Trận Carrhae

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trận Carrhae
Một phần của chiến tranh La Mã-Ba Tư
.
Thời gian 53 TCN
Địa điểm Gần Carrhae (Harran)
Kết quả Chiến thắng quyết định của Parthava
Tham chiến
Cộng hòa La Mã Đế chế Parthava
Chỉ huy
Marcus Licinius Crassus †,
Publius Licinius Crassus †
Gaius Cassius Longinus		 Surena
Lực lượng
35,000 lính lê dương,
4,000 kị binh,
4,000 bộ binh nhẹ		 9,000 kị binh bắn cungs,
1,000 cataphract
Tổn thất
20,000 chết,
10,000 bị bắt		 nhẹ
.

Trận Carrhae xảy ra gần thị trấn Carrhae năm 53 TCN, là một chiến thắng quyết định cho Spahbod (tướng) Surena của người Parthava trước quân xâm lược La Mã dưới sự chỉ huy của Marcus Licinius Crassus, người đã bị giết sau đó. Bất chấp một lực lượng kẻ địch đông đảo hơn, kỵ binh Parthava giỏi chiến thuật hơn quân La Mã, vốn gồm đông đảo bộ binh nặng, đã tiêu diệt và bắt sống gần hết quan La Mã. Đó là trận chiến đầu tiên trong số rất nhiều trận đánh giữa đế chế Parthava và người La Mã và là một trong những thất bại nặng nề nhất trong lịch sử La Mã.

Crassus, một thành viên của chế độ tam hùng lần I, và là người giàu nhất La Mã. Đã bị cám dỗ bởi những vinh quang tưởng tượng trong chiến tranh và sự giàu có đã xâm lược Parthava mà không có sự cho phép của nghị viện La Mã. Từ chối lời mời từ vua Armenia, Artavasdes II xâm lược Parthava qua Armenia, Crassus hành quân trực tiếp băng qua sa mạc của Lưỡng Hà. Đội quân của ông đã chạm chán với quân của thống chế Surena gần thị trấn Carrhae, ngày nay là Harran. Tuy là ít hơn rất nhiều, kị binh của Surena đã tiêu diệt và bắt sống gần như toàn bộ quân La Mã. Crassus đã tự sát khi các cuộc đàm phán ngừng chiến không thành công. Cái chết của ông đã dẫn đến sự kết thúc của chế độ tam hùng lần I và bắt đầu cuộc nội chiến giữa Caesar và Pompey.

Mục lục

Bối cảnh chính trị ở Rome [sửa]

Cuộc chiến với Parthia là kết quả của cuộc bàn bạc chính trị có lợi giữa Crassus, Pompeius Magnus, và Julius Caesar - còn gọi là chế độ tam hùng lần thứ nhất- Trong tháng ba và tháng tư năm 56 TCN, cuộc họp đã được tổ chức tại Ravenna và Luca, thuộc tỉnh Cisalpine Gaul của Ceasar, để củng cố lại liên minh đã suy yếu được thành lập 4 năm trước. Đã có sự đồng ý của chế độ tam hùng về việc sắp xếp để đưa những người ủng hộ và sử dụng tiềm lực về kinh tế và quân sự của họ nhằm đảm bảo một pháp luật cho phép kéo dài quyền chỉ huy Gallic của Caesar và tác động tới cuộc bầu cử sắp tới vào năm 55 trước Công nguyên, với mục tiêu là chức chấp chính quan chung thứ hai cho Crassus và Pompeius[1]. Những nhà lãnh đạo của chế độ tam hùng đã tập trung vào việc mở rộng quyền lực của phe họ thông qua các các cách truyền thống: chỉ huy quân đội, đưa các đồng minh chính trị lên nắm giữ các chức vụ, và thông qua pháp luật để thúc đẩy lợi ích của họ. Áp lực dưới các hình thức khác nhau đã đem đến kết quả cho cuộc bầu cử: tiền bạc, ảnh hưởng thông qua sự bảo trợ và tình bạn, và lực lượng hàng ngàn chiến binh mang về từ Gaul bởi Publius, con trai của Crassus.

Marcus Licinius Crassus.

