Lịch sử Pháp

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nữ thần Tự do dẫn dắt nhân dân, bức họa nổi tiếng của Eugène Delacroix, 1831, hiện nằm ở Bảo tàng Louvre

Lịch sử Pháp bắt đầu từ thời kỳ những con người đầu tiên di cư tới khu vực ngày nay là nước Pháp. Những thành viên của Chi Người đầu tiên đã di cư tới khu vực này hàng nghìn năm trước, trong khi người Cro-Magnons, đến vào khoảng 40.000 năm trước. Một số di chỉ khảo cổ khai quật ở Pháp đã chứng minh sự cư trú liên tục của con người hiện đại từ Kỳ thượng đồ đá cũ.

Tiền La Mã[sửa | sửa mã nguồn]

Theo John T. Koch và nhiều nhà khoa học khác, nước Pháp thời đại đồ đồng là một phần của hệ thống trao đổi thương mại gần biển gọi là Thời đại đồ đồng Đại Tây Dương, trong đó bao gồm cả Anh, Ireland, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha nơi mà các nhóm ngôn ngữ Celt phát triển.[1][2][3][4][5][6][7]

Các ghi chép lịch sử đầu tiên xuất hiện vào thời đại đồ sắt, khi đó khu vực nước Pháp ngày nay là một khu vực được biết đến là Gallia đối với người Hy Lạp và La Mã cổ đại. Người Hy Lạp và La Mã đã chú ý tới sự xuất hiện của ba dân tộc chính ở khu vực này, đó là người Gallia, người Aquitani, và người Belgae. Người Gallia (Gaule), bộ tộc lớn nhất và được chứng thực rõ ràng nhất, là nhóm người Celt nói thứ tiếng được gọi là tiếng Gallia. Qua tiến trình lịch sử của thiên niên kỷ đầu tiên TCN, người Hy Lạp, La MãCarthaginia đã thành lập các thuộc địa trên bờ biển Địa Trung Hải và các đảo ngoài khơi. Cộng hòa La Mã đã sáp nhập vùng nam Gaul thành tỉnh Gallia Narbonensis vào cuối thế kỷ thứ 2 TCN, quân đội La Mã dưới sự chỉ huy của Julius Caesar đã chiếm đóng phần còn lại của Gallia trong các cuộc Chiến tranh xứ Gallia từ năm 58 tới năm 51 TCN. Sau đó nền văn hóa La Mã-Gallia nổi lên và Gallia dần hòa nhập vào Đế chế La Mã.

Đế quốc La Mã[sửa | sửa mã nguồn]

Vào các giai đoạn sau của Đế chế La Mã, Galia là mục tiêu tấn công và di cư của các bộ tộc man di, trong đó chủ yếu là người Frank – một bộ tộc German. Vua Clovis I của Frank thống nhất Gaul vào thế kỷ thứ 5, mở đầu cho giai đoạn thống trị của Frank trong khu vực trong hàng trăm năm. Sức mạnh của Frank đạt đến đỉnh điểm dưới thời Charlemagne. Vương quốc Pháp thời trung cổ nổi lên ở phía tây Đế quốc Carolingia của Charlemagne được gọi là Tây Frank, vương quốc này ngày càng nổi lên dưới thời Nhà Capet, được thành lập bởi Hugh Capet năm 987. Một cuộc khủng hoảng kế vị sau sự sụp đổ của triều đại Carpet năm 1337 đã dẫn đến hàng loạt cuộc xung đột được gọi là Chiến tranh Trăm năm giữa Nhà Valois của Pháp và Nhà Plantagenet trị vì nước Anh. Cuộc chiến kết thúc với chiến thắng của Nhà Valois năm 1453, chiến thắng này đã củng cố quyền lực của triều đại cũ như một chế độ quân chủ tập quyền. Trong các thế kỷ tiếp theo, Pháp trải qua thời kỳ Phục Hưng, Cải cách Kháng cách cũng như các cuộc chiến tranh và xung đột liên tiếp với các thế lực khác. Vào cuối thế kỷ 18, chế độ quân chủ và các thế chế liên quan bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Pháp, một sự kiện đánh dấu một sự thay đổi vĩnh viễn trong lịch sử Pháp cũng như thế giới. Nước Pháp trở thành Đệ nhất Cộng hòa, Đệ nhất Cộng hòa tồn tại cho tới khi Đế quốc Pháp được tuyên bố thành lập bởi Napoléon Bonaparte. Sau thất bại của Napole1on trong Các cuộc chiến tranh của Napoleon, nước Pháp trải qua một vài thay đổi về chế độ, trở thành một nền quân chủ, rồi lại một thời gian ngắn trở thành Đệ nhất cộng hòa, rồi Đế chế thứ hai, cho đến khi Đệ tam Cộng hòa được thành lập năm 1870.

Thời hiện đại[sửa | sửa mã nguồn]

Pháp là một trong những thành viên chính của phe Hiệp ước trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, cùng với Anh, Nga và các đồng minh của mình chống lại khối Liên minh Trung tâm. Đến Chiến tranh thế giới thứ hai, nước Pháp đứng về Khối Đồng minh nhưng bị Đức Quốc xã tấn công và đánh bại trong vòng hai tháng. Đệ tam Cộng hòa bị giải thể và phần lớn quốc gia chịu sự kiểm soát trực tiếp của Phe Trục, trong khi đó chính phủ Vichy kiểm soát miền nam Pháp. Sau khi được giải phóng năm 1944, Đệ tứ Cộng hòa được thành lập; chính phủ hiện nay của Pháp là Đệ ngũ Cộng hòa, kế thừa Đệ tứ Cộng hòa từ năm 1958. Sau chiến tranh, phần lớn các thuộc địa của Pháp đều giành được độc lập, chỉ có một số ít được sáp nhập vào Pháp trở thành các tỉnh hay vùng hải ngoại. Từ sau Thế chiến hai, Pháp vẫn luôn là một thành viên quan trọng của Liên hiệp quốc, Liên minh châu Âu, NATO đồng thời vẫn giữ được tầm ảnh hưởng về kinh tế, văn hóa, chính trị và quân sự trong thế kỷ 21.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Aberystwyth University - News. Aber.ac.uk (2010-07-30). Retrieved on 2010-08-20.
  2. ^ “O'Donnell Lecture 2008 Appendix”. 
  3. ^ Koch, John (2009). Tartessian: Celtic from the Southwest at the Dawn of History in Acta Palaeohispanica X Palaeohispanica 9 (2009). Palaeohispanica. tr. 339–351. ISSN 1578-5386. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2010. 
  4. ^ Koch, John. “New research suggests Welsh Celtic roots lie in Spain and Portugal”. Truy cập ngày 10 tháng 5 năm 2010. 
  5. ^ Cunliffe, Karl, Guerra, McEvoy, Bradley; Oppenheimer, Rrvik, Isaac, Parsons, Koch, Freeman and Wodtko (2010). Celtic from the West: Alternative Perspectives from Archaeology, Genetics, Language and Literature. Oxbow Books and Celtic Studies Publications. tr. 384. ISBN 978-1-84217-410-4. 
  6. ^ “Rethinking the Bronze Age and the Arrival of Indo-European in Atlantic Europe”. University of Wales Centre for Advanced Welsh and Celtic Studies and Institute of Archaeology, University of Oxford. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2010. 
  7. ^ Cunliffe, Barry (2008). A Race Apart: Insularity and Connectivity in Proceedings of the Prehistoric Society 75, 2009, pp. 55–64. The Prehistoric Society. tr. 61. 

Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]