Người Cro-Magnon

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
The original "Old man of Crô-Magnon", Musée de l'Homme, Paris
Tool from Cro-Magnon - Louis Lartet Collection

Người Cro-Magnon là tên gọi từng được sử dụng để chỉ những con người hiện đại đầu tiên (Homo sapiens sapiens ban đầu) sống vào cuối thời đại đồ đá cũchâu Âu, khoảng 50.000 cho đến 10.000 năm trước đây.[1]. Các tài liệu khoa học hiện nay ưa dùng thuật ngữ người hiện đại ban đầu châu Âu (European Early Modern Humans, EEMH) hơn là thuật ngữ 'Cro-Magnon', do thuật ngữ này không có địa vị phân loại chính thức, cũng như do nó không đề cập tới loài hay phân loài mà cũng chẳng đề cập tới giai đoạn khảo cổ hay văn hóa.[1]

Di cốt cốt còn lại của người giống như người Cro-Magnon được xác định tuổi bằng phóng xạ cacbon có niên đại khoảng 43.000 năm trước.[2]

Người Cro-Magnon lực lưỡng và cao khoảng 166 cho tới 171 cm, và có thể cao đến 195 cm [3]. Thân thể họ nặng nề và có nhiều cơ bắp. Trán họ thẳng và cao.[4] Người Cro-Magnon là những người đầu tiên (Homo) có cằm nhô ra. Thể tích của bộ óc khoảng chừng 1.600 cm³, lớn hơn người hiện đại.[5] Tên gọi của họ được đặt theo địa danh Abri de Cro-Magnon, là một cái động ở vùng tây nam Pháp nơi mà mẫu vật đầu tiên được tìm thấy.[6] Sau đó cũng tìm ra họ ở những vùng lân cận ở Châu Âu.

Nguồn gốc của người Cro-Magnon[sửa | sửa mã nguồn]

Con người hiện đại xuất phát từ đông Châu Phi, khoảng 100.000 đến 200.000 năm trước đây. Một cuộc di dân từ Phi châu qua bán đảo Ả Rập khoảng 60.000 năm trước đã đem con người đến lục địa Á-Âu, một nhóm thì đến sống vùng ven Ấn Độ Dương và một nhóm di cư đến vùng Trung Á.[7] Nhóm sau này là tổ tiên của người Bắc Á và Đông Á (Đại chủng Á), người Caucasoid và số lớn những dân tộc Trung Đông và Bắc Phi. Di dân từ Biển Đen vào châu Âu bắt đầu khoảng 45.000 năm trước dọc theo sông Danube. Trước 20.000 năm trước đây, con người hiện đại đã đến biên giới phía tây của châu Âu.

Di dân của con người hiện đại vào châu Âu theo Currat & Excoffier (2004)[8]
(YBP = Năm trước 1950)
Cho đến 37.500 YBP
Cho đến 35.000 YBP
Cho đến 32.500 YBP
Cho đến 30.000 YBP

Đặc tính về thể chất[sửa | sửa mã nguồn]

So với con người hiện đang sống, người Cro-Magnon có cơ thể lực lưỡng hơn và họp sọ lớn hơn.[9] Người Cro-Magnon có gương mặt rộng, mũi nhô ra và không bị hô hay hô rất ít, tương tự như các dân tộc hiện sống ở châu Âu.[10] Một điểm đặc biệt là hố mắt họ hình chữ nhật.[11]

Những nghiên cứu về di truyền học, loại máu của họ và hình dạng xương sọ của họ cho người ta kết luận rằng họ có thể là người Basque là con cháu một phần của người Cro-Magnon nguyên thủy.[12] Một nghiên cứu về ADN người Basque năm 2006 cho thấy một phần trăm sự xuất hiện của mtDNA haplogroup U8a đã là định tuổi từ thời người Cro-Magnon, nhưng các tác giả cho rằng sự xảy ra của nguồn ngốc tổ tiên này quá thấp để có thể cho rằng người Basque là một thí dụ đáng tin cậy về hình dạng bề ngoài của người Cro-Magnon.[13]