Lúc này Marcus Crassus khoảng sáu mươi tuổi, ông có vấn đề về tai khi ông bắt tay vào cuộc xâm lược Parthia. Tham lam thường được coi là nguyên nhấn chính trong các nguồn cổ đại, đặc biệt là người viết tiểu sử cho ông,Plutarch , trở thành động cơ chính của ông để đi đến chiến tranh.[2] Sử gia về Rome, Erich Gruen tin rằng mục đích của Crassus là để làm giàu thêm ngân quỹ công cộng, vì sự giàu có cá nhân không phải những gì Crassus thiếu nhất.[3] Các sử gia hiện đại khác có xu hướng cho rằng sự ghen tị và sự cạnh tranh như là động lực của ông, kể từ khi Crassus bị phai mờ dần danh tiếng quân sự so với của Pompeius, và sau năm năm chiến tranh ở Gaul, của Caesar. Thành tích quân sự chính của ông là đánh bại Spartacus gần 20 năm trước đó và trước đó ông chỉ có một vài hoạt động quân sự không đáng kể, mà nổi bật nhất là trận cửa ải Colline.[4] Plutarch ghi chú [5] rằng Caesar đã viết thư cho Crassus từ Gaul, ủng hộ các kế hoạch xâm lược Parthia - một dấu hiệu cho thấy ông coi chiến dịch quân sự của Crassus như bổ sung và không chỉ đơn thuần cạnh tranh sự ảnh hưởng với ông. Một yếu tố khác trong quyết định của Crassus xâm lược Parthia là sự dễ dàng dự kiến của chiến dịch. Các quân đoàn La Mã đã dễ dàng nghiền nát một số lượng lớn quân đội của các cường quốc phía đông như Pontus và Armenia, và dự kiến Parthia sẽ là một mục tiêu dễ dàng.[6]

Tuy nhiên,Cicero, đã đưa thêm một yếu tố bổ sung: tham vọng cho tài năng của Publius Crassus, người đã chỉ huy các chiến dịch thành công ở Gaul dưới quyền Caesar. Khi trở về đến Rome, Publius đã từng bước thiết lập sự nghiệp chính trị của ông. Nguồn La Mã xem trận Carrhae không chỉ là một tai họa cho Rome và một kỷ lục nhục nhã của Marcus Crassus, nhưng bi kịch của Publius Crassus đã cắt ngắn một sự nghiệp đầy hứa hẹn [7]

Một số người La Mã phản đối cuộc chiến chống Parthia. Cicero gọi đó là một cuộc chiến tranh nulla causa ("không có sự biện minh"), trên cơ sở rằng Parthia đã có một hiệp ước với Rome[8].

Bất chấp sự phản đối và điềm báo thảm khốc, Marcus Crassus rời Rome vào ngày 14 tháng 11, năm 55 trước Công nguyên[9]. Publius Crassus tham gia cùng ông ở Syria trong mùa đông năm 54-53 trước Công nguyên, mang theo một ngàn kỵ binh Celt từ Gaul, những người vẫn trung thành với vị tướng trẻ cho đến khi chết.

Chuẩn bị cho cuộc chiến [sửa]

Crassus đến Syria vào cuối năm 55 TCN và ngay lập tức ông ta sử dụng khối tài sản to lớn của mình để xây dựng một đội quân. Ông tập hợp một lực lượng khoảng 35.000 bộ binh nặng, 4.000 bộ binh nhẹ và 4.000 kỵ binh, trong đó có 1.000 kỵ binh xứ Gallic mà Publius đã mang theo cùng với ông ta[10]. Với sự trợ giúp của các thành thị Hy Lạp ở Syria và hỗ trợ từ Artavasdes, vua của Armenia, Crassus hành quân tới Parthia. Artavasdes khuyên ông ta nên có một lộ trình thông qua Armenia để tránh sa mạc và đề nghị tiếp viện thêm một lực lượng gồm 16.000 kỵ binh và 30.000 bộ binh.[11] Crassus đã từ chối lời đề nghị và quyết định dùng những tuyến đường trực tiếp thông qua Mesopotamia, và chiếm lấy các thành phố lớn trong khu vực. Đáp lại, vị vua Parthia Orodes II đã chia quân đội của ông và ông lấy hầu hết các binh sĩ, chủ yếu là lính cung thủ với một lượng nhỏ kỵ binh, để trừng phạt những người Armenia và gửi phần còn lại của quân đội của ông, 9.000 kị binh bắn cung và 1.000 cataphract dưới quyền của tướng Surena, để do thám và quấy rối quân đội của Crassus. Orodes đã không dự đoán rằng lực lượng của Surena ít hơn với tỉ lệ 3-1-sẽ có thể đánh bại Crassus, và chỉ muốn trì hoãn ông.

