Trần Ngọc Thành

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trần Ngọc Thành
Tiểu sử
Biệt danh Tứ nhãn cẩu
Sinh

0 tháng 12, 1834(1834-12-00)

Nhà Thanhhuyện Đằng, Quảng Tây, Đại Thanh
Mất

1 tháng 5, 1862 (27 tuổi)

gần Tân Hương, Hà Nam, Đại Thanh
Binh nghiệp
Phục vụ Đại Thanh (đến 1849)
Thái Bình Thiên Quốc (đến 1862)
Năm tại ngũ 1848–1862
Cấp bậc Nguyên soái
Tham chiến

Mặt trận phía Đông

Mặt trận phía Tây

Khen thưởng Anh vương

Trần Ngọc Thành (khoảng 1834 – tháng 5, 1862) (Trung văn giản thể: 陈玉成; Trung văn phồn thể: 陳玉成; bính âm: Chén Yùchéng; Wade–Giles: Ch'en Yu-ch'eng) vốn tên là Trần Phôi Thành (Trung văn giản thể: 陈丕成; Trung văn phồn thể: 陳丕成; bính âm: Chén Pīchéng), sinh tại Quảng Tây, là tướng quân của Thái Bình Thiên Quốc, sau được phong làm Anh vương. Biệt danh của ông là "Tứ nhãn cẩu" (chó 4 mắt) do có hai nốt ruồi nổi rõ dưới mắt. Hai nốt ruồi này nhìn từ xa giống hai con mắt, và làm cho một số quân Thanh khiếp sợ.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Phôi Thành sinh năm 1834 trong một gia đình nông dân tại huyện Đằng, tỉnh Quảng Tây. Ông được miêu tả là "mạo thậm tú mĩ, tuyệt vô sát khí"[1]. Năm 14 tuổi, ông cùng chú là Trần Thừa Dung tham gia vào Khởi nghĩa Kim Điền. Tận mắt chứng kiến sự trung dũng của ông, Hồng Tú Toàn đổi tên cho ông thành Ngọc Thành.

Năm 1854, trong lần công phá Vũ Xương lần thứ hai, Trần Ngọc Thành lập công, được thăng làm Điện hữu tam thập kiểm điểm, thống lĩnh Hậu thập tam quân của lục quân và Tiền tứ sư của thuỷ quân. Năm sau, theo Thừa tướng Tần Nhật Cương thu phục Vũ Xương, sau chuyển sang đánh Lư Châu, Vu Hồ, rồi được phong Thừa tướng. Năm 1856 theo Yến vương Tần Nhật Cương đi chi viện cho Trấn Giang, phá đại doanh Giang Bắc của quân Thanh. Tuần phủ Giang Tô Cát Nhĩ Kháng Khả, và thống soái đại doanh Giang Nam Hướng Vinh tự sát.

Năm 1857, Trần Ngọc Thành đại phá quân Thanh tại Đồng Thành. Năm 1858 được phong làm Tiền quân chủ tướng Dự thiên hầu, cùng Lý Tú Thành đánh Giang Bắc lần thứ hai vào tháng 9, đến tháng 12 thì thắng trận tại Tam Hà, tạm thời ổn định cục diện.

Năm 1859, Trần Ngọc Thành được phong làm Anh vương, dẫn quân đi thu phục Phố Khẩu. Đến năm sau, ông giải vây cho Thiên Kinh, phối hợp với các cánh quân tiêu diệt Đại doanh Giang Nam và tiến quân đến Chiết Giang. Sau đó, ông dẫn quân lên phía tây bắc đánh phản công quân Thanh vào năm 1861. Tuy thế, do sự phối hợp không tốt giữa các cánh của Thái Bình quân, Trần Ngọc Thành bị đẩy vào thế phòng ngự và cuối cùng buộc phải rút quân.

Tháng Năm, 1862, Trần Ngọc Thành liên hợp với Tấu vương Miêu Bái Lâm tiến công Hà Nam. Sau rồi Miêu Bái Lâm phản bội, dụ Anh vương Trần Ngọc Thành, Đạo vương Trần Sĩ Vinh cùng một số tướng lĩnh khác nộp cho Thắng Bảo. Thắng Bảo muốn giải Trần Ngọc Thành về Bắc Kinh, nhưng nghe tin quân Thái Bình chuẩn bị giải cứu cho ông nên tháng Sáu, 1862 mang Trần Ngọc Thành ra xử lăng trì tại Diên Tân, Hà Nam. Khi đó ông được 26 tuổi.

