Nội chiến Phần Lan

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nội chiến Phần Lan
Jaakarit vaasan torilla.jpg
Jägers Phần Lan tại Vaasa sau khi trở về từ Đức
.
Thời gian 27 tháng 115 tháng 5 1918
Địa điểm Phần Lan
Kết quả Chiến thắng của phe Trắng.
Quân Nga rút khỏi Phần Lan.
Quyền tối cao của Đức duy trì đến năm 1918.
Sự chia rẽ sâu sắc trong nội bộ đất nước, sau đó dần hồi phục.
Tham chiến
Flag of Finland 1918 (state).svg Bạch Vệ,
Đế quốc Đức Đế quốc Đức
Red flag.svg Cảnh vệ Đỏ,
Flag of the Soviet Union.svgLiên bang Xô Viết
Chỉ huy
C.G.E. Mannerheim Ali Aaltonen,
Eero Haapalainen,
Eino Rahja,
Kullervo Manner
Lực lượng
80.000–90.000 người Phần Lan,
550 lính tình nguyện Thụy Điển,
13.000 người Đức[1]
80.000–90.000 người Phần Lan,
4.000–10.000 người Nga[1]
Tổn thất
3.414 người chết,
1.400–1.650 người bị xử tử,
46 người mất tích,
4 người chết trong các trại tập trung[2]
5.199 người chết,
7.000–10.000 người bị xử tử,
2.000 người mất tích,
11.000–13.500 chết trong các trại tập trung[2]
.

Nội chiến Phần Lan là một phần của tình trạng hỗn loạn quốc gia và xã hội ảnh hưởng bởi Đệ nhất thế chiến (19141918) tại châu Âu. Cuộc chiến xảy ra tại Phần Lan từ ngày 27 tháng 1 đến 15 tháng 5 năm 1918 giữa lực lượng của Đảng Dân Chủ Xã Hội Phần Lan lãnh đạo bởi Cộng Hòa Công nhân Xã Hội Chủ Nghĩa Phần Lan, được gọi là "phe Đỏ" (punaiset) và một bên là những người theo phe bảo thủ không thuộc xã hội chủ nghĩa, thuộc thượng viện Phần Lan, thường được gọi là "phe Trắng". Phe Đỏ được nhận sự ủng hộ của Bolshevik Nga trong khi phe Trắng nhận được hỗ trợ của Đế quốc Đức.

Thất bại trong Đệ nhất thế chiến cũng như Cách mạng tháng HaiCách mạng tháng Mười đã dẫn đến sự sụp đổ của Đế quốc Nga, và sự sụp đổ tại Nga đã có những tác động phản ứng mạnh mẽ lên xã hội Phần Lan trong năm 1917. Những người thuộc phe dân chủ xã hội cánh tả và những người bảo thủ cánh hữu tranh giành quyền lãnh đạo Phần Lan, mà sau đó chuyển từ cánh tả sang cánh hữu năm 1917. Cả hai nhóm liên kết với những lực lượng chính trị tương ứng tại Nga, càng làm lún sâu thêm chia rẽ đất nước.

Khi mà không có lực lượng quân đội và cảnh sát nào được chấp thuận để duy trì trật tự sau tháng 3 năm 1917, phe cánh tả và cánh hữu tự xây dựng lực lượng an ninh của riêng mình, dẫn đến sự nổi lên của hai lực lượng quân sự độc lập, Cảnh vệ Trắng và Cảnh vệ Đỏ. Bầu không khí về nỗi lo sự xung đột chính trị tăng dần với người dân Phần Lan. Cuộc chiến nổ ra vào tháng 1 năm 1918 do những hành động của cả hai phía trong việc gia tăng quân sự và leo thang chính trị. Phe đỏ dành thắng lợi trong cuộc chiến tiếp theo. Do hậu quả của cuộc khủng hoảng 1917-1918 và cuộc nội chiến, Phần Lan dần thoát khỏi vòng kiểm soát của Nga và rơi vào tầm ảnh hưởng của Đế quốc Đức. Những người thuộc phe bảo thủ cố gắng dựng lên một nước Phần Lan quân chủ lập hiến dưới sự lãnh đạo của vua Đức, nhưng sau thất bại của Đức trong Đệ nhất thế chiến, Phần Lan trở thành một nước độc lập, dân chủ cộng hòa.

Cuộc nội chiến hiện vẫn là sự kiện gây tranh cãi nhất trong lịch sử Phần Lan hiện đại. Đã có khoảng 37.000 người chết trong cuộc chiến, bao gồm những nạn nhân ở chiến trường cũng như những nạn nhân trong những chiến dịch khủng bố chính trị cùng một lượng lớn người chết trong các trại tù. Tình trạng xáo trộn bất ổn đã phá hoại nền kinh tế, chia rẽ bộ máy chính trị và chia rẽ đất nước Phần Lan trong nhiều năm. Đất nước Phần Lan dần dần thống nhất qua những thỏa hiệp của các nhóm hòa giải chính trị từ cả hai cánh tả và hữu.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă There were 2 000 female soldiers (mean age 20 yrs) in the Red Guards, Arimo 1991, Manninen 1992–1993 II, tr. 131, 145, Upton 1981, tr. 107
  2. ^ a ă Manninen 1992–1993, Paavolainen 1966, Upton 1981, tr. 191, 453