Mạc Toàn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Mạc Toàn
Hoàng đế Việt Nam (chi tiết...)
Vua nhà Mạc
Trị vì 1592 - 1593
Tiền nhiệm Mạc Mậu Hợp
Kế nhiệm Mạc Kính Chỉ
Thông tin chung
Tên húy Mạc Toàn
Niên hiệu Vũ An: 1592 - 1593
Thụy hiệu Vũ An Đế (武安帝)
Triều đại Nhà Mạc
Thân phụ Mạc Mậu Hợp
Mất 1593
Việt Nam

Vũ An đế Mạc Toàn (chữ Hán: 莫全; ? – 1593) là vua thứ 6 và là vua cuối cùng nhà Mạc thời kỳ Nam Bắc triều trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Mạc Toàn là con trai thứ của Mạc Mậu Hợp[1] - vua thứ 5 nhà Mạc. Nguyên quán Mạc Toàn là người xã Cao Đôi, huyện Bình Hà (nay là thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, Việt Nam).

Vua thời suy tàn[sửa | sửa mã nguồn]

Mạc Toàn sinh ra và lớn lên khi nhà Mạc đã suy yếu. Sau khi ông cố phụ chính Mạc Kính Điển mất (1580), chính sự của vua cha Mạc Mậu Hợp càng đi xuống; về quân sự không giữ được ưu thế với quân Nam triều nhà Lê.

Sau nhiều năm giao chiến thất bại, năm 1592, nhà Mạc bị quân Nam triều tổng tấn công ra Thăng Long dưới quyền của Trịnh Tùng. Sau 2 trận thua lớn, cuối năm 1592, Mạc Mậu Hợp phải mang gia quyến bỏ chạy khỏi kinh thành Thăng Long. Mạc Toàn cũng trong số đó.

Ít lâu sau, quân Nam triều bắt được Thái hậu – bà nội Mạc Toàn - giải về Kinh sư. Khi đến sông Bồ Đề, thái hậu họ Mạc vì lo buồn mà chết[2].

Trong tình thế nguy cấp, Mạc Mậu Hợp bèn truyền ngôi cho Mạc Toàn làm vua để giữ việc nước, đổi niên hiệu là Vũ An năm thứ nhất. Bản thân Mạc Mậu Hợp tự mình làm tướng. Tuy nhiên lúc đó tình hình nhà Mạc không thể cứu vãn được nữa. Trịnh Tùng chia quân đánh các ngả, truy lùng bắt Mậu Hợp.

Đầu năm dương lịch 1593, Mậu Hợp bị Trịnh Tùng bắt được và chém ở Bồ Đề.

Mạc Toàn lên ngôi khi còn ít tuổi, lực lượng nhỏ yếu, không được nhân tâm ủng hộ. Thế cô, ông phải ngầm trốn theo hoàng thân Mạc Kính Chỉ mới xưng hiệu là Bảo Định, bản thân chỉ dùng hiệu là Vũ An vương. Tuy nhiên đến ngày 14 tháng giêng năm 1593, ông cũng bị quân Trịnh bắt được và đem chém đầu tại bến Thảo Tân cùng Mạc Kính Chỉ và nhiều tông thất nhà Mạc[2].

Mạc Toàn chỉ xưng hiệu được vài tháng, không rõ bao nhiêu tuổi, chỉ biết rằng vua cha Mậu Hợp khi mất trước đó không lâu mới 30 tuổi và ông có một người anh còn sống tới năm 1600[1].

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 18 ghi: "Năm 1600. Mẹ Mạc Mậu Hợp xưng là Quốc mẫu... tông thất họ Mạc ...cùng với con trưởng của Mậu Hợp (không rõ tên) đều đến kính lạy chào". Người con trưởng của Mậu Hợp được xác định còn sống đến năm 1600.
  2. ^ a ă Đại Việt sử ký toàn thư, quyển 17

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]