Tam công

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tam công (chữ Hán: 三公) dùng để chỉ ba chức quan cao cấp nhất trong triều đình phong kiến tại các nước Á Đông như Trung QuốcViệt Nam. Chức vị chi tiết từng bộ ba này thay đổi theo từng thời đại mà không cố định.

Chế độ[sửa | sửa mã nguồn]

Trong Thiên văn, Tam công là tên sao. Tấn thư, Thiên Văn Chí chép rằng: "Ba sao Tiêu Nam trong chòm sao Bắc Ðẩu, sao Khôi đệ nhất, phía Tây ba sao nữa, đều gọi là Tam công. Trên trời, các sao này chủ về dụng đức cải hóa thế gian, hòa hợp chính sự, dung hòa Âm-Dương. Lại nói: Ðông Bắc 3 sao gọi là Tam công, chủ những đại thần ngồi ở Triều đình".

Tam công có xuất xứ từ nhà Chu, gồm ba chức quan là Thái sư (太師), Thái phó (太傅) và Thái bảo (太保). Đến thời Tây Hán, Tam công bao gồm Tể tướng (sau đổi thành Đại tư đồ) quản lý về hành chính, Thái úy (sau đổi thành Đại tư mã) quản lý về quân sự, và Ngự sử đại phu (sau đổi thành Đại tư không) phụ trách giám sát. Thời Đông Hán, các chức danh này được đổi tên thành Tư đồ (司徒), Tư mã (司馬), Tư không (司空), nên còn được gọi là Tam tư (三司), vị dưới Thượng công (上公), tức Thái phó. Bắc Nguỵ cải lại thành Thái sư, Thái phóThái bảo, gọi là Tam sư Thượng công (三師上公).

Lương bổng của Tam công thời Hán là một vạn thạch[1]. Có lẽ là thạch lúa mì, vì thời đó gạo chưa phổ biến ở vùng phía Bắc sônh Dương Tử, trung tâm của nhà Hán.

Về sau, với sự hình thành của Lục bộ thì Tam công dần trở thành các chức danh danh dự, mang màu sắc là các cố vấn cao cấp của triều đình.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Wang, 137.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • de Crespigny, Rafe (2007), A biographical dictionary of Later Han to the Three Kingdoms (23–220 AD), Leiden, The Netherlands: Brill, ISBN 978-90-04-15605-0 .
  • Wang, Yü-Ch'üan (tháng 6 năm 1949). “An Outline of The Central Government of The Former Han Dynasty”. Harvard Journal of Asiatic Studies (Harvard-Yenching Institute) 12 (1/2): 134–187. JSTOR 2718206. doi:10.2307/2718206.