Dân chủ tại Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Dân chủ tại Việt Nam đề cập đến tình hình dân chủ và các vấn đề liên quan đến dân chủ tại Việt Nam. Hiện nay, văn bản pháp lý cao nhất quy định về dân chủ nói chung tại Việt Nam là Hiến pháp Việt Nam 2013, ở cấp cơ sở thì có Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Về định hướng, nhà nước Việt Nam có định hướng xây dựng xã hội Việt Nam theo hướng Công bằng-Dân chủ-Văn minh. Tuy nhiên xếp hạng theo Chỉ số dân chủ năm 2012, Việt Nam đứng thứ 144 trên tổng số 167 quốc gia được xếp hạng. Việt Nam nằm trong nhóm chính phủ độc tài thiếu dân chủ[1].

Quá trình phát triển dân chủ tại Việt Nam từ 1945[sửa | sửa mã nguồn]

Dân chủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Trong Tuyên ngôn độc lập 1945 do Hồ Chí Minh viết, đã khẳng định quyền tự do dân chủ của tất cả người dân Việt Nam. Trong Hiến pháp 1946, Lời nói đầu khẳng định ba nguyên tắc cơ bản của bản Hiến pháp này:

  1. Đoàn kết toàn dân không phân biệt giống nòi, gái, trai, giai cấp, tôn giáo;
  2. Đảm bảo các quyền tự do dân chủ;
  3. Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.

Như vậy, ngay từ khi thành lập nước, tự do dân chủ đã trở thành ưu tiên hàng đầu, là mục tiêu phấn đấu. Tất cả các cuộc chiến tranh sau này dành thống nhất đất nước, cũng là để đảm bảo sự tự do, độc lập của đất nước, của nhân dân.

Theo nhận định của báo Pháp luật Thành phố, đó là bản Hiến pháp 1946 mang "ít chất xã hội chủ nghĩa, duy ý chí, tập trung quan liêu bao cấp như các hiến pháp sửa đổi lại sau đó".[2]. Tuy nhiên, những điều này hầu hết đều không trở thành hiện thực. Đảng Lao Động Việt Nam đã thiết lập một nền chuyên chính vô sản tại Việt Nam.

Dân chủ Việt Nam Cộng Hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống chính trị tại Việt Nam Cộng Hòa cho phép quyền dân chủ khá phổ biến, như cho phép đa đảng, quyền biểu tình, bầu cử phổ thông đầu phiếu cho vị trí Tổng thống... Hiến pháp 1967 xác lập cơ cấu tổ chức chính quyền Việt Nam Cộng hòa rất hoàn chỉnh, theo mô hình của nhà nước Hoa Kỳ. Hiến pháp Việt Nam Cộng hòa đã thể hiện khá đầy đủ tinh thần của chủ nghĩa hợp hiến.

Dân chủ tại Việt Nam từ 1975 đến nay[sửa | sửa mã nguồn]

The Economist Intelligence Unit: Bản đồ chỉ số dân chủ năm 2012, màu xanh đậm hơn là chỉ nước dân chủ hơn.
Dân chủ thật sự:

   9.00-10.00

   8.00-8.99

Bán dân chủ:

   7.00-7.99

   6.00-6.99

Chế độ nửa vời:

   5.00-5.99

   4.00-4.99

Chế độ độc tài:

   3.00-3.99

   2.00-2.99

   0.00-1.99

Không đủ thông tin, không đánh giá:

   

Trong thời kỳ sau 1975 đến 1988, tại Việt Nam có ba Đảng: Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng Xã hội Việt NamĐảng Dân chủ Việt Nam. Từ năm 1988, với sự tuyên bố ngừng hoạt động của Đảng Dân chủ Việt Nam và Đảng Xã hội Việt Nam, tại Việt Nam chỉ còn một đảng duy nhất lãnh đạo là Đảng Cộng Sản Việt Nam. Hiện tại theo Hiến pháp của nước CHXHCN Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam là chính đảng duy nhất lãnh đạo toàn dân và Nhà nước.

