Văn hóa Yamna

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Phạm vi trải rộng sự phổ biến văn hóa gần đúng, khoảng 3200-2300 TCN.
Văn hóa Yamna trong thiên niên kỷ 4 TCN tại châu Âu.
Tập tin:Yamna burial.png
Hố chôn cất điển hình của văn hóa Yamna với bộ xương ở tư thế nằm, hai đầu gối gập lại. Thi thể thường được che phủ bằng đất son.

Văn hóa Yamna (từ tiếng Nga/tiếng Ukraina яма, "hố"; còn được biết đến như là mả hố hay văn hóa mả đất son) là một nền văn hóa hậu đồng đá/tiền đồ đồng của khu vực Bug/Dniester/Ural (vùng thảo nguyên Pontic), có niên đại từ thế kỷ 36 tới thế kỷ 23 TCN. Nền văn hóa này chủ yếu có tính chất du mục, với một số hoạt động nông nghiệp diễn ra gần các con sông và một ít công sự trên đồi.

Đặc trưng[sửa | sửa mã nguồn]

Đặc trưng cho nền văn hóa này là việc chôn cất người chết trong các kurgan (các nấm mồ) dạng mả hố với thi hài được đặt trong tư thế nằm và hai đầu gối gập lại. Thi thể được che phủ bằng đất son. Các mồ mả chôn cất nhiều người cũng được tìm thấy trong các kurgan này, thường là do chèn vào ở giai đoạn muộn hơn.

Đáng chú ý là các đồ táng kèm trong mồ mả có nguồn gốc động vật (như bò, lợn, dê, cừu và ngựa), một đặc trưng gắn liền với cả người Tiền Ấn-Âu lẫn người Tiền Ấn-Iran[1].

Các dấu tích còn lại sớm nhất tại Đông Âu của xe có bánh được tìm thấy tại kurgan "Storozhova mohyla" (Dnipropetrovsk, Ukraina, do nhóm của Trenozhkin A.I. khai quật) gắn liền với văn hóa Yamna.

Di chỉ cúng tế Lugansk mới phát hiện gần đây (năm 2004) đã được miêu tả như là nơi thờ cúng trên đồi trong đó việc hiến tế bằng người được diễn ra.

Phổ biến và đồng nhất[sửa | sửa mã nguồn]

Văn hóa Yamna được đồng nhất hóa với Hậu Tiền Ấn-Âu (PIE) trong giả thuyết Kurgan của Marija Gimbutas. Nó là một ứng viên cho Urheimat (quê hương) của tiếng Tiền Ấn-Âu, cùng với văn hóa Sredny Stog diễn ra trước đó.

Người ta cho rằng nền văn hóa này bắt nguồn từ trung Volga dựa trên văn hóa Khvalynsk và từ trung Dnieper dựa trên văn hóa Sredny Stog. Tại khu vực phía tây của sự trải rộng của nền văn hóa này, nó được kế tiếp bằng văn hóa Catacomb; còn tại phía đông là văn hóa Poltavkavăn hóa Srubna.

Cổ vật[sửa | sửa mã nguồn]

Từ bộ sưu tập của Viện bảo tàng Ermitaz
Yamna02.jpg
Yamna03.jpg
Yamna04.jpg
Yamna05.jpg

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • J. P. Mallory, "Yamna Culture", Encyclopedia of Indo-European Culture, Fitzroy Dearborn, 1997.
  1. ^ Benjamin W. Fortson, Indo-European Language and Culture: An Introduction, Blackwell Publishing, 2004. trang 43. Trích đoạn: The Yamna culture, in fact, certainly fits the bill of being the late Proto-Indo-Europeans. (Văn hóa Yamna, trên thực tế, phù hợp chắc chắn với những gì cần thiết của Hậu Tiền Ấn-Âu).

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]