Hòa ước Brest-Litovsk

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
2 trang đầu tiên của hòa ước Brest-Litovsk

Hòa ước Brest-Litovsk là hòa ước được kí vào ngày 3 tháng 3 năm 1918 giữa Đế quốc ĐứcCộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga nhằm để Nga rút khỏi Thế chiến thứ nhất sau khi Cách mạng tháng Mười Nga thành công.

Bối cảnh kí kết hòa ước[sửa | sửa mã nguồn]

Nước Nga Xô Viết[sửa | sửa mã nguồn]

Trước cuộc Cách mạng tháng Mười, Đế quốc Nga đã tham gia Thế chiến thứ nhất theo phe Entente ba bên chống lại Đế quốc ĐứcĐế quốc Áo-Hung. Sau khi cách mạng tháng Mười thành công vào ngày 7 tháng 11 năm 1917 thì ngay lập tức chính quyền Xô Viết đã thông qua sắc lệnh hòa bình do Lenin soạn thảo đề nghị tất cả các nước đang tham gia Thế chiến thứ nhất hãy chấm dứt chiến tranh và tiến hành đàm phán để đi đến kí kết hòa ước mà không cân bồi thường chiến phí hay thuộc địa gì cả. Nhưng các nước đứng đầu phe Entente như Anh, Pháp, Mỹ đã bác bỏ những đề nghị trên của chính quyền Xô Viết vì lúc này họ đang có ưu thế trên chiến trường. Trong bối cảnh đó, Lenin và chính quyền Xô Viết đã quyết định đàm phán với Đế quốc Đức, đứng đầu phe Lực lượng Trung tâm (Central Powers), để rút khỏi chiến tranh.

Đế quốc Đức[sửa | sửa mã nguồn]

Đế quốc Đức là nước đứng đầu phe Lực lượng Trung tâm, là đế quốc hung hăng nhất và cũng chính là nước chủ động tấn công trước. Sau thất bại của chiến thuật đánh nhanh, thắng nhanh năm 1914, đến năm 1915, 1916 quân Đức dồn quân sang tiêu diệt từng mặt trận nhưng đều thất bại, tiêu biểu là ở trận Verdun tại mặt trận phía Tây năm 1916. Đến cuối năm 1916, Đức phải chuyển sang thế phòng thủ ở cả hai mặt trận. Nhân cơ hội đó, phe Entente do Anh, Pháp, Mỹ phản công mạnh mẽ, nhất là sau khi Mỹ tham chiến vào tháng 4 năm 1917 khiến Đức ngày càng nguy ngập. Do đó khi nhận được đề nghị đàm phán của nước Nga Xô Viết, Đức đã nhanh chóng đồng ý để có thể tập trung lực lượng cho mặt trận phía Tây.

Quá trình kí kết hòa ước[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 2 tháng 12 năm 1917 tại Brest-Litovsk, giữa Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Liên bang NgaĐế quốc Đức cùng các nước trong Lực lượng Trung tâm đã kí kết hiệp định đình chiến có giá trị trong vòng 28 ngày. Đồng thời hai bên thỏa thuận sẽ tiến hành các cuộc đàm phán tiếp theo để đi đến kí kết hòa ước.

Ngày 9 tháng 12 năm 1917 cũng tại Brest-Litovsk đã bắt đầu cuộc đàm phán giữa Nga và các nước trong Lực lượng Trung tâm. Nga đề nghị các nước rút toàn bộ quân đội ra khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Ba Lan, Litva và nhiều khu vực khác của Nga. Phe Trung tâm đã bác bỏ lời đề nghị trên và còn ra yêu sách đòi Nga chuyển giao cho mình Ba Lan, Litva, Latvia, Estonia, UkrainaBelarus với tổng diện tích là 150.000 km². Để đổi lấy hòa bình, Lenin đã chấp nhận các yêu sách trên tuy nhiên nhiều ủy viên đảng Bolshevick lại không tán thành chủ trương của Lenin trong đó có Lev Davidovich Trotsky, trưởng phái đoàn đàm phán của Nga. Ông ta cho rằng việc Nga rút khỏi chiến tranh đã là điều kiện có lợi cho Đức do đó cuộc đàm phán ở Brest-Litovsk đã tan vỡ.

Ngày 18 tháng 2 năm 1918, liên quân Đức, Áo-Hung chuyển sang tấn công trở lại, đặc biệt nhằm vào Petrograd nhằm tiêu diệt Nga. Trước tình hình đó, ban chấp hành trung ương đảng Bolshevick đã quyết định trao cho Lenin toàn quyền giải quyết vần đề chiến tranh và hòa bình của đất nước. Ngày 19 tháng 2, Lenin gửi điện cho chính phủ Đức thông báo Nga sẵn sàng kí hòa ước với những yêu sách do Đức đề ra. Nhưng quân Đức không trả lời và tiếp tục tấn công. Để bảo vệ nước Nga, lệnh tổng động viên đã được ban hành và nhiều thanh niên đã lên đường nhập ngũ. Ngày 23 tháng 2 năm 1918, sau những trận đánh ác liệt, quân Nga đã chặn được quân Đức trước Petrograd. Cuối cùng, quân Đức mới đồng ý khôi phục cuộc đàm phán hòa bình với Nga. [cần dẫn nguồn]

Nội dung hòa ước[sửa | sửa mã nguồn]

Bản đồ nước Nga sau hòa ước Brest-Litovsk( phần màu hồng là phần mất đi sau hòa ước)

Lãnh thổ[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 3 tháng 3 năm 1918, tại Brest-Litovsk, hòa ước Đức-Nga đã được kí kết. Theo đó về mặt lãnh thổ Đức được chiếm Ba Lan, Latvia, Estonia, Litva và biến Ukairna thành nước phụ thuộc mình còn Nga phải rút khỏi Ukairna và Phần Lan. Cũng theo hòa ước thì Thổ Nhĩ Kỳ được nhận vùng Batumi, KarsAdana. Như vậy theo hòa ước này nước Nga mất một vùng lãnh thổ rộng 750.000 km² với hơn 50 triệu dân trong đó có khoảng 1/5 chiều dài đường sắt, hơn 70% sản lượng sắt và 90% sản lượng than của cả nước.

Bồi thường chiến phí[sửa | sửa mã nguồn]

Về bồi thường chiến phí, Nga phải bồi thường cho Đức một khoản tiền là 6 tỉ mark vàng.

Quá trình thực hiện hòa ước[sửa | sửa mã nguồn]

Để đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, Nga đã phải chịu nhiều tổn thất nhưng đây là quyết định đúng đắn vì nó thể hiện thiện chí hòa bình đồng thời bảo vệ nhà nước xã hội chủ nghĩa non trẻ. Ngày 15 tháng 3 năm 1918, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ IV phê chuẩn Hòa ước Brest-Litovsk. Tuy vậy, Lenin cho rằng hòa ước khó có thể tồn tại vì Đế quốc Đức đang sắp sụp đổ. Tháng 11 năm 1918, cách mạng bùng nổ ở Đức, Đức hoàng (Kaiser) Wilhelm II thoái vị và chạy trốn sang Hà Lan, Đế quốc Đức sụp đổ. Nước Nga Xô viết tuyên bố xóa bỏ Hòa ước Brest-Litovsk.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]