Những năm đầu 1990, Việt Nam thực sự đẩy mạnh quá trình dân chủ hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế. Dưới sức ép của quốc tế, đồng thời muốn tham gia cộng đồng quốc tế, tham gia WTO, Việt Nam ký kết một loạt các công ước quốc tế về Nhân quyền và dân chủ. Sau khi Việt Nam ký kết Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền và Chương trình hành động Vienna 1993, Việt Nam tiến hành sửa đổi Hiến Pháp (1992), công nhận các quyền con người theo các thỏa thuận đã ký. Nhà nước Việt Nam cho rằng nền dân chủ ở Việt Nam do Đảng Cộng sản và nhân dân xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện, mở rộng và phát huy. Xây dựng và hướng tới một xã hội xã hội chủ nghĩa dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.[3][4] Nếu so sánh với tiêu chuẩn của dân chủ tư sản, Việt Nam hiện có nhiều vấn đề trong thực thi dân chủ theo các cam kết mà Việt Nam đã ký. Trước hết là quyền tự do bầu cử, lựa chọn ứng cử viên. Tiếp đó là các quyền tự do ngôn luận, tự do lập hội, tự do báo chí và truy cập thông tin theo nhiều nguồn, quyền tự do tôn giáo.

Chính vì vậy, các tổ chức nhân quyền quốc tế cho rằng ở Việt Nam "không có dân chủ". Việt Nam bị Economist Intelligence Unit (EIU) xếp vào nhóm chính thể chuyên chế cùng với Trung Quốc và Miến Điện.[5] Nhiều năm, bộ ngoại giao Mỹ cũng xếp Việt Nam vào nhóm nước "chưa có dân chủ, hạn chế tự do báo chí, tôn giáo".[6]

Hiến pháp Việt Nam hiện tại chưa cho thấy có dân chủ. Theo điều 4 Hiến pháp hiện hành, Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo toàn diện mọi hoạt động của xã hội. Theo Hiến pháp thì người dân Việt Nam bầu ra Quốc hội là những người đại diện cho dân, các đại biểu Quốc hội sẽ bầu ra chủ tịch nước và chính phủ. Tuy nhiên, do cơ chế quy hoạch và hiệp thương đại biểu, nên có nhiều vấn đề trong việc lựa chọn ứng cử viên. Các ứng cử viên thường nằm trong danh sách do trên quy hoạch đưa xuống.[7] Do đó, đa số Đại biểu quốc hội, cũng như các chức danh trong Chính phủ, quản lý cấp trung ương tới địa phương đều là theo quy hoạch, là Đảng viên Đảng Cộng sản.[8]

Trong Quốc hội đã có những tiếng nói phản biện, nghi ngại về hiệu quả hoạt động của chính phủ. Đặc biệt sau những vấn đề trong quản lý của Chính phủ (vụ Vinashin, vụ cho thuê rừng, vụ tham nhũng PCI...), có nhiều tiếng nói của đại biểu yêu cầu thay đổi cơ chế quản lý hiện nay trong kinh tế. Lần đầu tiên một đại biểu quốc hội yêu cầu Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm Chính phủ, yêu cầu Chính phủ xin lỗi nhân dân.[9]

Trước đó, lần đầu tiên Quốc hội bỏ phiếu bác bỏ một dự thảo Xây dựng đường sắt cao tốc Bắc Nam của chính phủ, dù đã được coi là nghị quyết của Bộ Chính trị. Nhiều cán bộ cao cấp lên tiếng đề nghị chính phủ thận trọng trong dự án Bauxite Tây Nguyên, ví dụ như Nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình[10].

Một số tờ báo vạch rõ nguy cơ của việc thiếu dân chủ,[11] dân chủ hình thức [12] qua đó kiến nghị những giải pháp để Đảng Cộng sản Việt Nam đổi mới, mở rộng dân chủ trong và ngoài Đảng, trong bầu cử, trong lựa chọn lãnh đạo, trong ra quyết định[13].

Chính phủ Việt Nam khẳng định luôn quan tâm đến dân chủ và tìm cách mở rộng, phát huy dân chủ ở Việt Nam, tuy nhiên họ cũng nhìn nhận rằng Hoa Kỳ và các nước phương Tây đã sử dụng vấn đề dân chủ làm một chiêu bài, "vũ khí" trong chiến lược Diễn biến hòa bình nhằm mục đích chuyển hóa, lật đổ, và thay thế các nhà nước xã hội chủ nghĩa. Chính phủ Việt Nam luôn nhấn mạnh việc không chấp nhận các lực lượng ngoại quốc lấy lý do dân chủ để can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam, cũng như việc một số cá nhân trong nước "Đội lốt dân chủ" để tiến hành vu cáo, xuyên tạc, bóp méo thông tin, thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật Việt Nam.[14][15][16][17]

Phó chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Thị Doan nói: dân chủ của Việt Nam "cao hơn gấp vạn lần so với dân chủ tư sản".[18]