Kính phục tài năng quân sự và chiến thuật của Trần Ngọc Thành, quân triều đình Thanh đã chiêu hàng ông, nhưng ông từ chối. Trước khi bị xử tử, Trần Ngọc Thành thở dài nói: "Ta chỉ sợ Thái Bình Thiên Quốc sẽ mất toàn bộ khu vực phía bắc sông Dương Tử sau khi ta chết!" Những lời nói cuối cùng của ông sau này đã trở thành sự thật.

Nhận định[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Ngọc Thành - Vạn cổ anh hùng, vạn cổ chung tình

I/ Anh hùng thiếu niên, Anh Vương Thiên Quốc

Tháng 2/1835, một đạo quân Thanh do Tuần phủ Giang Tô Cát Nhĩ Kháng Khả chỉ huy bao vây Trấn Giang- một đô trấn quan trọng phía đông của TBTQ.Tình hình Trấn Giang đang nghiêm trọng, TBTQ cử Yên Vương Tần Nhật Cương đến Trấn Giang cứu viện. Dự định ban đầu là đến nơi trước hết phải liên lạc với quân TB trong nội thành, sau đó trong ngoài phối hợp, đánh giáp công quân Thanh. Nhưng khi quân TB đến bên ngoài thành Trấn Giang thì thấy quân Thanh đang vây chặt Trấn Giang, thuyền địch đậu dày đặc trên sông. Rõ ràng là nếu đi vào nội thành lúc này sẽ rất nguy hiểm. Khi đó một viên tiểu tướng đứng phắt dậy, xung phong nhận nhiệm vụ ấy. Anh ta chọn một số dũng sĩ, chèo một chiếc thuyền con xuyên qua tuyến phong toả của quân địch, xuyên qua Trấn Giang. Cuối cùng quân TB từ trong đánh ra, từ ngoài đánh vào, quân Thanh đại bại. Viên tiểu tướng gan dạ đó chính là Trần Ngọc Thành , lúc ấy mới 19 tuổi, một nhân vật nổi tiếng hiển hách của TBTQ. Trần Ngọc Thành sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo khổ, cha mẹ mất sớm, phải đi theo người chú là Trần Thừa Dung để kiếm kế sinh nhai. Nhà người chú này cũng rất nghèo. Vì vậy từ khi còn rất nhỏ, TNT đã phải đi làm thuê cho người ta. Trải qua một tuổi thơ gian khổ, TNT đã tạo cho mình một tính cách dũng cảm ngoan cường. Trước khi nổ ra cuộc khởi nghĩa Kim Điền, Trần Phôi Thành đã tham gia Hội Bái Thượng Đế, trở thành một đội viên của đội Đồng Tử quân của quân TB. Chẳng mấy chốc Trần Phôi Thành đã được đề cử làm chủ tướng của Đồng Tử quân. Với những thành tích của mình, Trần Phôi Thành đã được Thiên Vương đặt cho tên Trần Ngọc Thành. Sau khi quân Thái Bình định đô ở Nam Kinh, liền cho quân đi chinh phục phía Tây. Trong thời gian ko đầy một năm, quân Thái Bình “tây chinh” đã lần lượt chiếm được An Khánh, Cửu Giang, Hán Khẩu, Hán Dương. Nhưng khi tiến công thành Vũ Xương thì gặp rất nhiều khó khăn, đánh liên tục mấy tháng ko hạ được thành. Ko lâu sau, Trần Ngọc Thành đưa quân tiếp viện đến Vũ Xương. Ngọc Thành mạo hiểm đến chân thành trinh sát, do vậy biết được quân địch trong thành đã hết lương thực, tinh thần quân sĩ rất kém. TNT đề nghị một trận kỳ tập (đánh bất ngờ). Viên chủ tướng đồng ý với kế hoạch của TNT. Đêm đó, TNT chọn 500 lính tinh nhuệ, đi vòng qua hồ Lương Tử, đến phía đông thành Vũ Xương. NT phân công 300 quân dàn quân chính diện để tấn công, nhằm