Pavel I của Nga

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Pavel I
Па́вел I
Paul i russia.jpg
Hoàng đế và Đấng cầm quyền chuyên chính của tất cả nước Nga
Tại vị 6 tháng 11 năm 179623 tháng 3 năm 1801
Tiền nhiệm Êkatêrina II Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệm Alếchxăngđrơ I Vua hoặc hoàng đế
Thông tin chung
Phối ngẫu Wilhelmina Louisa xứ Hesse-Darmstadt
Sophie Dorothea xứ Württemberg
Hậu duệ
Hoàng tộc Họ Holstein-Gottorp-Romanov
Thân phụ Piốt III Vua hoặc hoàng đế
Thân mẫu Êkatêrina II
Sinh ngày 1 tháng 10 [ ngày 20 tháng 9] năm 1754
Xanh Pêtécbua
Mất ngày 23 tháng 3 [ ngày 11 tháng 3] năm 1801
Lâu đài Thánh Mikhailov

Paven I của Nga, còn được chép là Paul I hay Pavel I (tiếng Nga: Па́вел I Петро́вич; Pavel Petrovich) (1 tháng 10 [ 20 tháng 9] năm 175423 tháng 3 [ 11 tháng 3] năm 1801) là Hoàng đế Nga từ năm 1796 đến năm 1801. Trong triều đại mình, Pavel đã bãi bỏ nhiều chính sách của tiên đế Ekaterina II. Tỷ như công cuộc canh tân lực lượng Quân đội Nga của Ekaterina II đã bị Pavel I xóa bỏ, thay vì đó ông huấn luyện ba quân theo mô hình Quân đội Phổ của vua Friedrich II Đại Đế.[1] Ông còn tham gia liên minh chống Anh với Napoléon Bonaparte, gây tổn hại đến quyền lợi quý tộc Nga. Đây là giọt nước làm tràn ly: tháng 3 năm 1801 Paven I bị Thái tử Alếchxăngđrơ (tức Sa hoàng Alếchxăngđrơ I) giết ngay trong cung điện.[2]

Tuổi thơ[sửa | sửa mã nguồn]

Paven I được sinh ra tại lâu đài của nữ hoàng Êlidavéta tại kinh đô Sankt-Peterburg. Ông là con trai của Đại Công tước Nga Piốt Phếtđotôvích (cháu gọi Êlidavéta bằng dì và cũng là người thừa kế ngai vàng của bà, về sau trở thành Hoàng đế Piốt III) với Đại Công nương Êkatêrina Alếchxâyépna (về sau trở thành nữ hoàng Êkatêrina II). Trong hồi ký của mình, nữ hoàng Êkatêrina II lại cho rằng Pavel không phải là con trai của bà với Piốt III, mà là với người tình Xécgây Xantikốp. Những người ủng hộ Ekaterina II cho rằng Piốt III là một người vô sinh, thậm chí ông ta không thể quan hệ tình dục với Êkatêrina cho đến khi thực hiện một cuộc phẫu thuật chữa trị căn bệnh này. Mặc dù câu chuyện này phần nhiều được cái đối thủ chính trị của Paven ủng hộ, nhằm mục đích tạo sự nghi ngờ về nguồn gốc kế vị chính thống của Pavel. Thật ra dung mạo của Pavel rất giống Piốt III, vì vậy nhiều người vẫn tin rằng Pavel chính là con ruột của Piốt.

Ngay từ lúc còn nằm nôi, Paven đã bị tước đoạt khỏi tay mẹ mình bởi nữ hoàng Êlidavéta - người đã vô tình làm hại đến sức khỏe của cậu bằng một lòng thương không đúng chỗ. Có những thông tin cho rằng Pavel là một đứa trẻ xấu xí từ lúc còn nhỏ[3], tuy nhiên cũng có những báo cáo cho rằng lúc nhỏ cậu rất đẹp trai và khỏe mạnh. Khuôn mặt xấu xí của Pavel những năm sau đó là hậu quả của một trận sốt Rickettsia vào năm 1771. Đồng thời cũng có những thông tin (ví dụ như ý kiến của John Hobart, Đại sứ Anh đề xuất vào năm 1764) cho rằng mẹ của Pavel, nữ hoàng Êkatêrina II rất ghét cậu và bà đã cố gắng lắm để không giết cậu ngay từ lúc còn nhỏ, với nỗi sợ rằng Pavel sẽ ám hại mình để cướp ngôi. Tuy nhiên, những ý kiến khác lại cho rằng bản thân Ekaterina rất yêu thương trẻ con vì vậy bà hẳn phải đối xử tốt với con trai Pavel của mình. Thực chất Pavel đã được giao cho Nikita Ivanovich Panin - một cận thần tin cậy của Êkatêrina - cùng với nhiều gia sư tài giỏi chăm sóc và dạy dỗ.