Tiến trình dân chủ và một số phong trào đấu tranh dân chủ[sửa | sửa mã nguồn]

Sau Cải cách ruộng đất từ 1953-1956, miền Bắc Việt Nam đã nhen nhóm những tiếng nói đòi quyền tự do trong đời sống xã hội, như Phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm nhưng đã thất bại. Sau đó, do điều kiện chiến tranh Việt Nam, vấn đề dân chủ không được đưa ra tại miền Bắc[cần dẫn nguồn]. Sau 1975, khi đất nước thống nhất, cả nước theo Chủ nghĩa Xã hội, một số phong trào chống đối chế độ xã hội chủ nghĩa vẫn còn tại miền Nam, do các cá nhân của chế độ Việt Nam công hòa thực hiện, tuy vậy tất cả đều thất bại. Đặc biệt là bắt đầu từ quá trình "mở cửa", "đổi mới" được bắt đầu 1985-1986, các phong trào tự nhận là đấu tranh vì dân chủ trong nước bắt đầu nhen nhóm. (Phong trào Phạm Quế Dương, Trần Độ). Đặc biệt, khi chủ nghĩa xã hội trên toàn thế giới bị sụp đổ, phong trào xét lại bắt đầu hình thành. Nhiều câu hỏi đặt ra như: "tại sao chủ nghĩa xã hội tại Đông Âu lại sụp đổ?", "ưu điểm của dân chủ tư bản chủ nghĩa?" [cần dẫn nguồn].

Chỉ số dân chủ 2008 do The Economist đánh giá. Những nước có mầu tối là độc tài. Hầu hết các chế độ độc tài là ở Châu Phi và Châu Á

Một số phong trào đấu tranh vì dân chủ[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phong trào Trần Độ: Trung tướng Trần Độ nguyên là Trưởng Ban Văn hóa - Văn nghệ Trung ương. Từ năm 1991 cho đến khi mất vào tháng 8/2002, ông Trần Độ đã góp phần vào việc nuôi dưỡng phong trào cùng với các ông Hoàng Minh Chính, Phạm Quê Dương, Nguyễn Thanh Giang. Trần Độ kêu gọi "khôi phục vai trò, vị trí vốn có của Quốc hội, Chính phủ. Phải thực hiện đúng Hiến pháp, tức là sửa chữa các đạo luật chưa đúng tinh thần Hiến pháp. Đó là phải có những đạo luật ban bố quyền tự do lập hội, lập đảng, tự do ngôn luận, luật báo chí, xuất bản. Sửa chữa các luật bầu cử ứng cử tự do, từ bỏ quyền quyết định của cơ quan tổ chức Đảng, trừ bỏ "hiệp thương" mà thực chất là gò ép"[cần dẫn nguồn].
  • Khối 8406: Khối 8406 là tên gọi của một nhóm hoạt động chính trị, gồm một số cá nhân tự nhận là những người kêu gọi cho dân chủ tại Việt Nam. Tên "Khối 8406" xuất phát từ tuyên ngôn công bố ngày 8 tháng 4 năm 2006 của nhóm. Chính phủ Việt Nam cho rằng hoạt động của nhóm này vi phạm pháp luật Việt Nam và đã kết án một số thành viên, trong đó có Nguyễn Văn ĐàiLê Thị Công Nhân. Họ muốn người dân Việt Nam có được tự do, dân chủ như các nước văn minh trên thế giới như ở Tiệp Khắc: cách mạng Nhung là một cuộc cách mạng bất bạo động tại Tiệp Khắc diễn ra từ ngày 16 tháng 11 năm 1989 đến ngày 29 tháng 12 cùng năm và dẫn đến sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa tại nước này. Sự kiện này nằm trong chuỗi sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa tại khắp các nước Đông Âu khác trong năm 1989.
  • CLB Nhà báo tự do: một số cá nhân tổ chức ra câu lạc bộ nhà báo tự do, cổ vũ tự do ngôn luận. Một số thành viên chủ chốt gồm Nguyễn Văn Hải (blogger), AnhbaSG, Tạ Phong Tần,...
  • Phong trào Boxit Việt Nam: của một số trí thức yêu cầu Chính phủ từ bỏ dự án Bauxit Tây Nguyên và Đảng Cộng sản tiến hành cải cách, dân chủ hơn, lắng nghe ý kiến trong và ngoài nước khi tiến hành lãnh đạo. Đây là sự phản kháng trước một số vấn đề nổi cộm hiện nay của Đảng lãnh đạo và Chính phủ quản lý (bao gồm: dự án Bô xít, dự án Đướng Sắt cao tốc Bắc Nam, vụ Vinashin,...). Website của Bauxit Việt Nam do Giáo sư Nguyễn Huệ Chi chủ biên.
  • Đảng Dân chủ Việt Nam (XXI): do ông Hoàng Minh Chính tuyên bố khôi phục 2006 nhưng hoạt động không có hiệu quả do không huy động được sự ủng hộ, ông Hoàng Minh Chính cũng không có tiếng nói, đồng thời do sự cấm đoán trong nước.[19]
  • Tập hợp Thanh niên Dân chủ: do Nguyễn Tiến Trung thành lập, gồm một số thanh niên trong và ngoài nước tập hợp kêu gọi dân chủ tại Việt Nam. Họ cho rằng nước Việt Nam vẫn chưa có dân chủ và nhân quyền, do đó mục tiêu tối hậu được họ tuyên bố là thúc đẩy dân chủ hóa đất nước.
  • Các đảng phái ngoài nước: chủ yếu do giới Việt kiều tổ chức. Một số đã giải tán, số còn lại thuộc Ủy ban Phối hợp Hành động vì dân chủ, là ủy ban phối hợp ngoài nước một số Đảng phái Việt kiều đòi dân chủ. Bốn thành viên thuộc Ủy ban gồm đảng dân chủ Nhân dân, Phong trào Lao Động Việt, Tập hợp vì Công lý và đảng Việt Tân. "Người Việt hải ngoại tuy có nhiều ý kiến về tiến trình dân chủ cho Việt Nam, nhưng thiếu một sự thống nhất tư tưởng, thiếu một lộ trình và các điều kiện đánh giá cụ thể."[20]. Trong số này đảng Việt Tân đã bị chính phủ Việt Nam liệt vào danh sách các nhóm khủng bố.
  • Các phong trào tôn giáo: Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất
  • Các tổ chức phi chính phủ: một số tổ chức phi chính phủ cổ vũ cho dân chủ tại Việt Nam bao gồm: "Que Me: Action for Democracy in Vietnam" do Thích Quảng Độ là một thành viên chính.
  • Phong trào riêng lẻ của các cá nhân: một số cá nhân được nhiều người biết như Lê Công Định, Trần Huỳnh Duy Thức, Lê Thăng Long, Cù Huy Hà Vũ... Nhiều blogger bị bắt và bị buộc các tội khác nhau. Các tin tức nhận định về dân chủ của những tổ chức, các nhân này thường được họ phổ biến trên mạng internet.
  • Các phong trào: nhóm Kiến nghị 72 đề nghị thay đổi Hiến Pháp thêm quyền dân chủ cho nhân dân, Mạng Lưới Blogger Việt Nam chống lại Điều 258 Bộ Luật Hình sự

