Trận Charleroi, còn gọi là Trận Namur hay trận sông Sambre[7][12][13], là một trong những trận đánh chủ chốt trên Mặt trận phía Tây vào năm 1914 trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất và là một phần của Trận Biên giới Bắc Pháp. Đồng thời, trận chiến này cũng là cuộc đụng độ đầu tiên giữa quân Đức và quân Pháp tại Bỉ[4], và là một trong những chiến thắng đầu tiên của Quân đội Đế quốc Đức trong cuộc chiến tranh. Cuộc giao tranh đã diễn ra khốc liệt giữa Tập đoàn quân số 5 của Pháp đang tiến về sông Sambre ở hướng Bắc với Tập đoàn quân số 3 và số 2 của Đức đang tiến vào nước Bỉ về hướng Tây Nam[8][14], và Quân đội Đức, bất chấp sự chống trả quyết liệt của địch thủ[15], đã giành lợi thế và gần như hợp vây Tập đoàn quân số 5 của Pháp[3][12], buộc Quân đội Pháp phải triệt thoái về chính quốc.[5] Trận Ardennes, trận Lorraine cùng với trận Charleroi đều là những trận thua đã mang lại thiệt hại rất lớn cho quân Pháp trong chiến tranh.[3][10][11][12]
Theo kế hoạch của Đức, các Tập đoàn quân số 1, số 2 và số 3 của Đức phải tiến về hướng Nam và Tây Nam. Tập đoàn quân số 2 dưới quyền tướng Karl von Bülow phải chuyển động qua các pháo đài tại Namur mà đến sông Sambre ở bờ trái sông Meuse, trong khi Tập đoàn quân số 3 tướng Max von Hausen yểm trợ cho cánh trái của Tập đoàn quân số 2 và kéo về sông Meuse.[4] Tổng tư lệnh Quân đội Pháp là Joseph Joffre đã chuyển quân về hướng Bắc để đương đầu với cuộc tiến công bất ngờ của Quân đội Đức vào Bỉ[8]. Charles Lanzerac - Tư lệnh Tập đoàn quân số 5 của Pháp - đã lập kế hoạch triển khai quân đội của ông dọc theo các sườn núi phía Nam ở Thuin phía trên sông Sambre. Vào ngày 21 tháng 8, Bülow đã quyết định tấn công[4] khi quân Pháp còn đang thiết lập cứ điểm trên con sông này[16], và sau một cuộc pháo kích hủy hoại trận tuyến của quân Pháp về phía Đông Charleroi, quân Đức đánh bật quân Pháp trên khắp trận tuyến. Ngày hôm sau (22 tháng 8) năm 1914, quân Đức tiến công qua sông Meuse và giành thắng lợi, quân Pháp tổ chức phản công nhưng bị súng trường và súng máy của quân phòng thủ Đức thảm sát, và thiệt hại của các lực lượng thuộc địa của Pháp lên tới 75%. Các khẩu khinh pháo 75mm nổi tiếng của quân Pháp thì lại đi ngoài tầm,[4][10][14][17][18] và một ngôi làng đã chất đầy xác người của cả một Trung đoàn Pháp.[13] Thảm họa của quân Pháp chứng tỏ ưu thế của những kỹ nghệ chiến tranh mới[10], cánh trái của Lanzerac chịu thương vong cao nhất, và tối hôm đó Bülow đã thừa thế tiến hành phản kích thành công và chiếm giữ được một số đầu cầu bên sông Meuse.[6][18] Charleroi đã rơi vào tay quân Đức[19], và một lỗ hổng đầy hiểm họa đã xuất hiện ở cánh phải của Lanzerac.[16] Nhiều người Bỉ phải sơ tán khỏi Charleroi.[14]
