Triceratops

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Triceratops
Thời điểm hóa thạch: Hậu Creta, 68–66Ma
LA-Triceratops mount-1.jpg
Khung xương Triceratops, Bảo tàng lịch sử lịch sử tự nhiên hạt Los Angeles
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Lớp (class) Sauropsida
Bộ (ordo) Ornithischia
Phân bộ (subordo) Ceratopsia
Họ (familia) Ceratopsidae
Phân họ (subfamilia) Ceratopsinae
Chi (genus) Triceratops
Marsh, 1889
Loài điển hình
Triceratops horridus
Marsh, 1889
Các loài

T. horridus Marsh, 1889

T. prorsus Marsh, 1890
Danh pháp đồng nghĩa

Triceratops (tiếng Hy Lạp "mặt ba sừng") hay được gọi thông tục là khủng long ba sừng là một chi khủng long ăn cỏ thuộc họ Ceratopsidae, sống vào hậu kỷ Phấn Trắng (từ 70–65 mya) ở Bắc Mỹ ngày nay. Nó là một trong những chi khủng long phi chim cuối cùng được biết tới, và đã tuyệt chủng vào Sự kiện tuyệt chủng kỷ Creta-Paleogen 66 triệu năm trước.[1] Tên Triceratops, nghĩa đen là "mặt ba sừng", xuất phát từ tiếng Hy Lạp cổ đại τρί- (tri-) nghĩa là "ba", κέρας (kéras) nghĩa là "sừng", và ὤψ (ops) nghĩa là "mặt".[2][3]

diềm xương lớn và ba sừng trên một cơ thể lớn bốn chân, tương tự như tê giác hiện đại, Triceratops là một trong những khủng long nổi tiếng nhất và là ceratopsidae được biết đến nhiều nhất. Nó sống chung môi trường và có thể là con mồi của Tyrannosaurus,[4] mặc dù không chắc chắn rằng cả hai có đánh nhau như trong tranh ảnh và phim không.

Vị trí chính xác của chi Triceratops trong họ Ceratopsidae bị tranh cải. Hai loài, T. horridusT. prorsus, được coi là hợp lệ mặc dù nhiều loài khác đã được đặt tên. Một nghiên cứu được công bố năm 2010 cho rằng Torosaurus có thể thể là Triceratops khi trưởng thành.[5][6] Quan điểm này ngay lập tức bị tranh cãi[7][8][9] và nghiên cứu hóa thạch kỹ càng hơn được mong rằng sẽ giải quyết được tranh luận.

Công dụng của diềm và sừng từ lâu đã được tranh luận. Theo truyền thống chúng được xem là vũ khí phòng thủ chống lại khủng long ăn thịt. Theo các thuyết gần đây hơn, không có sự có mặt của mạch máu, cho thấy chúng có thể được dùng để nhận dạng nhau, tán tỉnh, và thể hiện sự thống trị, giống như gạc và sừng của tuần lộc, dê núikiến vương hiện đại.[10] Theo giả thuyết rằng nếu Torosaurus là dạng trưởng thành của Triceratops, có nghĩa là chúng sẽ phát triển một lỗ trên diềm cổ, dùng chúng để phô trương hơn tự vệ.[5]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Scannella, J.B., & Fowler, D.W. (2014). “A stratigraphic survey of Triceratops localities in the Hell Creek Formation, northeastern Montana (2006–2010)”. Geological Society of America Special Papers 503: 313–332. doi:10.1130/2014.2503(12). 
  2. ^ Liddell, H.G., and R. Scott (1980). Greek-English Lexicon, Abridged Edition. Oxford University Press, Oxford, UK. ISBN 0-19-910207-4. 
  3. ^ “triceratops”. Online Etymology Dictionary. 
  4. ^ Erickson, GM; Olson, KH (1996). “Bite marks attributable to Tyrannosaurus rex: preliminary description and implications”. Journal of Vertebrate Paleontology 16 (1): 175–178. doi:10.1080/02724634.1996.10011297. 
  5. ^ a ă Scannella, J.; Horner, J.R. (2010). “Torosaurus Marsh, 1891, is Triceratops Marsh, 1889 (Ceratopsidae: Chasmosaurinae): synonymy through ontogeny”. Journal of Vertebrate Paleontology 30 (4): 1157–1168. doi:10.1080/02724634.2010.483632. 
  6. ^ Switek, Brian. “New Study Says Torosaurus=Triceratops”. Dinosaur Tracking. Smithsonian.com. Truy cập ngày 2 tháng 3 năm 2011. 
  7. ^ Farke, Andrew A. (2011). “Anatomy and taxonomic status of the chasmosaurine ceratopsid Nedoceratops hatcheri from the Upper Cretaceous Lance Formation of Wyoming, U.S.A”. Trong Claessens, Leon. PLoS ONE 6 (1): e16196. doi:10.1371/journal.pone.0016196. PMC 3024410. PMID 21283763. 
  8. ^ [1], Longrich NR, Field DJ (2012) Torosaurus Is Not Triceratops: Ontogeny in Chasmosaurine Ceratopsids as a Case Study in Dinosaur Taxonomy. PLoS ONE 7(2): e32623. doi:10.1371/journal.pone.0032623
  9. ^ [2], Bowdler, Neil(1 March 2012).Triceratops and Torosaurus dinosaurs 'two species, not one'. Retrieved July 29, 2013 from http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17192624
  10. ^ Dodson, P. (1996). The Horned Dinosaurs. Princeton University Press, Princeton, New Jersey. ISBN 0-691-02882-6. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]