Các hoạt động thúc đẩy dân chủ tại Việt Nam thực hiện bởi các tổ chức quốc tế[sửa | sửa mã nguồn]

Đại sứ Thụy Sỹ Jean-Hubert Lebet thay mặt cho Canada, Na Uy và New Zealand và nước mình, bày tỏ lo ngại mức độ đói nghèo "đang thực sự tăng" ở một số dân tộc thiểu số ở vùng sâu vùng xa. Ông Lebet nhấn mạnh về "tầm quan trọng của việc đảm bảo quyền tự do bày tỏ ý kiến và tiếp cận thông tin không nên bị cản trở trong bối cảnh Việt Nam chuyển đổi dần sang nền kinh tế tri thức". Các nhà quan sát nói rằng có đợt trấn áp mới đang được tiến hành đối với các blogger và các nhà hoạt động vì căng thẳng chính trị tăng cao trước Đại hội Đảng.[21]

Các hiệp định kinh tế giữa EU và ASEAN, mà trong đó Việt Nam là một thành viên, đều đặt vấn đề tôn trọng nhân quyền lên hàng đầu[22].

Các tổ chức và chính phủ quốc tế cũng thường yêu cầu Việt Nam trả tự do cho các nhà hoạt động dân chủ bị cầm tù[23][24].

Ý kiến của các cá nhân nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]

Ý kiến của ông Nguyễn Văn An[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên chủ tịch quốc hội Nguyễn Văn An đã nhận định: "Cách mạng dân tộc dân chủ [ở Việt Nam] chưa hoàn thành cơ bản,... mới làm được phần Cách mạng dân tộc, đánh đuổi thực dân, đế quốc, giành lại độc lập cho dân tộc; còn phần Cách mạng dân chủ thì mới làm được một phần, mới đánh đổ vua chúa phong kiến, còn rất nhiều nội dung của Cách mạng dân chủ chưa làm được, đến tận ngày nay vẫn còn nhiều vấn đề về dân chủ... cũng chưa làm được." Ngoài ra, ông còn nói rằng người dân còn chưa được phúc quyết Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia thông qua trưng cầu dân ý",[25].

