Nhiễm sắc thể

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cấu trúc của nhiễm sắc thể
(1) Chromatit
(2) Tâm động - nơi 2 chromatit đính vào nhau, là nơi để nhiễm sắc thể trượt trên thoi vô sắc trong quá trình nguyên phângiảm phân
(3) Cánh ngắn
(4) Cánh dài

Nhiễm sắc thể là một cấu trúc có tổ chức của ADNprotein nằm trong các tế bào. Đó là một phần đơn lẻ của chuỗi ADN, có chứa nhiều gen, cấu trúc quy định và các trình tự nucleotit khác.

Nhiễm sắc thể khác nhau giữa các sinh vật khác nhau. Các phân tử ADN có thể có hình tròn hoặc hình que, và có thể bao gồm từ 100.000 đến 10.000.000.000[1] nucleotit trong một chuỗi dài. Thông thường, các tế bào có nhân điển hình (các tế bào với hạt nhân) có nhiễm sắc thể hình que lớn và các tế bào prokaryote (các tế bào không có nhân xác định) có các nhiễm sắc thể tròn nhỏ hơn, mặc dù quy tắc này có rất nhiều trường hợp ngoại lệ. Ngoài ra, các tế bào có thể chứa nhiều hơn một loại nhiễm sắc thể.

Nhiễm sắc thể có cấu trúc gồm bốn bậc cấu trúc không gian. Cấu trúc bậc một là chuỗi xoắn kép ADN. Các cấu trúc bậc cao hơn là sự cuộn xoắn của ADN đó, kết hợp với các protein như protein Histon, Protamin và các protein không phải Histon.

Nhiễm sắc thể là vật liệu di truyền ở cấp độ tế bào, có vai trò rất quan trọng trong di truyền. Nhiễm sắc thể có bốn hình dạng đặc trưng là hình móc, hình que, hình hạt và chữ V.

  • Nhiễm sắc thể đơn: chỉ gồm 1 sợi ADN kép.
  • Nhiễm sắc thể kép: gồm 2 cromatit giống nhau và dính nhau ở tâm động, hình thành do nhiễm sắc thể đơn tự nhân đôi.
  • Cặp nhiễm sắc thể tương đồng: gồm 2 nhiễm sắc thể giống nhau về hình dạng, cấu trúc và trật tự gen trên nhiễm sắc thể (một có nguồn gốc từ giao tử của bố, một có nguồn gốc từ giao tử của mẹ).

Đặc điểm của bộ nhiễm sắc thể[sửa | sửa mã nguồn]

Tế bào của mỗi loài sinh vật khác nhau thì có bộ nhiễm sắc thể khác nhau, đặc trưng về số lượng và hình dạng của mỗi loài. Bộ nhiễm sắc thể chứa các cặp nhiễm sắc thể tương đồng gọi là bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (kí hiệu là 2n). Bộ nhiễm sắc thể trong giao tử chỉ chứa một nhiễm sắc thể của mỗi cặp tương đồng gọi là bộ nhiễm sắc thể đơn bội (kí hiệu là n). Số lượng bộ nhiễm sắc thể trong bộ lưỡng bội không phản ánh được trình độ tiến hóa của loài.

Một số bộ nhiễm sắc thể đặc trưng của loài[sửa | sửa mã nguồn]

Các vùng của 23 nhiễm sắc thể của con người trong kỳ giữa sớm trong tế bào sợi.
Ngừng lại! Phần này có độ chính xác chưa xác định. Xem trang thảo luận để biết thêm về điều này.

Động vật[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bộ nhiễm sắc thể của con người là 2n=46 (n=23). (tam nhiễm 2n+1)
  • Bộ nhiễm sắc thể của tinh tinh là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của là 2n=78 (n=39).
  • Bộ nhiễm sắc thể của ruồi giấm là 2n=8 (n=4).
  • Bộ nhiễm sắc thể của cá chép là 2n=104 (n=52).
  • Bộ nhiễm sắc thể của ruồi nhà là 2n=12 (n=6).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Trâu đầm là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Khỉ là 2n=42 (n=21).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Chó là 2n=72 (n=36).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Lợn là 2n=38 (n=19).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Thỏ là 2n=44 (n=22).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Ngựa là 2n=64 (n=32).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Lừa là 2n=62 (n=31)
  • Bộ nhiễm sắc thể của Chuột cống là 2n=44 (n=22).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Chuột nhắt là 2n=40 (n=20).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Cá sấu là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của ếch là 2n=26 (n=13)
  • Bộ nhiễm sắc thể của Đỉa là 2n=16 (n=8)
  • Bộ nhiễm sắc thể của Giun tròn là 2n=11(đực) 2n = 12 giun cái (n=6).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Thủy tức là 2n=32 (n=16).

Thực vật[sửa | sửa mã nguồn]

  • Bộ nhiễm sắc thể của cà chua là 2n=24 (n=12).
  • Bộ nhiễm sắc thể của đậu Hà Lan là 2n=14 (n=7).
  • Bộ nhiễm sắc thể của ngô là 2n=20 (n=10).
  • Bộ nhiễm sắc thể của lúa nước là 2n=24 (n=12).
  • Bộ nhiễm sắc thể của cải bắp là 2n=18 (n=9).
  • Bộ nhiễm sắc thể của thuốc lá là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của dâu tằm là 2n=56 (n=28).
  • Bộ nhiễm sắc thể của khoai tây là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Hành là 2n=16 (n=8).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Lúa mì mềm là 2n=48 (n=24).
  • Bộ nhiễm sắc thể của Tảo lục là 2n=20 (n=10).
  • Bộ nhiễm sắc thể của nấm men là 2n=36 (n=18).

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Paux E, Sourdille P, Salse J, et al. (2008). “A Physical Map of the 1-Gigabase Bread Wheat Chromosome 3B”. Science 322 (5898): 101–104. doi:10.1126/science.1161847. PMID 18832645.