Định lý Sylow

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Trong toán học, đặc biệt là trong lĩnh vực lý thuyết nhóm hữu hạn, định lý Sylow là một nhóm các định lý được đặt tên theo nhà toán học Na Uy Ludwig Sylow vào năm 1872. Các định lý này đưa ra thông tin chi tiết về số nhóm con có cấp cố định được chứa trong một nhóm hữu hạn cho trước. Các định lý Sylow hình thành một phần cơ bản của lý thuyết nhóm hữu hạn và có ứng dụng rất quan trọng trong việc phân loại nhóm đơn hữu hạn.

Với một số nguyên tố p, một p-nhóm con Sylow của một nhóm G là một p-nhóm con cực đại của G, nói cách khác, một nhóm con của G là một p-nhóm (tức là cấp của mọi phần tử trong nhóm con này đều là một lũy thừa của p), và nó không phải là nhóm con thực sự của bất kì p-nhóm con nào khác của G. Tập hợp tất cả các p-nhóm con Sylow với một số nguyên tố p cho trước đôi khi được kí hiệu là {\mathrm{Syl}}_p(G).

Các định lý Sylow khẳng định một phần ngược lại với định lý Lagrange. Định lý Lagrange phát biểu rằng nếu H là một nhóm con của nhóm hữu hạn G thì cấp của |H| là một ước của cấp của |G|. Với một ước nguyên tố bất kì p của cấp của nhóm hữu hạn G, tồn tại một p-nhóm con Sylow của G. Cấp của p-nhóm con Sylow của một nhóm hữu hạn G bằng p^n, với n là cấp của p trong cấp của G, và mỗi nhóm con bới cấp p^n đều là một p-nhóm con Sylow của G.

Các định lý Sylow[sửa | sửa mã nguồn]

Các định lý sau đây được đưa ra và chứng minh đầu tiên bới Ludwig Sylow vào năm 1872, và được công bố trên tạp chí Mathematische Annalen.

Định lý 1: Với mọi ước nguyên tố p với cấp n của cấp của một nhóm hữu hạn G, tồn tại một p-nhóm con Sylow của G với cấp p^n.

Hệ quả sau của định lý 1 được chứng minh đầu tiên bởi Cauchy, còn được biết dưới tên định lý Cauchy.

Hệ quả: Cho một nhóm hữu hạn G và một số nguyên tố p chia hết cấp của G, khi đó tồn tại một phần tử (và một nhóm con cyclic) có cấp p trong G.

Định lý 2: Cho một nhóm hữu hạn G và một số nguyên tố p, mọi p-nhóm con Sylow của G đều liên hợp với nhau, nói cách khác, nếu HK là các p-nhóm con Sylow của G thì tồn tại một phần tử g của G sao cho g^{-1}Hg=K.

Định lý 3: Cho p là một ước nguyên tố với cấp n của cấp của nhóm hữu hạn G, khi đó cấp của G có thể được viết dưới dạng p^nm, với n>0p nguyên tố cùng nhau với m. Đặt n_p là số các p-nhóm con Sylow của G. Khi đó ta có

  • n_p chia hết m là chỉ số của p-nhóm con Sylow của G.
  • n_p \equiv 1 \pmod{p}.
  • n_p = |G:N_G(P)|, với P là một p-nhóm con Sylow bất kì của GN_G(P)nhóm con chuẩn hóa của P trong G.

Các hệ quả[sửa | sửa mã nguồn]

Các định lý Sylow chỉ ra rằng với mỗi số nguyên tố p, mọi p-nhóm con Sylow có cùng cấp là p^n. Ngược lại, nếu một nhóm con có cấp p^n thì nó là p-nhóm con Sylow, và do đó đẳng cấu với mọi p-nhóm con Sylow khác. Theo điều kiện cực đại, nếu H là một p-nhóm con bất kì của G thì H là một nhóm con của một p-nhóm con Sylow nào đó.

Một hệ quả rất quan trọng của định lý 3 là điều kiện n_p \equiv 1 \pmod{p} tương đương với việc các p-nhóm con Sylow đều là nhóm con chuẩn tắc (tồn tại nhóm có nhóm con chuẩn tắc nhưng không có nhóm con Sylow, ví dụ như nhóm đối xứng S_4).

Các định lý Sylow cho nhóm vô hạn[sửa | sửa mã nguồn]

Có một sự tương tự của các định lý Sylow cho các nhóm vô hạn. Ta xác định một p-nhóm con Sylow của một nhóm hữu hạn là một p-nhóm con cực đại và chứa mọi p-nhóm con khác của nhóm ban đầu trong nó. Nhóm con này tồn tại theo bổ đề Zorn.

