Mun

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Diospyros mun
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
(không phân hạng) Angiospermae
(không phân hạng) Eudicots
Bộ (ordo) Ericales
Họ (familia) Ebenaceae
Chi (genus) Diospyros
Loài (species) D. mun
Danh pháp hai phần
Diospyros mun
A. Chev.Jecomte, 1930

Mun hay mun sừng (danh pháp khoa học Diospyros mun) là một loài thực vật thân gỗ trung bình thuộc họ Thị.

Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]

Cây gỗ trung bình, rụng lá, cao 7–18 m, đường kính đến 0,3 m hay hơn, cành nhánh nhẵn, tán rậm. Vỏ ngoài đen, nứt dọc nông. Lá đơn mềm, mọc cách, hình trứng nhọn, gân giữa và gân bên nổi rõ, dài 5,5-6,5 cm; rộng 2-2,2 cm, khi khô có màu đen. Hoa nhỏ, màu vàng đơn tính; hoa đực mọc thành xim 3-5 hoa ở nách lá, hoa cái mọc đơn độc. Hoa đực có đài hợp, hình cốc ngắn, ở phần trên chia thành 4 thùy, màu lục. Tràng hợp thành ống, dài 5 mm, ở trên chia thành 4 thùy màu vàng. Nhị 8; bao phấn hình mũi dùi, dài khoảng 3 mm. Quả nhỏ, đường kính 1,5–2 cm nhẵn, đen, vỏ dày, mang đài tồn tại xẻ 4 thuỳ.

Mùa hoa mun thường vào tháng 7. Mun tái sinh bằng hạt và chồi; nhất là chồi rễ ở gần gốc.

Mun là loài cây ưa sáng, mọc chậm, sống lâu.

Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Cây mun mọc rải rác hay thành từng đám trong trảng cây bụi cao rậm, chịu hạn trên đất nghèo ở gần biển, ở nơi có độ cao dưới 800 m[1].

Đây là loài đặc hữu của Việt Nam, tuy nhiên cũng có thể có tại Lào[1]. Tại Việt Nam, đã phát hiện mun tại Hà Giang, Tuyên Quang, Lạng Sơn, Hòa Bình, Hà Tĩnh, Quảng BìnhKhánh Hòa (các xã Cam Thịnh Đông và Cam Thịnh Tây thuộc Cam Ranh)[1].

Sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Lõi gỗ mun khi khô có màu đen bóng, cứng và bền nên khó gia công, thường dùng làm đồ gỗ quý, thủ công mĩ nghệ cao cấp. Quả và lá dùng để nhuộm đen lụa quý.

Tình trạng[sửa | sửa mã nguồn]

Sẽ nguy cấp do gỗ mun có giá trị cao nên các quần chủng mọc tự nhiên bị tìm kiếm ráo riết để khai thác làm cho số lượng cá thể giảm sút rất nhanh. Mức độ đe doạ: Bậc V.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Diospyros mun. Sách đỏ IUCN. Truy cập ngày 26/12/2011.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sách đỏ Việt Nam, trang 119

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]