Thực dân châu Âu tại châu Mỹ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Người châu Âu đã bắt đầu thực dân hóa châu Mỹ kể từ năm 1492[1]. Tuy nhiên, di chỉ L'Anse aux Meadows nằm ở tỉnh bang Newfoundland và Labrador của Canada đã bị thực dân hóa từ rất lâu trước đó. Kể từ năm 1000 SCN, nó là địa điểm duy nhất được biết đến là một ngôi làng của người VikingNorse nằm ở Canada cũng như Bắc Mỹ ngoại trừ Greenland. L'Anse aux Meadows là trường hợp duy nhất được công nhận rộng rãi về sự giao lưu xuyên đại dương thời kỳ tiền Columbus và is notable for its possible connection with the attempted colony of Vinland established by Leif Ericson around the same time period or, more broadly, with Norse exploration of the Americas.

Vào năm 1492, một đoàn thám hiểm Tây Ban Nha dẫn đầu bởi Christopher Columbus đã đi tàu đến châu Mỹ để buôn bán những gia vị đắt tiền và các mặt hàng khác. Ngay sau đó là các cuộc xâm chiếm, thám hiểm, đại thám hiểm cùng với thực dân hóa của người châu Âu. Các hoạt động đầu tiên diễn ra dọc theo bờ biển Caribbe trên các hòn đảo của Hispaniola, Puerto RicoCuba, và sau năm 1500 đã mở rộng sau vào lục địa ở cả BắcNam Mỹ. Vào năm 1497, nhân danh nước Anh, John Cabot đã đặt chân đến bờ biển Bắc Mỹ và sau đó 1 năm, chuyến hải hành thứ ba cũng đã đưa Columbus đến bờ biển Nam Mỹ.

Pháp tìm kiếm thuộc địa nhiều nơi ở phía đông Bắc Mỹ, trên một số đảo ở Caribbe và ở Nam Mỹ, Bồ Đào Nha thực dân hóa Brazil.

Rốt cuộc, toàn bộ Tây bán cầu đã nằm dưới quyền cai trị của các nước châu Âu, dẫn đến những thay đổi sâu sắc về cảnh quan, dân cư và đời sống động thực vật ở những nơi đó. Trong thế kỷ 19, đã có trên 50 triệu người rời châu Âu để tới châu Mỹ[2]. Thời kỳ sau năm 1492 được biết đến như là thời kỳ trao đổi Columbus (Columbian Exchange).

Các cuộc xâm lược, tuyên bố và những thuộc địa đầu tiên[sửa | sửa mã nguồn]

Các lãnh thổ ở châu Mỹ bị thuộc địa hóa tuyên bố và tuyên bố chủ quyền bởi các cường quốc châu Âu vào năm 1750.

Các bản đồ hoạt họa:
Chủ quyền lãnh thổ Bắc Mỹ từ 1750-nay
Chủ quyền Trung Mỹ và vùng Caribbe từ 1700-nay.
Chủ quyền lãnh thổ Nam Mỹ từ 1700-nay.

Các cuộc thám hiểm và chinh phục đầu tiên đã được thực hiện bởi người Tây Ban NhaBồ Đào Nha, ngay sau cuộc tái chiếm bán đảo Iberia năm 1492. Theo Hiệp ước Tordesillas năm 1494 được phê chuẩn bởi Giáo hoàng, hai vương quốc này đã chia toàn bộ thế giới ngoài châu Âu thành hai khu vực thám hiểm và thuộc địa hóa với một đường ranh giới bắc nam cắt xuyên Đại Tây Dương và phần phía đông Brazil ngày nay. Dựa trên hiệp ước này cũng như những tuyên bố đầu tiên của nhà thám hiểm Tây Ban Nha Vasco Núñez de Balboa, người đã khám phá ra Thái Bình Dương năm 1513, người Tây Ban Nha đã xâm chiếm những vùng lãnh thổ rộng lớn ở cả Bắc, Trung và Nam Mỹ. Chinh tướng Tây Ban Nha Hernán Cortés đã tiếp quản đế chế AztecFrancisco Pizarro đã chinh phục đế chế Inca.

Những thực dân đầu tiên dưới sự bảo hộ quốc gia[sửa | sửa mã nguồn]

Giai đoạn sớm nhất trong các hoạt động của người châu Âu tại châu Mỹ bắt đầu với những chuyến vượt Đại Tây Dương của Christopher Columbus (1492–1504), dưới sự bảo hộ của Tây Ban Nha, với mục tiêu ban đầu là tìm ra một tuyến đường mới dẫn đến Ấn Độ và Trung Quốc. Theo sau ông là những nhà thám hiểm khác như Giovanni Caboto, người đã đặt chân đến Newfoundland dưới sự bảo hộ của Anh. Pedro Álvares Cabral đã tới Brazil và tuyên bố nó thuộc về Bồ Đào Nha. Amerigo Vespucci, làm việc cho Bồ Đào Nha trong các chuyến hải hành từ 1497 đến 1513, đã chứng minh rằng Columbus đã đặt chân tới những lục địa mới. Các nhà bản đồ học vẫn dùng tên La Tinh hóa là America để chỉ hai lục địa (Bắc Mỹ và Nam Mỹ). Những nhà thám hiểm khác bao gồm Giovanni da Verrazzano, được Pháp bảo trợ; João Vaz Corte-Real người Bồ Đào Nha ở Newfoundland và Samuel de Champlain (1567–1635) đã khám phá ra Canada. Năm 1513, Vasco Núñez de Balboa đã băng qua eo đất Panama và dẫn dắt đoàn thám hiểm người châu Âu đầu tiên nhìn thấy Thái Bình Dương từ bờ biển phía tây Tân Thế Giới. Balboa đã tuyên bố Thái Bình Dương và tất cả các vùng đất ven Thái Bình Dương là thuộc về Vua Tây Ban Nha, đó là năm 1517, trước khi một đoàn thám hiểm khác từ Cuba đến Trung Mỹ, cụ thể là bờ biển Yucatán nhằm tìm kiếm nô lệ.

Các thuộc địa của châu Âu tại châu Mỹ[sửa | sửa mã nguồn]

Anh
Courland
Đan Mạch
Hà Lan
Pháp
Bồ Đào Nha
Nga
Tây Ban Nha
Thụy Điển

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ The Vikings around 1000AD established several colonies, which died out and had no permanent impact. Kirsten Seaver, The Frozen Echo: Greenland and the Exploration of North America, C.A.D. 1000-1500, chapter Nine, Greenland 1450-1500, ISBN 978-0-8047-3161-4
  2. ^ David Eltis Economic Growth and the Ending of the Transatlantic slave trade