Phân tích dùng ADN ti thể cho thấy người Cro-Magnon là một nhóm chị em - có liên quan đến - với các nhóm ("Đại chủng Á"). Hai nhóm này bắt đầu đi hai hướng khác nhau khoảng 50.000 năm trước đây.[14] Da màu sáng đã bắt đầu tiến hóa theo 2 hướng khác nhau trong nhóm người ở châu Á và châu Âu,[15] và rất có thể đã xuất hiện trong nhóm châu Âu chỉ khoảng 6.000 năm trước đây,[16] điều này gợi ý rằng người Cro-Magnon da hơi nâu và rám nắng.[17] Một pho tượng nhỏ bằng ngà tìm thấy ở Dolní Věstonice khoảng 26.000 năm trước cho thấy người Cro-Magnon có tóc thẳng nhưng pho tượng Vệ nữ Brassempouy cho thấy tóc họ quăn và hơi lượn sóng.

Văn hóa Cro-Magnon[sửa | sửa mã nguồn]

Chung đụng với người Neanderthal[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Fagan, B.M. (1996). The Oxford Companion to Archaeology. Oxford, UK: Oxford University Press. tr. 864. ISBN 978-0-19-507618-9. 
  2. ^ Wilford, John Noble (2 tháng 11 năm 2011). “Fossil Teeth Put Humans in Europe Earlier Than Thought”. The New York Times. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2012. 
  3. ^ Verneau, Dr. René (1900). The men of the Barma-grande. BAOUSSE-ROUSSE near Mentone: F. Abbo. tr. 107–119. ISBN 978-1-116-94246-0. 
  4. ^ USA (17 tháng 10 năm 2002). “Atlas of the Human Journey - The Genographic Project”. Genographic.nationalgeographic.com. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2011. 
  5. ^ “Cro-Magnon (anthropology) - Britannica Online Encyclopedia”. Britannica.com. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2011. 
  6. ^ Prehisto-France
  7. ^ Major upper paleolithic sites in Europe. “Atlas of human journey: 45 - 40,000”. The genographic project. National Geographic Society. 1996-2010. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2010. 
  8. ^ Currat, M., Excoffier, L. (2004). “Modern Humans Did Not Admix with Neanderthals during Their Range Expansion into Europe”. PLoS Biol 2 (12): e421. doi:10.1371/journal.pbio.0020421. PMC 532389. PMID 15562317. 
  9. ^ <Please add first missing authors to populate metadata.>. “Cro-Magnon”. Encyclopædia Britannica Online. Truy cập 10-2010. 
  10. ^ Velemínskáa, J., Brůžekb, J., Velemínskýd, P., Bigonia, L., Šefčákováe, A., Katinaf, F. (2008). “Variability of the Upper Palaeolithic skulls from Předmostí near Přerov (Czech Republic): Craniometric comparison with recent human standards”. Homo 59 (1): 1–26. doi:10.1016/j.jchb.2007.12.003. PMID 18242606. 
  11. ^ Human Evolution: Interpreting Evidence Cro-Magnon 1, from Museum of Science
  12. ^ Cavalli-Sforza, L. Luca; Menozzi, Paolo; Alberto, Piazza (1994). The History and Geography of Human Genes. Princeton NJ: Princeton University Press. tr. 280. 
  13. ^ Gonzalez, Ana et al (2006), The mitochondrial lineage U8a reveals a Paleolithic settlement in the Basque country, tr. 4, doi:10.1186/1471-2164-7-124 
  14. ^ Maca-Meyer N, González AM, Larruga JM, Flores C, Cabrera VM. “Major genomic mitochondrial lineages delineate early human expansions”. BMC Genet. 2. 
  15. ^ Norton HL, Kittles RA, Parra E và đồng nghiệp (March năm 2007). “Genetic evidence for the convergent evolution of the very light skin found in Northern Europeans and some East Asians”. Mol. Biol. Evol. 24 (3): 710–22. doi:10.1093/molbev/msl203. PMID 17182896. 
  16. ^ Gibbons A (April năm 2007). “American Association of Physical Anthropologists meeting. European skin turned pale only recently, gene suggests”. Science 316 (5823): 364. doi:10.1126/science.316.5823.364a. PMID 17446367. 
  17. ^ Sweet, Frank W. (2002). “The Paleo-Etiology of Human Skin Tone”. 

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]