Tiếng Guaraní

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Guaraní
Avañe'ẽ
Phát âm [ʔãʋ̃ãɲẽˈʔẽ]
Nói tại Argentina, Brazil, Paraguay, Bolivia
Tổng số người nói 4,85 triệu
Ngữ hệ Tupian
Phân nhánh
Hệ chữ viết Bảng chữ cái Guaraní (hệ chữ Latin)
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại  Paraguay
 Corrientes[1] (Argentina)
 Brazil (regional)
Bản mẫu:Country data Mercosur
 Bolivia
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 gn
ISO 639-2 grn
ISO 639-3 gug

Guaraní hay còn được biết đến chủ yếu với tên gọi Guaraní Paraguay ( /ɡwɑrəˈn/; avañe'ẽ [aʋãɲẽˈʔẽ] 'tiếng Ava') là một ngôn ngữ bản địa tại Nam Mỹ. Đây là một trong những ngôn ngữ chính thức tại Paraguay (cùng với tiếng Tây Ban Nha), nơi phần lớn dân số có thể nói tiếng Guaraní và một nửa dân số vùng nông thôn chỉ có thể nói tiếng Guaraní.[2][3] Thứ tiếng này còn được nói tại nhiều khu vực của các quốc gia láng giềng, bao gồm một số nơi ở đông bắc Argentina, đông nam Bolivia và tây nam Brazil và đây cũng là ngôn ngữ thứ hai tại một tỉnh của Argentina, tỉnh Corrientes từ năm 2004[4]; nó cũng là ngôn ngữ chính thức tại Mercosur.[5]

Guaraní là ngôn ngữ bản địa duy nhất tại châu Mỹ có tỷ lệ lớn người nói không phải dân bản địa. Điều này là bất bình thường ở châu Mỹ, nơi mà các ngôn ngữ bản địa bị mai một dần và thay bằng ngôn ngữ của thực dân châu Âu (trong trường hợp này một ngôn ngữ chính thức nữa là tiếng Tây Ban Nha). Quá trình này đã diễn ra gần như đồng thời với quá trình hình thành người Mestizo (những người có tổ tiên lai giữa người Tây Ban Nha và thổ dân châu Mỹ), cũng là những thổ dân châu Mỹ cấp tiến bị đồng hóa văn hóa.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ley Nº 5598 Poder Legislativo de Corrientes, 28 September 2004 (tiếng Tây Ban Nha)
  2. ^ Mortimer, K 2006 "Guaraní Académico or Jopará? Educator Perspectives and Ideological Debate in Paraguayan Bilingual Education" Working Papers in Educational Linguistics 21/2: 45-71, 2006
  3. ^ http://www.nytimes.com/2012/03/12/world/americas/in-paraguay-indigenous-language-with-unique-staying-power.html?ref=global-home&pagewanted=all
  4. ^ Website of Indigenous Peoples' Affairs which contains this information (tiếng Tây Ban Nha)
  5. ^ Incorporación del Guaraní como Idioma del Mercosur MERCOSUR official page (tiếng Tây Ban Nha)