thu hút sự chú ý của quân Thanh giữ thành. Còn tự mình dẫn 200 quân còn lại, mai phục ở một địa điểm vắng vẻ. Khi quân địch chỉ chú ý ở phía chính diện, quân NT đột nhiên dùng dây kéo đổ cây cột phía trong chân thành. Thế là 200 dũng sĩ leo lên dây thừng nhanh chóng nhảy vào thành, giống như thiên binh từ trên trời nhảy xuống, khiến mấy nghìn quân Thanh trong thành vô cùng hoảng hốt, kéo nhau chạy ra cửa thành trốn thoát. Quân TB chiếm thành trong chốc lát. Tin chiến thắng ở Vũ Xương nhanh chóng được đưa về Thiên Kinh, TNT được đề bạt vượt cấp làm “hữu điện Tam thập hiểm điểm” thống lĩnh Hậu thập tam quân của lục quân và Tiền tứ sư của thuỷ quân. Sau khi đánh chiếm Vũ Xương, TNT tiếp tục chuyển quân lên tiến đánh vùng thượng du của Hồ Nam, Hồ Bắc, Giang Tây, An Huy. Tiếng súng mã hồi của Tam thập hiểm điểm TNT nổi tiếng khắp toàn quân. TNT trở thành anh hùng đệ nhất của Thái Bình Thiên Quốc. Đầu năm 1835, “đại doanh Giang Bắc” và “đại doanh Giang Nam” của quân Thanh bao vây Thiên Kinh. Sau khi giải vây cho Trấn Giang, TNT hợp lực cùng Tần Nhật Cương, Lí Tú Thành cùng đưa quân liên tiếp đánh chiếm 2 đại bản doanh của quân Thanh. Tuần phủ Giang Tô Cát Nhĩ Kháng Khả, và thống soái đại doanh Giang Nam Hướng Vinh tự sát. Quân TB đạt đến giai đoạn toàn thịnh về quân sự. Tuy nhiên ngay trong mùa thu năm ấy, tập đoàn lãnh đạo TBTQ xảy ra chuyện tàn sát lẫn nhau rất đau lòng. Tình thế cách mạng chuyển biến, rất nhanh chóng rơi vào tình trạng suy sụp. Kẻ địch thừa cơ phản kích, chúng lấy lại được Vũ Xương, Cửu Giang, Trấn Giang đều là những đô trấn quan trọng về quân sự. Quân Thanh lập lại Giang BẮc đại doanh và Giang Nam đại doanh, tiếp tục bao vây Thiên Kinh, Cuối năm 1847, chỉ mới 20 tuổi, TNT được phong làm “Tiền quân chủ tướng Dự thiên hầu” cùng với Lí Tú Thành chủ trì quân vụ. TNT mang nhiệm vụ này trong lúc Thiên quốc đang có nguy cơ nhưng ông vẫn quyết tâm dốc toàn lực cứu vãn đại sự. Thượng tuần tháng 8/1848, TNT, Lí Tú Thành cùng đồng sự họp tại trấn Tùng Dương ở phía đông An Khánh. Hội nghị quýêt định các đơn vị quân sự phải hợp đồng tác chiến, trước hết phải tiêu diệt Giang BẮc đại doanh khôi phục đường giao thông từ Thiên Kinh đến Giang Bắc. TNT dẫn quân đội tiến sang từ phía đông. Thượng tuần tháng 9 gặp quân của Lí Tú Thành tại Ô Y đông nam Trừ Châu tỉnh An Huy. Quân Thanh thấy quân TB từ xa tiến tới rất nhanh nên rất sợ hãi. Chúng vội điều thêm đội quân kỵ binh Mông Cổ do đô thống Thắng Bảo chỉ huy để bổ sung cho Giang Bắc đại doanh vốn là một đơn vị rất lớn. Đội kỵ binh của Thắng Bảo chưa từng nếm mùi của quân TB nên rất kiêu ngạo vênh váo. Ngày 25/9, Giang Bắc đại doanh và Thắng Bảo tiến quân như vũ bão đến Ô Y, đánh quân TB. TNT đã có sự chuẩn bị từ trước. NT bố trí một đội quân mai phục bên đường. ĐỘi này trang bị mã tấu, chuyên đánh diệt kỵ binh. Khi quân của Thắng Bảo chạy