Disacarit

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Sucroza, một disacarit thông dụng

Disacarit là một đường (một cacbonhidrat) có cấu tạo từ hai monosacarit 1. "Disacarit" là một trong bốn nhóm cacbonhidrat (monosacarit, disacarit, oligosacarit và polysacarit).

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Có hai loại disacarit cơ bản: disacarit khử là disacarit có một trong hai đơn vị monosacarit có nhóm semiaxetal tự do; và disacarit không khử là disacarit có cả hai đơn vị monosacarit không có nhóm semiaxetal tự do 2.

Sự tạo thành[sửa | sửa mã nguồn]

Disacarit được tạo thành khi hai đường liên kết với nhau và phân tử nước được tách ra. Ví dụ: đường sữa (lactoza) được tạo thành từ glucozagalactozơ trong khi đường kính (sucroza) được tạo thành từ glucozafructoza.

Hai đơn vị monosacarit được liên kết với nhau nhờ phản ứng tách nước dẫn đến việc mất một phân tử nước và tạo thành liên kết glicozit.

Tính chất[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết glicozit có thể được tạo thành giữa bất kì nhóm hidroxyl nào của phân tử monosacarit. Vì vậy, thậm chí khi cả hai đơn vị monosacarit giống nhau (ví dụ glucoza), nếu vị trí nhóm hidroxyl ở nguyên tử cacbon thứ nhất khác nhau hay dạng của đơn vị monosacarit khác nhau (α- hay β-) cũng có thể làm tính chất vật lí và hoá học khác nhau.

Dựa vào cấu tạo của đơn vị monosacarit, disacarit có thể trong suốt, tan trong nước, có vị ngọt, hoặc dính.

Một số disacarit thông dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Disacarit Đơn vị monosacarit thứ nhất Đơn vị monosacarit thứ hai Liên kết
Sucroza (đường mía) glucoza fructoza α (1→2)
Lactoza (đường sữa) galactoza glucoza β (1→4)
Maltoza glucoza glucoza α (1→4)
Trehaloza glucoza glucoza α (1→1)
Xenlobioza glucoza glucoza β (1→4)

Maltoza và xenlobioza là sản phẩm của sự thuỷ phân polysacarit, tinh bộtcellulose.

Các disacarit ít thông dụng hơn bao gồm:

Disacarit Đơn vị monosacarit Liên kết
Gentiobioza hai monome glucoza β (1→6)
Isomaltoza hai monome glucoza α (1→6)
Kojibioza hai monome glucoza α (1→2)3
Lamina riboza hai monome glucoza β (1→3)
Manobioza hai monome manoza α (1→2),
α (1→3),
α (1→4)
hoặc α (1→6)
Melibioza một monome glucoza và một monome galactoza α (1→6)
Nigeroza hai monome glucoza α (1→3)
Rutinoza một monome rhamnoza và một monome glucoza α (1→6)
Xilobioza hai monome xilopiranoza β (1→4)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • 1 International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC), Compendium of Chemical Terminology.
  • 3 Matsuda, K. (tháng 11 năm 1957). "Kojibiose (2-O-alpha-D-Glucopyranosyl-D-Glucose): Isolation and Structure: Chemical Synthesis".

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

MeSH Disaccharides