Vào ngày 23 tháng 8 năm 1914, các lực lượng của Bülow tiếp tục tiến công. Có nơi thì họ bị giam chân, mà cũng có nơi thì họ giành thắng lợi và gây tổn thất nặng nề cho địch thủ. Các lực lượng của Bülow đã vượt qua sông Meuse[14], và đe dọa đến cánh phải của Lanzerac. Ở cánh trái của ông, quân Đức đang bị quân Anh cầm cự trong trận Mons, đến cuối ngày hôm đó, quân của ông đã lâm vào tình thế bất lợi.[16] Quân đoàn XVIII của Pháp đã không thể hội quân với Lực lượng Viễn chinh Anh (BEF) tại Mons như nhiệm vụ được giao[4], trong khi quân Bỉ tại Namur thoái lui.[18] Sau khi mọi đợt công kích của quân Pháp đã bị quân Đức bẻ gãy trong trận chiến này, Lanzerac đã hay tin Tập đoàn quân số 4 của Pháp bị quân Đức đánh bại trong trận Ardennes và ông quyết tâm rút quân về hướng Nam đến biên giới Pháp để tránh bị Tập đoàn quân số 1 và Tập đoàn quân số 3 của Đức hợp vây.[3][4][7][10][20][21] Quyết định này có nhẽ là đã cứu vãn quân Pháp khỏi nguy cơ diệt vong sau thất bại thê lương ở trận Charleroi.[2][14] Đồng thời, sự triệt thoái quá nhanh chóng của quân Pháp đã gây bất lợi cho quân Anh, khiến họ phải rút lui và quân Đồng minh đã thất bại trong trận đánh kép tại Charleroi và Mons.[8][9][11] Trận Biên giới Bắc Pháp đã kết thúc với thảm bại của quân Đồng minh.[22] Cuộc rút lui của họ đã diễn ra trong suốt mấy tuần sau đó - điều này báo hiệu sự phá sản hoàn toàn của Kế hoạch 17 của Pháp.[6][13][16][23]
Chú thích [sửa]
- ^ Spencer Tucker, World War I: A - D., Tập 1, các trang 286-287.
- ^ a b Beatrice Heuser, The Evolution of Strategy: Thinking War from Antiquity to the Present, trang 307
- ^ a b c d e Earle Rice, The First Battle of the Marne, các trang 48-50.
- ^ a b c d e f g h i j k l Spencer Tucker, World War I: A - D., Tập 1, trang 243
- ^ a b John Mosier, The Myth of the Great War: A New Military History, trang 75
- ^ a b c David F. F. Burg, L. Edward Edward Purcell, Almanac of World War I
- ^ a b c Spencer C. Tucker (biên tập), A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East: From the Ancient World to the Modern Middle East, trang 1571
- ^ a b c d Tony Jaques, Dictionary of Battles and Sieges: A-E, trang 228
- ^ a b c Marc Ferro, Great War, 1914-1918, trang 56
- ^ a b c d e William Kelleher Storey, The First World War: A Concise Global History, các trang 38-39.
- ^ a b c J. Morrow Jr., The Great War: An Imperial History, các trang 41-42.
- ^ a b c Lawrence Sondhaus, World War One: The Global Revolution, các trang 70-71.
- ^ a b c Ian Senior, Home Before the Leaves Fall: A New History of the German Invasion of 1914
- ^ a b c d e The Battle of Charleroi, 1914
- ^ Roger Parkinson, Encyclopedia of Modern War, trang 134
- ^ a b c d Battle of the Sambre or Charleroi, 21-23 August 1914
- ^ Ian Sumner, The First Battle of the Marne 1914: The French 'miracle' halts the Germans và ngôi làng Arsimont, trang 8
- ^ a b c William R. Griffiths, The Great War, các trang 27-28.
- ^ David Eggenberger, An Encyclopedia of Battles: Accounts of Over 1,560 Battles from 1479 B.C. to the Present, trang T-60
- ^ William Kelleher Storey, The First World War: A Concise Global History, trang 38
- ^ Philippe Bernard, Henri Dubief, The Decline of the Third Republic, 1914-1938, trang 10
- ^ Raymond Recouly, Foch, the winner of the war, trang 87
- ^ Barbara W. Tuchman, The Guns of August, trang 254
