Disacarit

Sucroza, một disacarit thông dụng

Disacarit là một đường (một cacbonhidrat) có cấu tạo từ hai monosacarit ¹. "Disacarit" là một trong bốn nhóm cacbonhidrat (monosacarit, disacarit, oligosacarit và polysacarit).

Phân loại

Có hai loại disacarit cơ bản: disacarit khử là disacarit có một trong hai đơn vị monosacarit có nhóm semiaxetal tự do; và disacarit không khử là disacarit có cả hai đơn vị monosacarit không có nhóm semiaxetal tự do ².

Sự tạo thành

Disacarit được tạo thành khi hai đường liên kết với nhau và phân tử nước được tách ra. Ví dụ: đường sữa (lactoza) được tạo thành từ glucoza và galactozơ trong khi đường kính (sucroza) được tạo thành từ glucoza và fructoza.

Hai đơn vị monosacarit được liên kết với nhau nhờ phản ứng tách nước dẫn đến việc mất một phân tử nước và tạo thành liên kết glicozit.

Tính chất

Liên kết glicozit có thể được tạo thành giữa bất kì nhóm hidroxyl nào của phân tử monosacarit. Vì vậy, thậm chí khi cả hai đơn vị monosacarit giống nhau (ví dụ glucoza), nếu vị trí nhóm hidroxyl ở nguyên tử cacbon thứ nhất khác nhau hay dạng của đơn vị monosacarit khác nhau (α- hay β-) cũng có thể làm tính chất vật lí và hoá học khác nhau.

Dựa vào cấu tạo của đơn vị monosacarit, disacarit có thể trong suốt, tan trong nước, có vị ngọt, hoặc dính.

Một số disacarit thông dụng

Disacarit	Đơn vị monosacarit thứ nhất	Đơn vị monosacarit thứ hai	Liên kết
Sucroza (đường mía)	glucoza	fructoza	α (1→2)
Lactoza (đường sữa)	galactoza	glucoza	β (1→4)
Maltoza	glucoza	glucoza	α (1→4)
Trehaloza	glucoza	glucoza	α (1→1)
Xenlobioza	glucoza	glucoza	β (1→4)

Maltoza và xenlobioza là sản phẩm của sự thuỷ phân polysacarit, tinh bột và cellulose.

Các disacarit ít thông dụng hơn bao gồm:

Disacarit	Đơn vị monosacarit	Liên kết
Gentiobioza	hai monome glucoza	β (1→6)
Isomaltoza	hai monome glucoza	α (1→6)
Kojibioza	hai monome glucoza	α (1→2)3
Lamina riboza	hai monome glucoza	β (1→3)
Manobioza	hai monome manoza	α (1→2), α (1→3), α (1→4) hoặc α (1→6)
Melibioza	một monome glucoza và một monome galactoza	α (1→6)
Nigeroza	hai monome glucoza	α (1→3)
Rutinoza	một monome rhamnoza và một monome glucoza	α (1→6)
Xilobioza	hai monome xilopiranoza	β (1→4)

Tham khảo

• ¹ International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC), Compendium of Chemical Terminology.

• ² Disaccharides and Oligiosaccharides. Truy cập 2008-01-29.

• ³ Matsuda, K. (tháng 11 năm 1957). "Kojibiose (2-O-alpha-D-Glucopyranosyl-D-Glucose): Isolation and Structure: Chemical Synthesis".

Liên kết ngoài

MeSH Disaccharides