Tiếng Albania

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tiếng Albania
Shqip
Phát âm [ʃcip]
Sử dụng tại Albania, Kosovo, Macedonia, Montenegro, Serbia, Hy Lạp[1]kiều dân Albania
Tổng số người nói 5,4 triệu (2011)
Phân loại Ấn-Âu
  • Tiếng Albania
Phương ngữ
Hệ chữ viết Latinh (biến thể tiếng Albania)
Hệ chữ nổi tiếng Albania
Địa vị chính thức
Ngôn ngữ chính thức tại  Albania
 Kosovo
Quy định bởi Officially by the Social Sciences and Albanological Section of the Academy of Sciences of Albania
Mã ngôn ngữ
ISO 639-1 sq
alb (B)
sqi (T)
ISO 639-3 tùy trường hợp:
aae – Arbëreshë
aat – Arvanitika
aln – Gheg
als – Tosk
Glottolog alba1267
Albanian dialects.svg
Bản đồ phương ngữ của tiếng Albania

Tiếng Albania (shqip [ʃcip] hay gjuha shqipe [ˈɟuha ˈʃcipɛ]) là một ngôn ngữ Ấn-Âu với hơn năm triệu người nói, chủ yếu sinh sống tại Albania, Kosovo, Cộng hòa Macedonia, và Hy Lạp,[1] và một số nơi có kiều dân Albania, gồm Montenegro và thung lũng Preševo của Serbia. Những cộng đồng có tuổi đời hàng thế kỷ của người Albania hiện diện rải rác ở Hy Lạp, Nam Ý,[2] Sicilia, và Ukraina.[3]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Tài liệu viết đầu tiên nhắc đến tiếng Albania là vào ngày 14 tháng 7 năm 1284 ở Dubrovnik (Croatia ngày nay), khi Matthew, nhân chứng một vụ án, nói "Tôi nghe thấy tiếng hét trên sườn núi tiếng Albania (tiếng Latinh: Audivi unam vocem, clamantem in monte in lingua albanesca).[4][5] Thu âm tiếng Albania đầu tiên được thực hiện bởi Norbert Jokl ngày 4 tháng 4 năm 1914 ở Vienna.[6] Trong khoảng thời gian 5 thế kỷ người Ottoman ở Albania, tiếng Albania không được công nhận chính thức cho đến năm 1909, khi Công nương Dibra quyết định cho phép trường học tiếng Albanian.[7]

Phương ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Albania được chia thành hai phương ngữ chính: Phương ngữ Gheg, phương ngữ Tosk, và phần chuyển đổi giữa chúng.[8] Sông Shkumbin là đường chia ranh giới áng chừng, với phương ngữ Gheg được nói ở phía bắc Shkumbin và Tosk ở phía nam.[9] Cũng có các phương ngữ khác như ArbëreshArvanitika, là sự kết hợp của phương ngữ Gheg và phương ngữ Tosk với các đặc điểm thời xưa của tiếng Albania. Chúng được nói tại một vài nơi ở Ý và Hy Lạp.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Euromosaic project (2006). “L'arvanite/albanais en Grèce” (bằng tiếng Pháp). Brussels: European Commission. Truy cập ngày 5 tháng 12 năm 2016. 
  2. ^ http://www.minorityrights.org/1617/italy/albanians.html
  3. ^ http://www.albanianlanguage.net/
  4. ^ Nicholas Geoffrey Lemprière Hammond (1976). Migrations and invasions in Greece and adjacent areas. Noyes Press. tr. 57. ISBN 978-0-8155-5047-1. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013. 
  5. ^ Zeitschrift für Balkanologie. R. Trofenik. 1990. tr. 102. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013. 
  6. ^ Robert Elsie (2010). Historical Dictionary of Albania. Rowman & Littlefield. tr. 216. ISBN 978-0-8108-6188-6. Truy cập ngày 30 tháng 9 năm 2013. 
  7. ^ Torte, Rexhep (4 tháng 8 năm 2009). “Përfundoi shënimi i 100-vjetorit të Kongresit të Dibrës”. Albaniapress. 
  8. ^ Gjinari, Jorgji. Dialektologjia shqiptare
  9. ^ Concise Encyclopedia of Languages of the World By Keith Brown, Sarah Ogilvie Contributor Keith Brown, Sarah Ogilvie Edition: illustrated Published by Elsevier, 2008 ISBN 0-08-087774-5, ISBN 978-0-08-087774-7