Chủ nghĩa khắc kỷ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Zeno thành Citium

Chủ nghĩa khắc kỷ (chủ nghĩa Stoic, tiếng Hy Lạp: Στωικισμός) là một trường phái triết học Hellenis được Zeno thành Citium thành lập ở Athen vào thế kỷ 3 TCN. Trường phái khắc kỷ cho rằng mọi cảm xúc hủy hoại đều bắt nguồn từ những sai lầm trong đánh giá, và một nhà hiền triết, người có "trí tuệ và đạo đức phi phàm" sẽ không phải trải qua những cảm xúc như vậy, bởi họ biết làm chủ cảm xúc và tình cảm của mình.[1]

Những người theo trường phái khắc kỷ quan tâm về mối quan hệ giữa quyết định luận vũ trụ và sự tự do của con người, và họ có niềm tin rằng con người có thể đạt được tình trạng đạo đức bằng cách duy trì ý chí hòa hợp với thiên niên. Chính vì vậy, những người theo phái khắc kỷ giới thiệu triết lý của họ như là một lẽ sống, và họ coi biểu hiện rõ ràng nhất trong triết lý của một cá nhân không nằm ở lời nói mà thể hiện chính từ hành vi của con người đó.[2]

Những người theo phái khắc kỷ sau này, như SenecaEpictecus, nhấn mạnh rằng, bởi "đạo đức là đủ cho hạnh phúc", nên một nhà hiền triết sẽ miễn nhiễm khỏi những bất hạnh. Niềm tin này tương tự với ý nghĩa của cụm từ "bình tĩnh khắc kỷ", dù vậy thì cụm từ này không bao hàm quan điểm đạo đức cơ bản của khắc kỷ cho rằng chỉ có một nhà hiền triết mới thực sự được tự do, và tất cả các suy đồi đạo đức đều xấu xa như nhau.[1]

Từ khi hình thành, các học thuyết khắc kỷ trở nên phổ biến trong các xã hội Hy LạpLa Mã sau này, hoàng đế Marcus Aurelius cũng là một người theo phái khắc kỷ. Tuy nhiên, đến năm 529 sau CN, tất cả các trường phái triết học bị đóng cửa theo lệnh của hoàng đế Justinian I, người cho rằng các đặc tính ngoại giáo đi ngược với niềm tin Kitô giáo.[3][4]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Stoicism, Stanford Encyclopedia of Philosophy.
  2. ^ John Sellars. Stoicism, p. 32.
  3. ^ Agathias. Histories, 2.31.
  4. ^ David, Sedley (1998). “Ancient philosophy”. Trong E. Craig. Routledge Encyclopedia of Philosophy. Truy cập ngày 18 tháng 10 năm 2008.