Văn học Thổ Nhĩ Kỳ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Fuzuli Divan.jpg

Văn học Thổ Nhĩ Kỳ (tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Türk edebiyatı or Türk yazını) bao gồm văn học truyền miệng và văn học viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có thể là bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời kỳ Ottoman hay là bằng các dạng tiếng Thổ ít phổ biến hơn ví dụ như tiếng Thổ được dùng ở Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay. Tiếng Thổ thời kỳ Ottoman, vốn là nền tảng cho hầu hết các tuyển tập văn viết, chịu ảnh hưởng bởi ngôn ngữ Ba Tư và Ả Rập và sử dụng một biến thể của văn tự Ba Tư dựa trên bảng chữ cái Ả Rập.

Văn học Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua lịch sử gần 1500 năm. Văn bản xưa nhất viết bằng tiếng Thổ sử dụng văn tự Orkhon được tìm thấy tại thung lũng Orkhon ở miền trung Mông Cổ và có niên đại vào thế kỷ thứ 8. Sau thời gian này, vào giữa thế kỷ 9 và 11, các sử thi truyền miệng nở rộ trong các nhóm người du mục Thổ ở Trung Á, ví dụ như "Cuốn sách của Dede Korkut" của nhóm người Thổ Tây Nam (người Thổ Oghuz)- là tổ tiên của người Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, và các sử thi Manas của người Kyrgyz.

Sau chiến thắng của Seljuks tại trận chiến Manzikert vào cuối thế kỷ 11, người Thổ Oghuz bắt đầu cư ngụ ở Anatolia, và văn học viết bắt đầu nở rộ với nhiều chủ đề, thể loại và phong các ảnh hưởng từ văn học Ả Rập và Ba Tư cùng với truyền thống văn học truyền miệng đã có từ trước Turks. Trong hơn 900 năm sau, cho đến ngay trước sự sụp đổ của đế chế Ottoman năm 1922, văn học truyền khẩu và văn học viết nhìn chung vẫn là hai bộ phận tách rời. Sau khi nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập năm 1923, hai bộ phận này lần đầu tiên được kết nối với nhau.

Hai truyền thống của văn chương Thổ Nhĩ Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Suốt lịch sử của mình, văn học Thổ Nhĩ Kỳ được chia tách thành hai dòng rõ rệt, không dòng nào ảnh hưởng đến dòng nào cho đến thế kỷ 19. Một là dòng văn học dân gian, còn dòng kia là văn học viết.

Trong hầu hết chặng đường lịch sử của văn học Thổ, điểm khác biệt đáng kể nhất giữa văn học dân gian và văn học viết là ở các loại hình ngôn từ được sử dụng. Văn học dân gian phần lớn là truyền khẩu và nằm ngoài ảnh hưởng của văn học Ba Tư và Ả Rập. Các thể thơ dân gian- là thể loại phổ biến nhất.

Tác phẩm hư cấu nổi tiếng: 1860-nay[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  • Andrews, Walter G. Ottoman Lyric Poetry: An Anthology. ISBN 0-292-70472-0.
  • —. Poetry's Voice, Society's Song. ISBN 0-295-96153-8.
  • Belge, Murat. Osmanlı'da Kurumlar ve Kültür. ISBN 975-8998-03-X.
  • Bezirci, Asım; ed. Seçme Romanlar: Yazarları, Eserleri, Roman Özetleri, Eleştiriler, Kaynaklar. İstanbul: Evrensel Basım Yayın, 1997.
  • Fuat, Mehmet; ed. (2002) "Nâzım Hikmet: Life Story". Tr. Nurgül Kıvılcım Yavuz. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2006.
  • Gökalp, G. Gonca. "Osmanlı Dönemi Türk Romanının Başlangıcında Beş Eser" in Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, pp. 185–202.
  • Halman, Talât Sait; ed. tr. "Introduction". Just for the Hell of It: 111 Poems by Orhan Veli Kanık. Multilingual Yabancı Dil Yayınları, 1997.
  • Holbrook, Victoria. "Originality and Ottoman Poetics: In the Wilderness of the New". Journal of the American Oriental Society, Vol. 112, No. 3. (Jul.–Sep. 1992), pp. 440–454.
  • Karaalioğlu, Seyit Kemal. Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: İnkilâp ve Aka Basımevi, 1980.
  • —; ed. Ziya Paşa: Hayatı ve Şiirleri. İstanbul: İnkılâp ve Aka Basımevi, 1984.
  • Lester, Toby. (1997) "New-Alphabet Disease?". Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.
  • Mansel, Philip. Constantinople: City of the World's Desire, 1453–1924. ISBN 0-14-026246-6.
  • Moran, Berna. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış. Vol. 1. ISBN 975-470-054-0.
  • Muhtar, İbrahim et al. (2003) "Genç Kalemler". Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2006.
  • Pala, İskender. Divân Şiiri Antolojisi: Dîvânü'd-Devâvîn. ISBN 975-338-081-X.
  • Paskin, Sylvia. (2005) "The cloak of love". Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2006.
  • Selçuk Üniversitesi Uzaktan Eğitim Programı (SUZEP). "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişimi". Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2006.
  • Şafak, Elif. (2005) "There Is No Clash of Civilizations". Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2006.
  • Şentürk, Ahmet Atilla. Osmanlı Şiiri Antolojisi. ISBN 975-08-0163-6.
  • Tanpınar, Ahmet Hamdi. 19'uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi, 1988.
  • Tietze, Andreas; ed. "Önsöz", Akabi Hikyayesi. pp. IX–XXI. İstanbul: Eren Yayıncılık ve Kitapçılık Ltd. Şti., 1991.
  • Wolf-Gazo, Ernest. (1996) "John Dewey in Turkey: An Educational Mission". Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]