đến, đội quân mã tấu xông lên, cứ nhằm chân ngựa mà chém. Ngựa của Thắng Bảo ngã nhau, con sau đè lên con trước, hỗn loạn vô cùng. Quân TB thừa thắng cùng phối hợp lại đánh giáp công, đánh cho quân Thanh tan tác tơi bời. Trận này tiêu diệt 3000-4000 quân Thanh. ĐỘi kỵ binh của Thắng Bảo bị tiêu diệt toàn bộ, Thắng Bảo một mình một ngựa bỏ chạy. Quân TB thừa thắng đánh chiếm Phố Khẩu, lại chiến thắng Giang Bắc đại doanh. Trong khi TNT và đồng sự đang tung hoành, chiến đấu một mất một còn ở xa Thiên Kinh, thì Tương quân kẻ thù của TB quân phát hiện vùng thượng du Thiên Kinh bị bỏ trống, bèn kéo quân đến tấn công, bao vây An Huy. Hung tướng của quân Thanh là Lý Tục Tân đưa hơn 6000 quân, chỉ trong thời gian ko đầy một tháng đã đánh chiếm được Thái Hồ, Tiềm Sơn, ĐỒng Thành, Thuật Thành. Tiếp đó lại chuyển sang đánh trấn Tam Hà. Tam Hà trấn nằm phía tây hồ Sào, cách Lư Châu (nay là Hợp Phì tỉnh An Huy) 60 km về phía Đông Nam. Tam Hà có đường giao thông thuận lợi, là vị trí chiến lược rất quan trọng. Tướng phòng thủ Tam Hà chỉ trong vòng 1 ngày đã 5 lần yêu cầu TNT cứu viện. TNT bình tĩnh phân tích tình hình. NT cho rằng, phía Tây Tam Hà là hồ Sào, phía bắc dựa vào Lư Châu, phía nam dựa vào Lư Giang. Như vậy cả ba phía đều có quân TB. Lí Tục Tân của Tương quân tuy hung hãn, nhưng đã phạm vào chuyện đại kỵ của quân sự đơn độc đi sâu vào đối phương. Sau khi nhận định như vậy, TNT chỉ huy quân của mình xuất phát từ Tô Bắc, đến thẳng núi Bạch Thạch và Kim Ngưu trấn phía Nam của Tam Hà, bao vây phía sau quân Tương. TNT còn sai đưa quân TB từ Lư Châu xuống phía Nam quân Tương, cắt đứt liên hệ giữa Lí Tục Tân và quân Thanh ở Thuật Thành. Như vậy quân Thanh đã hoàn toàn nằm trong vòng vây của quân TB. Sáng ngày 5/11, sương mù ko rõ mặt người, TNT đi ngựa ở đầu xông thẳng vào trận địa của quân địch ra sức giết địch. Quân Thanh nghe tiếng ồn ào chưa rõ thực hư nên rất hoang mang. Lúc ấy Lý Tú Thành cũng vừa mang quân tăng viện đến, quân Tam Hà phòng thủ trong thành cũng xông ra trợ chiến. Ba phía hợp lực đánh cho quân địch tán loạn tan rã. Lí Tục Tân vội thu thập tàn binh, rút quân vào cố thủ trong các chốt quân sự, hòng tử thủ để chờ viện binh. TNT thừa thắng vây chặt quân địch. Sau ba ngày kịch chiến, toàn bộ các chốt quân sự của quân Thanh bị phá, em trai Tăng Quốc Phiên là Tăng Quốc Hoa bị giết, Lí Tục Tân buộc phải nhảy xuống nước tự sát. Quân TB đại thắng. Cuộc chiến Tam Hà là một đòn đả kích trầm trọng đối với quân Tương. Tên cầm đầu quân Tương là Tăng Quốc Phiên ko thể ko thừa nhận : “Tam Hà thất bại, nguyên khí tổn thương quá lớn”. Một tên cầm đầu khác của quân Thanh là Hồ Lâm Dực cũng than rằng “Toàn quân bị tiêu diệt, ko thể phục hồi”. Sau chiến thắng Tam Hà, TNT đem quân thu hồi Thuật Thành, Đồng Thành. An Huy từ nguy chuyển thành an. Tháng 3/1859 TNT được phong làm Anh Vương của TBTQ.