Crassus nhận được sự dẫn đường của Ariamnes một tù trưởng Ả Rập, người trước đó đã trợ giúp Pompey trong các chiến dịch phía đông của ông.[12] Crassus cho rằng Ariamnes đáng tin cậy. Nhưng Ariamnes đã bị mua chuộc bởi người Parthia. Ông thúc giục Crassus tấn công ngay lúc này, và nói rằng người Parthian đang suy yếu và vô tổ chức. Ông ta sau đó đã dẫn đội quân của Crassus tới nới hoang vắng nhất của sa mạc, cách xa nguồn nước. Crassus sau đó nhận được lời nhắn từ Artavasdes, tuyên bố rằng quân đội chủ lực của Parthia đang ở Armenia và xin ông giúp đỡ. Crassus bỏ qua lời nhắn và tiếp tục tiến quân vào Lưỡng Hà.[13] Ông gặp quân đội của Surena gần thị trấn Carrhae.

Trận đánh [sửa]

Parthian-era bronze statue possibly representing General Surena. This statue is on display in the National Museum of Iran.

Sau khi được thông báo về sự hiện diện của quân đội Parthia, Crassus đã hoảng sợ. Tướng Cassius của ông khuyên rằng quân đội nên được triển khai theo kiểu truyền thống La Mã, với đội hình bộ binh ở trung tâm và kỵ binh ở hai bên cánh. Lúc đầu tiên Crassus đồng ý, nhưng ông nhanh chóng đổi ý, ông bố trí quân đội thành những khối rỗng hình vuông, mỗi bên được hình thành bởi mười hai corhot.[14] Điều này sẽ bảo vệ lực lượng của ông khỏi bị rối loạn hàng ngũ, nhưng cái giá phải trả là sự cơ động. Tướng của Crassus khuyên ông ta nên hạ trại, và tấn công vào sáng hôm sau để cho binh lính của mình một cơ hội để nghỉ ngơi. Publius, tuy nhiên, đã sẵn sàng chiến đấu và cố gắng để thuyết phục Crassus đối đầu với người Parthia ngay lập tức.

Chú thích [sửa]

  1. ^ Both Pompeius and Crassus held their first consulship in 70 BC, fifteen years earlier.
  2. ^ Plutarch, Crassus 2 on greed, 14.4 on greed and envy, 16 on Crassus's eagerness for the Parthian campaign; see Bill Thayer's edition of the Loeb Classical Library translation at LacusCurtius online.
  3. ^ Erich S. Gruen, "M. Licinius Crassus: A Review Article," American Journal of Ancient History 2 (1977), p. 125.
  4. ^ RedRampant - The Battle of Carrhae, Retrieved 10 May 2007
  5. ^ Plutarch, Crassus 16.3.
  6. ^ Plutarch, Crassus 18.4.
  7. ^ Elizabeth Rawson, “Crassorum funera,” Latomus 41 (1982) 540–549. See also Ronald Syme, "The Sons of Crassus," Latomus 39 (1980) 403–408, and article on Publius Licinius Crassus (son of triumvir).
  8. ^ Cicero, De finibus 3.75.
  9. ^ Date based on Cicero, Ad Atticum 4.13.2.
  10. ^ Plutarch. Life of Crassus, 20.1
  11. ^ Plutarch. Life of Crassus, 19.1
  12. ^ Plutarch. Life of Crassus, 21.2
  13. ^ Plutarch. Life of Crassus, 22.3
  14. ^ Plutarch. Life of Crassus, 23.3

Nguồn [sửa]

  • Weir, William. 50 Battles That Changed the World: The Conflicts That Most Influenced the Course of History. Savage, Md: Barnes and Noble Books. ISBN 0-7607-6609-6. 

Liên kết ngoài [sửa]

The only two ancient records of the battle:

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trận_Carrhae&oldid=11207814”