễn Công Trứ đã đi qua tỉnh lỵ Ninh Bình (nay là thành phố Ninh Bình), phát hiện thấy núi Cánh Diều trông giống hình một cô gái mình trần nằm ngửa nhìn trời mây bao la trông rất đẹp, nên đặt tên cho núi là núi Ngọc Mỹ Nhân (người con gái đẹp như ngọc), đầu mỹ nhân lại quay ra Biển Đông thuộc đất huyện Kim Sơn, có nghĩa là phát đẹp ở đó.

[sửa] Đặc điểm

Năm 2005, Thị trấn Phát Diệm có tổng diện tích tự nhiên 105 hécta với 10.600 nhân khẩu. Thị trấn Phát Diệm có các phố: Kiến Thái, Năm Dân, Trì Chính. Thị trấn Phát Diệm nằm cân xứng ở 4 phía của ngã ba sông Vạc và sông Ân.

Là trung tâm của huyện miền biển Kim Sơn, thị trấn Phát Diệm có chợ Nam Dân là chợ lớn thứ 3 ở Ninh Bình (chỉ sau chợ Rồng ở thành phố Ninh Bình và chợ Đồng Giao ở thị xã Tam Điệp), điều đặc biệt ở đây là nơi hội tụ các sản phẩm buôn bán đặc trưng như chiếu cói, rượu Kim Sơn, gạo tám, nếp, dự .v.v. Tại đây còn có cảng than, cảng cá Kim Sơn.

Trung tâm thị trấn còn có rạp chiếu bóng Kim Mau, công trình kết nghĩa giữa Kim Sơn và Cà Mau. Thị trấn khá nổi tiếng với nhà thờ Phát Diệm - một công trình kiến trúc đá hiện đại hài hoà kết hợp giữa phương Đông và phương Tây; cầu Ngói là một cây cầu cổ bắc qua sông Vạc với những đường nét kiến trúc rất đặc trưng.

Tốc độ đô thị hoá nhanh, Phát Diệm được định hướng trở thành một thị xã, một trung tâm kinh tế phía nam của Ninh Bình trong tương lai.

[sửa] Cảng Phát Diệm

Theo Quyết định Số: 2179/ QĐ-UBND của tỉnh Ninh Bình ngày 17 tháng 9 năm 2007 V/v phê duyệt Quy hoạch giao thông đường thuỷ nội địa tỉnh Ninh Bình đến năm 2015 và định hướng phát triển đến năm 2020 thì Cảng Phát Diệm nằm sát trung tâm đô thị nên được quy hoạch cảng Phát Diệm thành cảng khách du lịch. Vị trí của cảng: nằm bên hữu sông Vạc, thuộc địa bàn thị trấn Phát Diệm - Kim Sơn (Km 22+ 00 ÷Km 23+ 00) trên sông Vạc.

Chức năng của cảng: là cảng xếp dỡ hàng hoá vật liệu xây dựng, hàng hoá nông sản xuất khẩu phục vụ đời sống, dân sinh…
Dự kiến xây dựng các hạng mục công trình: Văn phòng cảng… trên diện tích cảng khoảng 1,0ha.