Dịch thuật

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Dịch thuật là một hoạt động bao gồm việc luận giải ý nghĩa của một đoạn văn trong một ngôn ngữ nào đó - văn nguồn - và chuyển sang một ngôn ngữ khác thành một đoạn văn mới và tương đương - văn đích hay là bản dịch[1]. Ví dụ, Sử thi Gilgamesh của người Sumer đã được dịch một phần sang các ngôn ngữ Tây Nam Á vào thiên niên kỷ hai TCN.[2]

Trong dịch thuật, người ta thường chia thành biên dịch và phiên dịch. Biên dịch thường được hiểu là dịch văn bản, từ một ngôn ngữ này sang một ngôn ngữ khác. Trong khi đó, phiên dịch thường được hiểu là dịch nói, hoặc là diễn giải lại câu của người khác sang ngôn ngữ để người nghe hiểu.

"Dịch" () có nghĩa là "thay đổi", "biến đổi"; "thuật" () có nghĩa là "kỹ thuật", "học thuật", "phương pháp". Vậy "dịch thuật" có nghĩa là "phương pháp chuyển đổi" từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.

Thuật ngữ và khái niệm dịch thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Các bước dịch thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Có thể chia dich thuật chuyên nghiệp làm 5 bước:

  1. Bước 1: Chuyển định dạng tài liệu về bản mềm (trên vi tính)
  2. Bước 2: Tiến hành thiết lập danh sách qui ước cách dịch các từ vựng chuyên ngành, các câu chuyên ngành,...
  3. Bước 3: Tiến hành dịch thuật dựa trên danh sách qui ước đã lập trong bước 2
  4. Bước 4: Soát lại toàn bộ bản dịch về ngữ nghĩa, ngữ pháp, chính tả và đối soát lại cách dùng từ thống nhất.
  5. Bước 5: Chuyển định dạng về dạng tài liệu yêu cầu.

Kỹ năng dịch thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Dịch thuật và luận giải[sửa | sửa mã nguồn]

Quy trình kiểm tra chất lượng bản dịch[sửa | sửa mã nguồn]

Dịch thuật không phải là một môn khoa học chính xác mà là một sản phẩm trí tuệ. Trong đó, mức độ tập trung khác nhau của cùng một chuyên viên ngôn ngữ có thể tạo ra sản phẩm cuối cùng khác nhau. Đó là chưa kể đến những sản phẩm dưới mức tiêu chuẩn được thực hiện bởi những nhóm hoặc điểm dịch thuật tự do, thiếu kinh nghiệm và không đủ kỹ năng. Quan trọng hơn cả, mỗi một từ là một quyết định của người dịch thuật, mà quyết định của một người thì có thể đúng và rất có thể sai. Khả năng mắc lỗi tỉ lệ thuận với với số từ cần chuyển ngữ. Đó là những lý do cần phải có sự bảo đảm chặt chẽ về chất lượng. Nếu không có thể dẫn đến những hậu quả không đáng có.

Hệ thống quản lý chất lượng tiêu chuẩn (QA) gồm có từ bốn đến năm giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn có một yêu cầu công việc riêng của nó.

Các vấn đề dịch thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Vấn đề chung[sửa | sửa mã nguồn]

Vấn đề không thể dịch[sửa | sửa mã nguồn]

Vấn đề các từ thông dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Lĩnh vực dịch thuật chuyên biệt[sửa | sửa mã nguồn]

  • Biên dịch
  • Dịch đuổi
  • Dịch hội nghị
  • Dịch cabin
  • Phiên dịch

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ The Oxford Companion to the English Language, Namit Bhatia, ed., 1992, pp. 1,051–54.
  2. ^ J.M. Cohen, "Translation", Encyclopedia Americana, 1986, vol. 27, p. 12.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]