Hun Sen

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đây là một tên người Campuchia; họ tên được viết theo họ trước tên sau: họ là Hun. Tuy nhiên, tên người Campuchia hiện đại trong ký tự Latin thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau). Ngoài ra, tên còn có thể kèm các danh hiệu tôn xưng phía trước.
Hun Sen
Hun Sen.jpg
Hun Sen tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới 2010 tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh, 6-7 tháng 6, 2010
Chức vụ
Nhiệm kỳ 14 tháng 1, 1985 – 24 tháng 9, 1993
Tiền nhiệm Chan Sy
Nhiệm kỳ 2 tháng 7, 1993 – 6 tháng 7, 1997
Đồng thủ tướng thứ nhất Norodom Ranariddh
Nhiệm kỳ 16 tháng 7, 1997 – 30 tháng 11, 1998
Đồng thủ tướng thứ nhất Ung Huot
Nhiệm kỳ 30 tháng 11, 1998 – Đương nhiệm
Thông tin chung
Đảng CPP
Sinh 4 tháng 4, 1951 (63 tuổi)
(5 tháng 8, 1952 (62 tuổi))
Peam Koh Sna, tỉnh Kampong Cham
Vợ Bun Rany
Vương quốc Campuchia
Coat of arms of Cambodia.svg

Chính trị và chính phủ
Campuchia


Các nước khác

Hun Sen (tiếng Khmer: ហ៊ុន សែន, đọc như: hun-xen; tên kèm danh hiệu đầy đủ là Samdech Akeakmohasenapadey Decho Hun Sen, sinh ngày 4 tháng 4 năm 1951) là Thủ tướng đương nhiệm của Vương quốc Campuchia. Ông cũng là người lãnh đạo cấp cao của Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) - một đảng lãnh đạo Campuchia trong một chính phủ liên hiệp với đảng bảo hoàng Funcinpec kể từ khi Campuchia khôi phục chế độ đa đảng năm 1993. Ông được Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni thăng hàm Thống tướng cùng đợt với các ông Heng SamrinChea Sim ngày 23 tháng 12 năm 2009.[1]

Hun Sen nói sõi tiếng Việt.[2]

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh ngày 4 tháng 4 năm 1951 ở làng Pream Koh Sna, huyện Stueng Trang, tỉnh Kampong Cham

Từ năm 1965 - 1969, học tại trường Lycee Indra Dhevi ở thủ đô Phnom Penh và sống trong chùa Naga Vann.

Tham gia Khmer Đỏ[sửa | sửa mã nguồn]

Nhiều chi tiết về thời kỳ này của Hun Sen đang là vấn đề gây tranh cãi. Nhà nghiên cứu người Úc Ben Kiernan tuyên bố rằng Hun Sen gia nhập Khmer Đỏ vào năm 1967 trong một làn sóng chạy dạt xuống thôn quê của những người cánh tả trẻ. Hun Sen tự tuyên bố rằng ông đã gia nhập năm 1970 theo lời kêu gọi của Hoàng thân Norodom Sihanouk chống lại chính phủ Lon Nol. Hun Sen bị thương 5 lần trong các lần tham chiến, bao gồm cả vết thương làm chột một mắt 2 ngày trước khi thủ đô Phnom Penh rơi vào tay Khmer Đỏ tháng 4 năm 1975. Hun Sen được phong chức Trung đoàn phó của quân Khmer Đỏ ở phía Đông Campuchia. Ông kết thúc chức này ở Việt Nam tháng 5 năm 1977 nhưng hoàn cảnh và lý do ông ở Việt Nam vẫn đang là đề tài tranh cãi. Ông tuyên bố ông đào ngũ sang Việt Nam vì ông không thích chính phủ Khmer Đỏ. Nhiều câu chuyện khác cho rằng ông chạy thoát khỏi sự thanh trừng nội bộ của đảng Khmer Đỏ năm 1977 hoặc bị bắt giữ trong khi đang tham gia các hoạt động quân sự chống Việt Nam.

Theo nguồn tin từ ban lưu trữ lịch sử Đảng của Campuchia thì việc "Hunsen chạy sang Việt Nam" là theo lệnh của Sư đoàn trưởng của ông, khi đó ông này đã cử một nhóm người có cả Hunsen sang liên hệ với Việt Nam trước. Sau khi Việt Nam đã liên lạc trực tiếp với người sư đoàn trưởng này thì họ mới tin việc Hunsen sang Việt Nam để liên hệ là thật chứ không phải là do thám. Tuy nhiên người sư đoàn trưởng này đã không được nói đến sau này là vì thực ra Việt Nam đã định đưa ông này lên làm lãnh đạo chứ không phải Hengsomrin, nhưng ông ta đã thốt ra một câu làm phật ý người Việt Nam và sau đó ông này không được trọng dụng nữa.[cần dẫn nguồn]

Thời kỳ Cộng hoà Nhân dân Campuchia[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1979, quân đội của Việt Nam đã lật đổ chính quyền Khmer đỏ và lập nên chính quyền mới thân Việt Nam với Heng Samrin làm Chủ tịch Hội đồng Nhân dân Cách mạng Campuchia đứng đầu. Hun Sen được bổ nhiệm làm Bộ trưởng ngoại giao của Cộng hòa Nhân dân Campuchia. Năm 1985, ông được bổ nhiệm làm thủ tướng sau cái chết của thủ tướng Chan Sy và giữ chức vụ này tới năm 1993.

Giai đoạn 1993-1998[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi quân đội Việt Nam triệt thoái khỏi Campuchia năm 1991, đảng bảo hoàng FUNCINPEC do quốc vương Norodom Sihanouk thành lập công khai gia nhập chính trường Campuchia. Dưới sự tổ chức của UNTAC - Phái bộ chuyển tiếp của Liên Hiệp Quốc tại Campuchia, cuộc bầu cử diễn ra vào năm 1993 với kết quả là đảng FUNCIPEC chiếm ưu thế; Norodom Ranariddh lên làm thủ tướng. Đảng CPP phải nhượng bộ và Hun Sen nắm chức đệ nhị thủ tướng.

Chính phủ liên hiệp với hai thủ tướng Norodom Ranariddh và Hun Sen kéo dài được bốn năm. Năm 1997, sau sự xung đột bạo động giữa hai lực lượng vũ trang của Hun Sen và Ranariddh thì mối rạn nứt tiến đến đổ bể hoàn toàn.

Giai đoạn từ 1998 đến hiện nay[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1997 khi hai phe Ranariddh và Hun Sen bỏ lập trường hợp tác mà tấn công nhau, phe Hun Sen thành công đánh bại lực lượng đối thủ khiến Ranariddh phải bỏ Campuchia và lưu vong sang Thái Lan. Cuộc bầu cử năm 1998 đưa Hun Sen trở lại cương vị thủ tướng từ đó tới nay.

Kết quả bầu cử năm 2003 là đảng Nhân dân Campuchia (CPP) nắm đa số trong Quốc hội; hai đảng FUNCIPEC và đảng Sam Rainsy tuy là thiểu số nhưng cũng đủ để ngăn chặn CPP đạt túc số 2/3 phiếu trong Quốc hội. Chiếu theo Hiến pháp Campuchia thì đảng CPP không đủ phiếu để lập chính phủ nhưng với sự thỏa thuận lập với FUNCIPEC, CPP qua năm 2004 mới trình nội các và thủ tướng để điều hành đất nước. Hun Sen được tái nhiệm làm thủ tướng Campuchia.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hun Sen, nhân vật xuất chúng của Campuchia, Harish C.Mehta, NXB Văn học 2008

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]