Xuân Đài (xã)

Đối với các định nghĩa khác, xem Xuân Đài.

Xuân Đài
Xã
Hành chính
Quốc gia	Việt Nam
Vùng	Đông Bắc Bộ
Tỉnh	Phú Thọ
Trụ sở UBND	Khu Mu
Lịch sử hình thành
Thành lập	16 tháng 6 năm 2025
Địa lý
Tọa độ: 21°8′34″B 105°0′9″Đ
Xuân Đài Vị trí xã Xuân Đài trên bản đồ Việt Nam
Diện tích	209,60 km²
Dân số (2025)
Tổng cộng	15.073 người
Mật độ	72 người/km²
Dân tộc	Mường, Kinh, Dao, ...
Khác
Mã hành chính	08590
Mã bưu chính	35564
Website	xuandai.phutho.gov.vn

Xuân Đài là một xã miền núi thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam. Đây cũng là đơn vị hành chính có diện tích lớn nhất tỉnh Phú Thọ.

Địa lý

Xã Xuân Đài nằm ở phía Tây tỉnh Phú Thọ, có vị trí địa lý:

• Phía Bắc giáp xã Lai Đồng và xã Tân Sơn.
• Phía Nam giáp xã Tân Pheo.
• Phía Tây giáp xã Mường Bang (thuộc tỉnh Sơn La) và xã Đức Nhàn.
• Phía Đông giáp xã Minh Đài và xã Long Cốc.

Xã có diện tích 209,60 km², dân số năm 2025 là 15.073 người, mật độ dân số đạt 72 người/km².

Đường tỉnh 316E chạy qua xã. Đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, chủ yếu là người Mường và Dao.

Hành chính

Xã Xuân Đài được chia thành 26 khu: Ai Mười, Căng Đìa, Chiềng 1, Chiềng 2, Chiềng 3, Cỏi, Dù, Dụ, Đồng Cả, Đồng Dò, Đồng Tào, Hạ Bằng, Lạng, Mu, Muỗi Bòng, Nâu, Nhàng, Quyền 1, Quyền 2, Tân Hồi, Tân Lập, Tân Minh, Thang, Vượng, Xuân 1, Xuân 2.

Lịch sử

Xuân Đài là vùng đất truyền thống của người Mường ở xứ Tổ. Trước đây, Xuân Đài là một xã thuộc huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Ngày 16 tháng 6 năm 2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Phú Thọ năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của ba xã: Kim Thượng, Xuân Sơn và Xuân Đài tạo thành xã mới tên là xã Xuân Đài.

Cơ sở hạ tầng

Cơ sở hạ tầng gồm Trạm Y tế xã mới (16 cán bộ y tế, trong đó 3 bác sĩ), một số trường học cơ bản, hệ thống lưới điện nông thôn (trong quá khứ còn thiếu 4/14 thôn chưa có điện), nước sinh hoạt và viễn thông đang dần được cải thiện. Chính quyền địa phương cũng vừa thành lập Trạm Y tế xã mới (tháng 11 năm 2023) để phục vụ y tế cơ sở.

Đường sá chủ yếu là đường huyện và tỉnh lộ (đường 316E). Điện lưới đã cơ bản phủ kín các thôn (trước đây còn thôn chưa có điện). Truyền thông có mạng di động và Internet nông thôn cơ bản. Xã có hệ thống trường học tiểu học, THCS cơ bản; trạm y tế xã vừa hợp nhất từ ba trạm cũ và đặt tại Kim Thượng cũ . Mạng lưới nước sinh hoạt chủ yếu dùng nước suối, giếng. Trong 5 năm qua, Xuân Đài đã tập trung phát triển du lịch cộng đồng dựa trên Vườn Quốc gia Xuân Sơn và bản sắc Mường – Dao. Khu du lịch cộng đồng bản Dù (xã cũ Kim Thượng) đón trên 8.000 lượt khách mỗi năm , đã được công nhận điểm du lịch cấp tỉnh cuối 2024. Các dịch vụ homestay, sản phẩm thổ cẩm và nông sản địa phương đang được phát triển mạnh.

