Lương Văn Chánh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Lương Văn Chánh (?-1611) là một võ quan của chúa Nguyễn thời Lê trung hưng và là người có công với sự nghiệp chiêu tập lưu dân khai khẩn, mở mang và phát triển vùng đất Phú Yên.

Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ông sinh khoảng thập niên 40 của thế kỉ thứ 16[1]. Theo sử liệu triều Nguyễn, ông là người huyện Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên [2]; và có nguyên quán ở xã Phụng (cũng âm là Phượng) Lịch, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa[3].

Lúc trước, Lương Văn Chánh làm quan nhà Hậu Lê, trải đến chức Thiên Võ vệ đô chỉ huy sứ. Đầu năm Mậu Ngọ (1558), ông theo tướng Nguyễn Hoàng vào Thuận Hoá.

Đến năm Mậu Dần (1578), quân Chiêm Thành kéo đến đánh phá, ông đem quân tiến đến Sông Đà Diễn (tức sông Đà Rằng) đánh chiếm thành Hồ của họ. Nhờ chiến công đó, ông được thăng Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân. Sau đó ông được giao trông coi huyện Tuy Viễn, trấn An Biên (nay thuộc tỉnh Bình Định).

Năm 1593, Lương Văn Chánh theo Nguyễn Hoàng ra Bắc và cùng lập được nhiều chiến công ở Sơn NamHải Dương trong hai năm 15931594 và được vua Lê Thế Tông (niên hiệu Quang Hưng năm thứ nhất) tấn phong làm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân cai quản 4 về Thần Vũ, tước Phù Nghĩa hầu [4].

Đến năm 1597, ông Lương Văn Chánh đang là Tri huyện Tuy Viễn, trấn An Biên, nhận sắc lệnh của chúa Nguyễn Hoàng đưa chừng 4.000 lưu dân vào khai khẩn vùng đất phía Nam của Đại Việt từ đèo Cù Mông đến đèo Cả (địa bàn tỉnh Phú Yên ngày nay). ông cùng lưu dân từng bước khẩn hoang, lập ấp; từng bước tạo nên những làng mạc đầu tiên trên châu thổ sông Đà Diễn, sông Cái.[1].

Ông mất ngày 19 tháng 9 năm Tân Hợi (1611) tại thôn Long Phụng, thuộc xã Hòa Trị ngày nay; được nhân dân an táng, lập đền thờ nhớ ơn và suy tôn ông là Thành hoàng[1].

Sau khi chết[sửa | sửa mã nguồn]

Sau đó không hiểu vì sao sử sách lại viết thiếu tên ông, khi Đại Nam liệt truyện tiền biên chép tiểu sử Lương Văn Chánh, có ghi: sách thực lục bỏ sót tên ông[4].

Phải đến khi Nam Bắc phân tranh (1627-1672) chấm dứt, vào năm Chính Hoà thứ mười (1689) chúa Nguyễn mới truy phong cho cho Lương Văn Chánh tước Bảo quốc chi thần (nghĩa là thần bảo hộ đất nước). Đến năm 1693, ông lại được phong một lần nữa tước Bảo quốc Hộ Dân chi thần (nghĩa là thần bảo hộ đất nước và dân chúng). Sau đó suốt từ 1689 đến 1767, Chúa Nguyễn đã 5 lần gia phong cho Lương Văn Chánh, tước vị cuối cùng ông nhận được là Phù Quân công, Thần Bảo Hộ Dân, Hựu Thuận Phong Công, Tỉnh Tiết[4].

Đến thời Nhà Nguyễn, ông đã được gia phong thêm 6 lần nữa (các năm Minh Mạng thứ ba (1822), Thiệu Trị năm thứ ba (1843), Tự Đức năm thứ ba (1850), Tự Đức năm thứ ba mươi ba (1880) Đồng Khánh năm thứ hai (1887), và Duy Tân năm thứ ba (1909)). Tước vị cuối cùng ông được phong là Dục bảo Trung hưng Thượng đẳng thần [4].

Tưởng nhớ[sửa | sửa mã nguồn]

Để tưởng nhớ người có công khai hoang vùng đất Phú Yên, hàng năm, nhân dân địa phương tổ chức cúng tế, chăm lo giữ gìn, tôn tạo khu mộ và đền thờ Lương Văn Chánh.[4] Với tầm vóc của một di tích lịch sử, Bộ Văn hoá Thông tin Việt Nam đã công nhận khu mộ và đền thờ Lương Văn Chánh là di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Trường Trung học phổ thông đầu tiên của Phú Yên cũng mang tên ông, đó là Trường Trung hoc phổ thông chuyên Lương Văn Chánh.[5]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Tưởng niệm thành hoàng Lương Văn Chánh-Người có công khai khẩn đất mới của Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.
  2. ^ Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam dư đia chí ước biên (Nxb Văn học, 2003, tr. 144) và Đại Nam liệt truyện (Nguyễn Đình Đầu dẫn lại trong bài viết "Đã tìm thấy nguyên quán của Quận công Lương Văn Chánh" in trong Hành trình của một tri thức dấn thân. Nxb. Thời Đại và tạp chí Xưa & Nay hợp tác ấn hành, 2010, tr. 261).
  3. ^ Theo nghiên cứu của Nguyễn Đình Đầu trong bài viết "Đã tìm thấy nguyên quán của Quận công Lương Văn Chánh" in trong sách đã dẫn, tr. 261). Tuy nhiên, theo tác giả Trần Viết Ngạc thì "quê Lương Văn Chánh ở làng Tào Sơn, xã Ngọc Lĩnh, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa" ("Lương Văn Chánh Người khai phá đất Phú Yên", tạp chí Xưa và Nay số 106 ra tháng 12 năm 2001, trang 26-27).
  4. ^ a ă â b c "Lương Văn Chánh Người khai phá đất Phú Yên" của Trần Viết Ngạc.
  5. ^ Trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, trang Web chính thức của trường.