II/ Vây Nguỵ cứu Triệu, thất bại phải hy sinh

Mùa xuân năm 1860, Tăng Quốc Phiên đích thân dẫn 8 vạn quân chủ lực của quân Tương, chia làm 4 đường, 1 lần nữa tấn công An Huy, bao vây An Khánh. Quân TB quyết định áp dụng chiến thuật “vây Nguỵ cứu Triệu” đem quân đánh Vũ Hán. Tháng 3, TNT đem quân từ Đông Thành, men theo bờ bắc Trường Giang, tiến quân hoả tốc sang phía Tây, chỉ trong 12 ngày liên tục đã chiếm đánh Hoắc Sơn, Anh Sơn tỉnh An Huy, tiếp tục đến Hồ Bắc tiến đánh Hàng Châu ( Hàng Châu cách Vũ Hán chỉ 80km. Việc quân TB đột nhiên tiến công sang phía Tây làm quân địch hết sức lo sợ. Hồ Lâm Dực lúc đó đang ở tận An Huy nhưng bụng lo như lửa đốt, đến nỗi khạc ra máu, gào lên tự trách mình:” Kẻ ngu đánh cờ,lo mà ko biết giữ nhà”. Quân Thanh trong thành Vũ Xương lại càng hoảng loạn, bó tay chờ mất. Vào thời gian ấy, bọn đế quốc ngang nhiên công khai can thiệp. Đầu tháng 3, đô đốc hải quân là Haba, tham tán là Baxiali đưa quân hạm Anh xông thẳng vào Hán Khẩu. Khi quân TB đánh chiếm Hàng Châu, Baxiali cũng đến Hàng Châu. Hắn đe doạ rằng :”Nếu quân TB còn tiếp tục tiến lên, và tiến công Vũ Hán, sẽ gây thiệt hại cho lợi ích thương mại Anh quốc, nước Anh ko thể ko can thiệp”. Baxiali ngang ngược đòi quân TB phải rút xa khỏi phố ấy, buộc TNT phải chấm dứt tiến công. Do vậy quân địch ở Vũ hán từ chỗ mất nay được sống lại. Kế hoạch “vây Nguỵ cứu Triệu” thất bại tình thế An Khánh càng thêm nguy hiểm. Tháng 4, TNT phải đưa quân quay về cứu An Khánh. Quân của TNT và quân của Hồng Nhân Can gặp nhau tại Đồng Khánh, cùng nhau phối hợp cứu An Khánh. Nhưng do chiến đấu lâu ngày, cuối cùng quân TB ko thành công, An Khánh thất thủ vì đạn hết, lương cạn. Sau khi An Khánh thất thủ, TNT lui về bảo vệ Lư Châu, chuẩn bị đặt bản doanh tại Lư Châu. Đồng thời dựa vào đó để “đưa quân đi lấy lương” chi viện cho Thiên Kinh. Mặt khác chiêu mộ binh mã, chuẩn bị lấy lại An Khánh. Nhưng kẻ địch gian ngoan ko để TNT ko một chút nghỉ ngơi. Chẳng bao lâu sau, chúng tiến đánh từ 2 phía đánh giáp công Lư Châu. TNT quân lực và đạn dược đều mỏng, ngoại viên lại ko có nên phải bỏ Lư Châu rút chạy sau 3 tháng ngoan cường chống trả. Khi đi qua Thọ Châu, TNT bị tên thổ hào địa phương Miêu Bái Lâm xảo quyệt đánh lừa, bị chúng bắt giao nộp cho đại doanh quân Thanh của Thắng Bảo. Trong đại doanh được canh phòng rất nghiêm ngặt của Thắng Bảo, TNT vẫn hiên ngang bình thản, tỏ rõ tinh thần anh dũng bất khuất, thà chết vì đại nghĩa. Thắng Bảo bắt ông quỳ xuống, ông nghiêm mặt bảo bọn chúng :”Ta đường hoàng là Anh Vương của Thiên quốc, nhà ngươi chẳng qua cũng chỉ là một tên bại tướng dưới tay ta, làm sao ta có thể quỳ trước mặt nhà ngươi.” Thắng Bảo cười gằn:” Vậy tại sao ngươi lại rơi vào tay ta như hiện nay?” TNT cười nhạt:”Ta chẳng qua là do bị kẻ gian đánh lừa, tự chạy vào cạm bẫy, đâu phải do tài cán gì của ngươi! Ngươi có nhớ trận Ô Y năm xưa, kị binh của mi có còn con nào sống sót trở về ko?” Thắng Bảo thấy cứng rắn ko được, bèn quay ra dùng cơm rượu tiếp đãi, khuyên dụ TNT đầu hàng. TNT nói to lên rằng: “Ta đây đại nghĩa trượng phu, muốn giết cứ giết, hà tất phải nhiều lời”(chuối củ ko thể chịu đựơc, nhưng mà tui có đọc trên mạng có một đoạn sự thật lịch sử như thế thật). Ngày 4/6/1862 TNT bị giết tại Diên Tân tỉnh Hà Nam, khi chỉ mới 26 tuổi.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Năng Tĩnh cư sĩ nhật kí: Thái Bình Thiên Quốc tư liệu tùng biên (3), trang 318