Dịch bệnh

Trong đợt dịch COVID-19, Xuân Đài mới ghi nhận các ca mắc đầu tiên muộn (lần đầu xuất hiện vào tháng 11 năm 2021 khi Phú Thọ ghi nhận các ổ dịch tại huyện Tân Sơn). Chưa có báo cáo ổ dịch COVID-19 nghiêm trọng nội vùng riêng. Về sốt xuất huyết Dengue, năm 2022 toàn tỉnh có 218 ca tại 13/13 huyện.

Văn hóa

Xã mới chỉ rõ chủ yếu đồng bào Mường, Dao, giữ nhiều bản sắc dân tộc (thổ cẩm, lễ hội cổ truyền). Các di tích lịch sử, nhân vật nổi tiếng liên quan chưa được ghi nhận công khai, dữ liệu lịch sử cụ thể hiện vẫn không xác định.

Chính trị – lãnh đạo

Đảng bộ xã Xuân Đài mới được thành lập theo kỳ đại hội đầu tiên từ ngày 28 tháng 7 năm 2025. Ban Chấp hành Đảng bộ mới có Bí thư là đồng chí Lê Thảo (nhiệm kỳ 2025 – 2030). Thông tin công khai về Chủ tịch UBND xã, các Phó Chủ tịch và các cơ quan chuyên môn xã chưa tìm thấy trên trang chính quyền. Các sự kiện chính trị gần đây là Đại hội Đảng bộ xã lần thứ I (7/2025). Dân biểu, hội đồng nhân dân cấp xã chuẩn bị bầu nhiệm kỳ 2026–2031.

Sự kiện chính trị: Đáng chú ý nhất là Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Xuân Đài lần thứ I (ngày 28/7/2025) . Tại đại hội này, Đảng bộ mới được kiện toàn, định hướng mục tiêu xây dựng nông thôn mới và phát huy lợi thế du lịch sinh thái. Ngoài ra, UBND xã đã công bố thành lập Trạm Y tế xã mới (ngày 26/11/2023) nhằm sát nhập trạm cũ và tập trung nhân lực y tế . Các cuộc họp liên quan đến công tác bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp cũng được thông báo (theo thông báo Ủy ban Bầu cử xã), nhưng các kết quả chưa công khai chi tiết.

Kinh tế – xã hội

Trước khi sáp nhập, Xuân Đài là một trong những xã nghèo của huyện Tân Sơn. Tổng diện tích đất là 6.595 ha, trong đó đất sử dụng cho nông nghiệp là 250 ha. Đất lâm nghiệp chiếm 4.361 ha và hầu hết là trồng cây keo. Xuân Đài có tổng dân số là 5.848 người, gồm 1.377 hộ gia đình thuộc 14 khu của xã. Dân tộc Mường chiếm đa số với 84%. Dân tộc Kinh chiếm 12%, 4% là dân tộc Dao. Xã Xuân Đài có những nguồn thu nhập chính: trồng lúa, trồng keo, chăn nuôi, và trồng chè. Tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao. Tỷ lệ hộ nghèo năm 2013 chiếm 24,66% và 29,98% là hộ cận nghèo., mật độ dân số đạt 75 người/km².

Đẩy mạnh chương trình giảm nghèo, hỗ trợ sinh kế bền vững (trồng rừng sản xuất gắn công nghiệp chế biến, trồng cây dược liệu), kết hợp phát triển du lịch cộng đồng. Tuyên truyền nâng cao trình độ dân trí, khuyến khích thanh niên đi học nghề, nông nghiệp công nghệ cao… Đồng thời, tăng cường cải cách hành chính, gần dân, tiếp dân, giải quyết thủ tục nhanh gọn để phục vụ tốt nhân dân.