Loki

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Loki với lưới đánh cá (theo Reginsmál) theo ảnh minh họa trong một trang sách Iceland vào thế kỷ 18 (SÁM 66)
"Loki và Sigyn" (1863), tác phẩm của Mårten Eskil Winge.

Loki là một vị thần trong thần thoại Bắc Âu. Theo vài nguồn tư liệu, Loki là con của FárbautiLaufey, và là anh trai của HelblindiBýleistr. Cùng anh trai kết nghĩa của mình là Odin, Loki sống ở Asgard.

Mối quan hệ của Loki với các vị thần thay đổi theo nguồn; Loki đôi khi hỗ trợ các vị thần và đôi khi hành xử độc ác đối với họ. Loki là chuyên thay đổi hình dạng và trong các sự kiện khác nhau, ông xuất hiện trong các hình dạng của cá hồi, một con ngựa, một con ruồi, và một người phụ nữ lớn tuổi tên là Þökk (tiếng Na Uy cổ, nghĩa là 'cảm ơn'). Mối quan hệ tích cực của Loki với các vị thần kết thúc với vai trò tạo ra cái chết của thần Baldr và Loki cuối cùng bị buộc vào Váli bằng cái bẫy của một trong những người con trai của ông. Trong cả Poetic Edda và Prose Edda, nữ thần Skaði chịu trách nhiệm đặt một con rắn lên đầu Loki khi ông bị trói buộc. Con rắn tiết nọc độc từ phía trên đầu Loki, và Sigyn trích nọc độc này vào một cái bát; tuy nhiên, cô ấy phải thay bát khi nó đầy, và nọc độc nhỏ giọt trong lúc thay bát khiến Loki quằn quại trong đau đớn, do đó gây ra động đất.

Khi Ragnarök bắt đầu, Loki được báo trước để thoát khỏi trói buộc và chiến đấu chống lại các vị thần với tư cách phe jötnar, và Loki chiến đấu với Heimdallr và cả hai cùng chết.

Trong Gylfaginning[sửa | sửa mã nguồn]

Loki là cha của Nari và Ali. Nhưng cũng đồng thời là cha của ba con quái vật: con sói quỷ Fenrir, con rắn Jörmungandr và nữ thần chết Hel. Loki cũng là mẹ con ngựa tám chân Sleipnir. Khi một tên khổng lồ băng giả dạng thành một thợ xây đến để xây tường thành cho các vị thần, hắn đòi được cưới nữ thần Freya, cũng như Mặt Trăng và mặt trời. Các vị thần nổi giận, nhưng Loki xúi rằng "chỉ giao hạn cho tên khổng lồ sáu tháng, nếu hắn làm không xong thì không được thưởng, chắc chắn hắn làm không được". Thế nhưng tên khổng lồ có con ngựa Svaðilfari rất khỏe để vận chuyển đá và gỗ giúp hắn, nên xây rất nhanh. Các vị thần sợ phải gả Freya cho hắn, nên ép Loki phải tìm cách hại tên khổng lồ. Loki biến thành một cô ngựa cái để dụ Svaðilfari, và cả hai chạy vào rừng. Tên khổng lồ tìm không thấy con ngựa của hắn thì nổi khùng và chửi mắng các vị thần, bị thần Thor giáng một búa vào đầu. Nhưng Loki gặp xui và chạy không thoát, mang đứa con của con ngựa đực, và đẻ ra con ngựa tám chân Sleipnir.

Trong Skáldskaparmál[sửa | sửa mã nguồn]

Loki cùng Odin đang ở trong rừng nướng thịt ăn thì bị một con đại bàng cướp mất. Loki tức giận đuổi theo con chim thì bị mắc kẹt vào một cành cây, con đại bàng kéo Loki lên khiến tay của hắn sắp gãy. Loki kêu khóc thảm thiết và cầu xin tha mạng. Con đại bàng bắt Loki phải thề độc tuân lệnh hắn. Đó thật ra là tên khổng lồ Thjazi biến thành. Thjazi bắt Loki phải lừa nữ thần Iðunn ra ngoài cùng với những quả táo vàng. Loki trở về và nói dối với Iðunn rằng hắn thấy trong một khu rừng gần đấy những quả táo còn ngon hơn táo vàng của Iðunn nữa. Nữ thần xách một giỏ táo vàng đi theo Loki để xem, bị tên khổng lồ Thjazi bắt cóc. Các vị thần không được ăn táo thì già đi nhanh chóng, họ tìm bắt và định giết Loki, nhưng hắn vội nói rằng nếu nữ thần Freya cho hắn mượn chiếc áo choàng lông ó, hắn sẽ đi cứu Iðunn về. Với chiếc áo của Freya, Loki biến thành một con ó và đến nhà tên khổng lồ. Thjazi đang đi vắng, và Loki biến Iðunn thành một hạt đậu, kẹp trong móng vuốt và bay đi. Họ bị tên khổng lồ trong lốt đại bàng đuổi bắt, nhưng chim ó bay nhanh hơn, và vào Asgard trước. Con đại bàng bị các vị thần phóng lửa thiêu cháy.

"Loki bị trói" (1908) bởi W. G. Collingwood.

Loki từng bị phạt phải vắt sữa bò trong 8 năm dưới Midgard, nhưng hắn vẫn không chừa. Ngoài ra, Loki từng cắt mất tóc của Sif, vợ của thần Thor, và khi bị Thor dọa bẻ xương, hắn mới đi làm một bộ tóc giả bằng vàng để chuộc lỗi. Trong lúc nữ thần Freya đang ở ngoài biển để tìm chồng mình, Loki đã biến thành một con hải cẩu và ăn cắp chiếc vòng cổ của Freya. Nhưng thần Heimdall đã giúp Freya lấy lại chiếc vòng sau khi đánh bại Loki. Tên khổng lồ Loki còn là kẻ gián tiếp hai lần gây ra cái chết của thần Balder. Và với tội lỗi chồng chất, hắn bị trói và tra tấn cho đến Ragnarok. Ở Ragnarok, Loki và thần Heimdall, kẻ thù số một của hắn sẽ giết lẫn nhau.

Nguồn gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Tuy các nhà sử học đã cố gắng tìm kiếm, nhưng vẫn không hề tìm ra được một bằng chứng nào cho thấy Loki từng là một vị thần được thờ cúng. Có thể Loki chỉ là một nhân vật phản diện được tạo ra nhằm khiến các truyền thuyết trở nên sống động hơn. Ngày nay, người ta thường nhầm rằng Loki là thần lửa, nhưng Loki chẳng có liên quan gì đến lửa, và cũng chẳng phải là thần. Sự nhầm lẫn này là do Richard Wagner ở thế kỷ 18 đã soạn vở opera Der Ring des Nibelungen (Chiếc nhẫn của người Nibelung), trong đó có nhân vật Loge, là yếu tố lửa. Loki cũng thường bị nhầm với Logi, một tên khổng lồ lửa trong thần thoại, nhưng Loki và Logi chẳng liên quan gì đến nhau.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]