Cũng theo lời ông Nguyễn Văn An, "Các hình thức hoạt động tự nguyện của các cộng đồng, các tầng lớp nhân dân nhằm phát huy mọi nguồn lực và góp phần phản biện xã hội theo hướng xây dựng xã hội dân sự còn nghèo nàn và hạn chế. Nạn hành chính giấy tờ quan liệu, nhũng nhiễu còn khá nặng nề... Nghĩa là còn rất nhiều quyền dân chủ đương nhiên của một công dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà nay là nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, mà nhân dân ta đến nay vẫn chưa được hưởng một cách trọn vẹn."

Khi bàn về tính dân chủ trong Đảng Cộng sản Việt Nam,[26] ông Nguyễn Văn An cho biết rằng "Ở nước có đa đảng tham chính, thông thường các Đảng họ quy định đảng viên của Đảng đó phải bỏ phiếu theo lập trường của Đảng đó... các Đảng tranh giành lá phiếu với nhau, tranh giành lợi ích cho Đảng mình. Ở Việt Nam, Đảng ta không phải tranh giành lá phiếu với đảng nào cả mà chỉ là lá phiếu của những đảng viên, của những người đại biểu nhân dân tán thành hay không tán thành một điểm nào hay cả chủ trương, chính sách nào đó của Ban lãnh đạo Đảng... Trong thực tiễn đã có rất nhiều trường hợp đảng viên trong Quốc hội, kể cả ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương đã bỏ phiếu thuận theo lòng dân, không theo chỉ thị nghị quyết của Bộ chính trị, của Ban chấp hành TƯ và đã được Đảng và Nhà nước chấp nhận, nhân dân đồng tình và hoan nghênh. Đó là điều Đảng ta cần và phải làm khác với các đảng ở các nước có nhiều đảng tham chính để phát huy dân chủ thật sự trong đảng, trong xã hội".

Ngoài ra, ông nói "Làm như lâu nay thì chưa thật dân chủ trong Đảng, cũng chưa thật dân chủ trong dân, còn mang nhiều tính hình thức, thụ động, dân ít quan tâm." Để giải quyết lỗi hệ thống này, ông An đưa ra giải pháp rằng "có thể có nhiều đồng chí đưa ra những cương lĩnh tranh cử khác nhau, dăm ba cương lĩnh chẳng hạn, sau đó trong Đảng lựa chọn ra hai ba cương lĩnh tranh cử để đưa ra dân lựa chọn, như sự tranh cử trong nội bộ một Đảng của các nước có đa đảng tham chính. Như vậy, dân sẽ có cơ hội lựa chọn cương lĩnh tranh cử và người đứng đầu cương lĩnh để trở thành cương lĩnh phát triển của đất nước và nguyên thủ quốc gia trong một nhiệm kỳ xác định..."

Ý kiến của ông Lê Hiếu Đằng[sửa | sửa mã nguồn]

Vào tháng 8/2013, trong bài viết "Suy nghĩ trong những ngày nằm bịnh", ông Lê Hiếu Đằng nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam ở TP HCM viết đảng Cộng sản đã phản bội lý tưởng cách mạng, phản bội nhân dân, phản bội những người góp phần xây dựng nên chế độ, trong đó có ông, cũng như việc cần thiết phải dân chủ hóa, xây dựng thể chế đa đảng để cứu đất nước thoát khỏi tình thế nguy cấp hiện tại[27], kêu gọi thành lập chính đảng mang tên Đảng Dân chủ Xã hội tại Việt Nam[28][29].

