Hội chứng sợ lỗ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

Hội chứng sợ lỗ (có tên khoa học là Trypophobia) là một hội chứng ám ảnh khi ta quan sát các vật có lỗ nhỏ hoặc vết thâm, được đề xuất lần đầu tiên tại một diễn đàn trực tuyến năm 2005. Từ này bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp là τρύπα, trýpa nghĩa là "lỗ" và φόβος, phóbos , một danh pháp chung cho các hội chứng "sợ hãi".

Các lỗ ở bề mặt gương sen bị cho là gây lo lắng cho một số người. Tuy nhiên đây chỉ là mức độ rất nhẹ.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Những người bị hội chứng này nói rằng họ thấy nổi da gà, cảm giác ghê rợn, ám ảnh, sợ hãi, buồn nôn, chóng mặt khi nhìn thấy hình ảnh có nhiều lỗ tròn hoặc nhóm các lỗ tròn, ví dụ như tổ ong, bát sen, lỗ đục trên thân cây, các hình xăm lỗ trên cơ thể người, trái cây, bong bóng... Gepff Cole, một nhà tâm lý học tại Đại học Esssex, cho biết trong một nghiên cứu, ông và các đồng nghiệp đã phát hiện ra rằng 16% người tham gia có dấu hiệu của trypophobia.

Để điều tra sinh vật độc hại có thể gây ra nỗi ám ảnh, Cole và các đồng nghiệp đã phân tích hình ảnh của bạch tuộc xanh vây, rắn hổ mang, nhện… Phản ứng tạo thành hiện tượng Trypophobics theo các nhà nghiên cứu có thể là một tác dụng phụ của một sự thích nghi tiến hóa để tránh động vật độc hại. Trong các nghiên cứu của mình, ông đã tìm ra nỗi ám ảnh dựa trên một phản ứng của vỏ não có liên quan đến khả năng tự vệ trước những hình ảnh nguy hiểm.

"Có một bản năng bẩm sinh tiến hóa giúp cảnh giác với những thứ có thể làm hại chúng ta", Cole nói.

Xuất hiện lần đầu vào năm 2005, hội chứng này thoạt đầu không được y học công nhận là một chứng bệnh. Tuy nhiên, rất nhiều người cho biết họ cảm thấy thực sự sợ hãi trước những cái lỗ. Nhiều trường hợp nổi da gà, loạn nhịp tim, thậm chí thấy khó thở.

Và rồi qua một số nghiên cứu, các nhà khoa học đã xác định được nguyên nhân khiến chỉ một số người mắc phải hội chứng kỳ lạ này: do não bộ bị quá tải.

Cụ thể hơn, theo Paul Hibbard - giáo sư tâm lý thuộc ĐH Essex (Anh), những hình ảnh thủng lỗ chỗ có kết cấu có thể nói là rất khó chịu, khiến cho khu vực chịu trách nhiệm phân tích thông tin thị giác không làm việc hiệu quả được.

Vậy là để có thể xử lý thông tin, não bộ sẽ yêu cầu nhiều oxy hơn. Tuy nhiên đối với một số người, việc yêu cầu quá nhiều oxy sẽ khiến não bị quá tải, còn cơ thể phản ứng lại bằng các cảm giác như chóng mặt, buồn nôn... để buộc những người này không tiếp tục nhìn nữa. Các nhà khoa học hiện vẫn đang tiếp tục nghiên cứu thêm về cơ chế gây nên hội chứng này. Bước đầu, lý do được xác định là vì quá trình tiến hóa, khi hình ảnh lỗ thủng cũng cho cảm giác tương tự như khi nhìn thấy mốc trên thức ăn.

Cảm giác không thoải mái khi nhìn những vật có hình dạng như vậy cho phép con người chúng ta tránh xa những thực phẩm có tiềm năng gây nhiễm độc.[1][2][3][4][5]

Trypophobia không phải là một chẩn đoán trong tâm thần Hiệp hội Mỹ 's Diagnostic and Statistical Manual , Fifth Edition (DSM-5) và nó hiếm khi được sử dụng trong tài liệu khoa học, theo Jennifer Abbasi của Popular Science .  Abbasi nói, "các chuyên gia nghiên cứu và điều trị ám ảnh có xu hướng không sử dụng tất cả các tên Latinh và Hy Lạp mà có được ném xung quanh trên bảng tin và trên báo chí."  Tuy nhiên, trên các blog và trên các diễn đàn internet, hàng ngàn người cho rằng họ đã bị chứng sợ hãi.  Bác sĩ tâm thần Carol Mathews nói: "Có thể thực sự trở thành người ra khỏi đó với nỗi sợ hãi để lỗ, Arnold Wilkins và Geoff Cole thuộc Trung tâm Khoa học Brain của Đại học Essex là các nhà khoa học đầu tiên xuất bản hiện tượng này. Họ tin rằng phản ứng này dựa trên một sự đê tiện sinh học, chứ không phải là một nỗi sợ hãi về văn hoá. Trong một bài báo về Khoa học Tâm lý năm 2013, Wilkins và Cole viết rằng phản ứng này dựa trên phản ứng não kết hợp các hình dạng có nguy cơ. Các hình dạng gây ra phản ứng được cho là bao gồm những lỗ hổng trong các ngữ cảnh vô hại như trái cây và bong bóng, và trong các bối cảnh liên quan đến nguy hiểm, chẳng hạn như các lỗ do các côn trùng và các lỗ hổng trong các vết thương và mô bệnh hoạn như những giun xoài gây ra ở động vật, Đặc biệt là chó. Khi nhìn thấy những hình dạng này, Một số người nói rằng họ rùng mình, cảm thấy da họ bò, các cơn hoảng loạn kinh hoàng, đổ mồ hôi, đánh đập, và cảm thấy buồn nôn hoặc ngứa.  Một số nói rằng các lỗ hổng có vẻ "ghê tởm và thô bạo" hoặc "cái gì đó có thể sống bên trong những lỗ hổng đó".  Bác sĩ tâm thần Carol Mathews tin rằng câu trả lời có nhiều khả năng từ mồi và điều hòa.  Một trang web đã ngừng hoạt động , trypophobia.com, mô tả hiện tượng này bằng video và hình ảnh. Hình ảnh chứa các cụm lỗ được trình bày trong một sắp xếp mà tuyên bố xếp hạng khả năng họ sẽ gây ra sợ hãi. Những hình ảnh đầu tiên của series bao gồm trái cây như cam và lựu. Sau đó, các cụm lỗ có mối liên hệ có thể với nguy hiểm được trình bày, chẳng hạn như tổ ong, ếch, côn trùng và các con nhện. Cuối cùng, hình ảnh có vết thương và bệnh tật. Sử dụng dữ liệu từ trang web, Wilkins và Cole phân tích các hình ảnh ví dụ và tin rằng những hình ảnh đó có "những đặc điểm độc đáo".  Họ nói rằng phản ứng đằng sau sự ám ảnh là một phản ứng vô thức. Nói chung nhìn vào những bức ảnh Trypophobia, có hay không bị hội chứng này thì ta đều thấy rùng mình, do đó tốt nhất không nên xem chúng.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]