Định lý: Nếu K là một p-nhóm con Sylow của nhóm vô hạn G, và n_p = |\mathrm{Cl}(K)| hữu hạn, khi đó mọi p-nhóm con Sylow đều liên hợp với Kn_p \equiv 1 \pmod{p}, trong đó \mathrm{Cl}(K) kí hiệu lớp liên hợp của K.

Các ví dụ[sửa | sửa mã nguồn]

Trong nhóm D_6, mọi phép đối xứng trục đều liên hợp với nhau, điều này được phản ánh qua các 2-nhóm con Sylow.
Trong nhóm D_{12}, các phép đối xứng trục không còn tương ứng với các nhóm con Sylow, và được chia thành hai lớp liên hợp.

Một minh họa đơn giản cho các nhóm con Sylow và các định lý Sylow là nhóm dihedral D_{2n} của đa giác đều n cạnh. Với n lẻ, 2 là lũy thừa cao nhất của 2 chia hết cấp của nhóm, và vì vậy, các nhóm con cấp 2 là nhóm con Sylow. Chúng là các nhóm con sinh bởi một phép đối xứng trục, có tất cả n nhóm như thế và chúng liên hợp với nhau bởi các phép quay.

Ngược lại, nếu n chẵn thì 4 chia hết cấp của nhóm, và các nhóm con trên không còn là nhóm con Sylow. Trên thực tế, chúng chia thành hai lớp liên hợp, tùy theo trục đối xứng đi qua hai đỉnh hoặc hai cạnh. Chúng được liên hệ với nhau bởi một phép tự đẳng cấu ngoài, có thể được biểu diễn bởi một phép quay góc \pi/n.

Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Nhóm cyclic[sửa | sửa mã nguồn]

Tồn tại những số tự nhiên n sao cho mọi nhóm con với cấp n đều cyclic. Ta có thể chứng minh được rằng n=15 là một số như thế bằng cách sử dụng các định lý Sylow: Giả sử G là một nhóm cấp 15 = 3 \times 5n_3,n_5 lần lượt là số các 3-nhóm con Sylow và 5-nhóm con Sylow. Ta có n_3 \mid 5n_3 \equiv 1 \pmod 5, suy ra n_3 phải bằng 1, và do đó 3-nhóm con Sylow duy nhất này là nhóm con chuẩn tắc. Tương tự, ta cũng có duy nhất một 5-nhóm con Sylow chuẩn tắc. Vì 3 và 5 là hai số nguyên tố cùng nhau, giao của hai nhóm con Sylow này là tầm thường. Vì vậy, G phải là tích trực tiếp của hai nhóm con Sylow, cũng là hai nhóm con cyclic. Từ đó suy ra G phải là nhóm cyclic. Do đó, tồn tại duy nhất một nhóm cấp 15, là nhóm cyclic \mathbb{Z}/15\mathbb{Z} (chính xác tới đẳng cấu).

Các nhóm với cấp nhỏ không phải là nhóm đơn[sửa | sửa mã nguồn]

Trong mục này, ta sẽ khảo sát tính tồn tại của các nhóm đơn với cấp "nhỏ".

Nếu G là nhóm đơn và |G|=30=2 \cdot 3 \cdot 5 thì n_3 phải là ước của 10, và n_3 \equiv 1 \pmod{3}. Từ đó suy ra n_3=10, vì 2,5 \not\equiv 1 \pmod{3} và nếu n_3=1 thì G có nhóm con chuẩn tắc cấp 3 (là 3-nhóm con Sylow duy nhất của nó), vì vậy G không thể là nhóm đơn. Do đó, G có 10 nhóm con cấp 3 phân biệt, các nhóm con này đôi một có chung một phần tử duy nhất là e (phần tử đơn vị) và mỗi nhóm con chứa hai phần tử cấp 3. Suy ra G có ít nhất 20 phần tử cấp 3. Tương tự, ta có n_5=6G chứa ít nhất 6 \cdot (5-1) = 24 phần tử cấp 5. Như vậy thì tổng số phần tử cấp 3 và cấp 5 ít nhất là 20+24=44>30=|G|, điều này không thể xảy ra. Vì vậy không tồn tại nhóm đơn cấp 30.

Tiếp theo, ta xét nhóm G với cấp 42=2 \cdot 3 \cdot 7. Ta có n_7 \mid 6n_7 \equiv 1 \pmod{7}. Do đó n_7=1 và vì vậy, G không thể là nhóm đơn.

Mặt khác, xét nhóm G với |G|=60=2^2\cdot3\cdot5, khi đó ta tìm được n_3=10n_5=6. Trên thực tế, nhóm đơn nhỏ nhất mà không phải là nhóm cyclic là A_5, nhóm thay phiên trên 5 phần tử. Cấp của A_5 bằng 5!/2=60 và nó chứa 24 phép thế cấp 5 và 20 phép thế cấp 3.

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chứng minh[sửa | sửa mã nguồn]

Thuật toán[sửa | sửa mã nguồn]