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://www.eiu.com/Handlers/WhitepaperHandler.ashx?fi=Democracy-Index-2012.pdf&mode=wp&campaignid=DemocracyIndex12
  2. ^ (http://phapluattp.vn/20091207112415559p0c1112/sao-nhieu-nguoi-thich-hien-phap-1946.htm)
  3. ^ Tạp chí Cộng Sản http://www.tapchicongsan.org.vn/details.asp?Object=4&news_ID=261160119
  4. ^ Báo điện tử Xây Dựng Đảng http://www.xaydungdang.org.vn/Home/dien-dan/2010/2919/ac-trung-Dan-giau-nuoc-manh-dan-chu-cong-bang-van-minh.aspx
  5. ^ http://www.economist.com/node/8908438?story_id=8908438
  6. ^ http://www.state.gov/g/drl/rls/hrrpt/2009/eap/136015.htm
  7. ^ http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/342897/Thi-diem-bau-truc-tiep-bi-thu-cap-uy-Ngoai-quy-hoach-van-co-the-trung-cu.html
  8. ^ http://www.baobinhdinh.com.vn/562/2004/12/17198/
  9. ^ http://dantri.com.vn/c20/s20-433568/de-nghi-bo-phieu-tin-nhiem-thanh-vien-chinh-phu-sau-vu-vinashin.htm
  10. ^ http://english.vietnamnet.vn/en/politics/786/online-discussion-on-bauxite-mining-in-vietnam-s-central-highlands.html
  11. ^ http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/201002/Ve-bon-nguy-co-va-dan-chu-trong-Dang-892501/
  12. ^ http://vietnamnet.vn/chinhtri/201005/Bai-3-Chong-dan-chu-hinh-thuc-908123/
  13. ^ http://www.vietnamnet.vn/chinhtri/201003/Bau-cu-thuc-su-dan-chu-trong-Dang-898013/
  14. ^ Bài viết trên CAND Online http://www.cand.com.vn/vi-VN/khcn/2008/4/105117.cand
  15. ^ Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội - Sự lựa chọn đúng đắn của chúng ta - Ủy ban dân tộc của chính phủ VN http://cema.gov.vn/modules.php?name=News&op=Print&mid=209
  16. ^ Tạp chí điện tử Đại Đoàn Kết http://daidoanket.vn/index.aspx?Menu=1476&Style=1&ChiTiet=8618
  17. ^ "Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân, Chuyên chính là cái khóa, cái cửa để phòng kẻ phá hoại" - Đặc san Nghề Luật http://chungta.com.vn/Desktop.aspx/ChungTa-SuyNgam/Luat-Phap/Dan_chu_la_cua_quy_bau_nhat/
  18. ^ http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhandandientu/thoisu/daihoixi/l-lu-n-va-th-c-ti-n/vai-tro-l-nh-o-c-a-ng-i-v-i-cach-m-ng-vi-t-nam-trong-th-i-k-m-i-1.319644
  19. ^ http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/02/080215_havanthinh.shtml
  20. ^ http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/story/2008/05/080515_hr_hearing.shtml
  21. ^ http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/12/101207_cg_meeting.shtml
  22. ^ http://www.bbc.co.uk/vietnamese/vietnam/2010/06/100620_hopmatdanchu_hannover.shtml
  23. ^ http://www.radioaustralia.net.au/vietnamese/2013-07-03/%C3%BAc-y%C3%AAu-c%E1%BA%A7u-vi%E1%BB%87t-nam-tr%E1%BA%A3-t%E1%BB%B1-do-cho-ba-t%C3%B9-nh%C3%A2n/1155548
  24. ^ http://www.radioaustralia.net.au/vietnamese/2013-06-12/%C3%A2n-x%C3%A1-qu%E1%BB%91c-t%E1%BA%BF-quan-t%C3%A2m-%C4%91%E1%BA%BFn-ts-c%C3%B9-huy-h%C3%A0-v%C5%A9-tuy%E1%BB%87t-th%E1%BB%B1c/1144708
  25. ^ “Nguyên Chủ tịch Quốc hội khuyến nghị đổi mới hệ thống chính trị”. TuầnViệtNam.net. Ra ngày 08/12/2010. Truy cập ngày 08/12/2010. 
  26. ^ “Nguyên Chủ tịch Quốc hội khuyến nghị đổi mới hệ thống chính trị”. TuầnViệtNam.net. Ra ngày 08/12/2010. Bản gốc lưu trữ 23/12/2010. Truy cập ngày 08/12/2010. 
  27. ^ http://www.nguoi-viet.com/absolutenm2/templates/viewarticlesNVO.aspx?articleid=171399&zoneid=97#.UhDQ_vH9PSg
  28. ^ Luật gia Lê Hiếu Đằng (16 tháng 8 năm 2013). “Kêu gọi thành lập chính đảng mới ở VN”. BBC Vietnamese. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2013. 
  29. ^ “Lê Hiếu Đằng: Cần cho lập thêm các đảng đối lập với đảng Cộng sản Việt Nam”. RFI. 12 tháng 8 năm 2013. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2013.