Martial Merlin

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Martial Merlin.jpg
Chức vụ
Nhiệm kỳ1901 – 1903
Tiền nhiệmDelphino Moracchini
Kế nhiệmPaul Marie Armand de La Loyère
Nhiệm kỳ1907 – 1908
Tiền nhiệmErnest Roume
Kế nhiệmAmédée William Merlaud-Ponty
Nhiệm kỳ28 tháng 6, 1908 – 15 tháng 5, 1917
Tiền nhiệmAlfred Albert Martineau
Kế nhiệmGabriel Louis Angoulvant
Nhiệm kỳ24 tháng 7, 1917 – 1 tháng 8, 1918
Tiền nhiệmHubert Auguste Garbit
Kế nhiệmAbraham Schrameck
Nhiệm kỳ9 tháng 8, 1923 – 23 tháng 4, 1925
Tiền nhiệmFrançois Marius Baudouin (acting)
Kế nhiệmMaurice Monguillot
Thông tin chung
Sinh(1860-01-20)20 tháng 1 năm 1860
Paris, Pháp
Mất8 tháng 5 năm 1935(1935-05-08) (75 tuổi)
Clichy, Pháp
Nghề nghiệpViên chức thuộc địa

Martial Henri Merlin (20 tháng 1 năm 1860 - 8 tháng 5 năm 1935[1]) là một viên chức thuộc địa người Pháp.[2] Ông nắm cương vị Toàn quyền Đông Dương trong giai đoạn 1923 - 1925.[3][4] Ông chính là mục tiêu của Phạm Hồng Thái trong vụ đánh bom mưu sáttô giới của Pháp tại đảo Sa Diện (Quảng Châu, Trung Quốc) vào ngày 19 tháng 6 năm 1924. Tài liệu tiếng Việt thường gọi vụ này là tiếng bom Sa Diện.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh ngày 20 tháng 1 năm 1860 tại Paris, Pháp. Ông từng phục vụ trong quân ngũ từ 1880 đến 1885, sau đó trở thành một viên chức thuộc địa kể từ ngày 18 tháng 8 năm 1887, thăng dần lên chức chánh văn phòng Phủ toàn quyền Sénégal.

Giai đoạn 1901-1903, ông làm Toàn quyền Guadeloupe. Giai đoạn 1907–1908 và 1919—1923, ông làm Toàn quyền Tây Phi thuộc Pháp. Giai đoạn 1908–1917, ông là Toàn quyền châu Phi Xích đạo thuộc Pháp. Từ 1917 đến 1918, ông là Toàn quyền Madagascar.[5]

Ngày 10 tháng 8 năm 1923, ông chính thức nhậm chức Toàn quyền Đông Dương.

Ông trở về Pháp ngày 23 tháng 4 năm 1925 và thôi giữ chức Toàn quyền Đông Dương từ 27 tháng 7 năm 1925.

Ông mất tại Clichy[6] vào ngày 8 tháng 5 năm 1935.

Tiếng bom Sa Diện[sửa | sửa mã nguồn]

Toàn quyền Merlin chính là mục tiêu của Phạm Hồng Thái trong vụ mưu sáttô giới của Pháp ở đảo Sa Diện, thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Tài liệu tiếng Việt thường gọi vụ này là tiếng bom Sa Diện.

Phạm Hồng Thái là một nhà hoạt động trong phong trào Đông DuĐông Dương thuộc Pháp. Nhân việc Merlin công du Nhật Bản, Hồng Kông và ghé tô giới của Pháp ở Sa Diện, Phạm Hồng Thái lên kế hoạch ám sát Merlin. Trước đó vào năm 1923, Phạm Hồng Thái từng giáp mặt Merlin ở Hải Phòng, Bắc Kỳ. Đúng 19 giờ 30 phút ngày 19 tháng 6 năm 1924, trong vai một ký giả tại buổi chiêu đãi Merlin ở khách sạn Victoria, Phạm Hồng Thái ném một quả tạc đạc nhưng không giết được Merlin mà chỉ khiến ông bị thương nhẹ. Sau đó Phạm Hồng Thái đuối nước trên Châu Giang trong quá trình tẩu thoát.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Profile of Martial Henri Merlin
  2. ^ “BnF catalogue général – Notice d'autorité personne”. BnF (bằng tiếng Pháp). Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2018.
  3. ^ Tai, Hue-Tam Ho (1996). Radicalism and the Origins of the Vietnamese Revolution. Harvard University Press. tr. 35, 134. ISBN 9780674746138. Truy cập ngày 18 tháng 1 năm 2018.
  4. ^ Corfield, Justin (2014). Historical Dictionary of Ho Chi Minh City. Anthem Press. ISBN 9781783083336.
  5. ^ Jennings, Eric T. (2017). Perspectives on French Colonial Madagascar. Palgrave Series in Indian Ocean World Studies. Springer. ISBN 9781137559678.
  6. ^ Acte de décès (avec date et lieu de naissance) à Clichy, n° 420, vue 44/160.
  7. ^ “Phạm Hồng Thái và tiếng bom Sa Diện”. Báo Quân Đội Nhân Dân. 11 tháng 7 năm 2020.