Vợ của Paven I, Đại Công nương Nga Natalia Alếchxâyépna. Thực hiện bởi Alexander Roslin, trưng bày tại Bảo tàng Di sản

Tuy nhiên Êkatêrina đã gặp nhiều rắc rối khi mai mối Paven với Wilhelmina Louisa (sau đó nhận cái tên Nga là "Natatlia Alếchxâyépna"), con gái của lãnh chúa xứ Hess-Datmstadt Ludwig IX vào năm in 1773, và cho phép Paven tham gia triều chính để Paven quen với công việc triều đình. Poroshin - gia sư của Paven - thường xuyên phàn nàn rằng Paven luôn tỏ ra vội vã và ăn nói, hành động thiếu suy nghĩ.

Tuổi trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

chân dung Maria Feodorovna, bởi Alexander Roslin

Sau khi người vợ đầu tiên của ông chết trong khi sinh, mẹ ông đã sắp đặt cho ông một đám cưới khác, tổ chức vào ngày 7 tháng 10 năm 1776, với quận chúa xinh đẹp Sophie Dorothea của Württemberg. Sau khi cưới, bà lấy tên mới là Maria Feodorovna. Sau đó, ông bắt đầu tham gia vào một số âm mưu. Ông tin rằng mình và mục tiêu của những mưu đồ ám sát. Ông còn nghi ngờ cả mẹ mình có ý định giết mình, và một lần ông đã công khai buộc tội bà đã làm cho thủy tinh vỡ lẫn vào trong thức ăn của ông.

Tuy mẹ của ông đã chuyển ông ra khỏi Triều đình Nga và giữ ông ở khoảng cách xa, những hành động của bà không thể được xem là không tử tế. Việc tên của ông được sử dụng bởi thủ lĩnh quân nổi dậy Yemyelyan Ivanovich Pugachyov, người giả làm vua cha Pyotr III của ông, đã làm cho tình thế của Pavel khó khăn hơn. Khi đứa con đầu tiên của ông ra đời vào năm 1777, Ekaterina II đã ban cho ông lãnh địa ở Pavlovsk. Pavel và vợ được phép đi du hành xuyên Tây Âu vào những năm 1781–1782. Năm 1783, Ekaterina II lại ban cho ông một lãnh địa khác ở Gatchina, ở đây ông được phép duy trì một lữ đoàn quân đội mà chính ông huấn luyện theo mô hình Phổ mà khi đó vẫn còn chưa trở nên phổ biến. Bản thân ông cũng vận quân phục của lực lượng Quân đội Phổ của vua Friedrich II Đại Đế (trị vì: 1740 - 1786).[1]

Lên ngôi[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng Hoàng đế Pavel ở phía trước cung điện Pavlovsk.

Ít lâu sau khi lên ngôi, Pavel bãi bỏ mạnh mẽ nhiều chính sách của mẹ mình. Dù ông kết tội rất nhiều người theo chủ nghĩa Jacobin và đày ải những người có tội danh đơn giản là "mặc trang phục Paris" hay "đọc sách Pháp", ông lại cho phép người chỉ trích Ekaterina nổi tiếng nhất, Radishchev, trở về từ nơi đày ải Siberia.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tổ phụ[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Philip J. Haythornthwaite, The Russian army of the Napoleonic Wars, Tập 2, trang 3
  2. ^ Lê Vinh Quốc, Nguyễn Thị Thư, Lê Phụng Hoàng, trang 152-154
  3. ^ Lê Vinh Quốc, Lê Phụng Hoàng, Nguyễn Thị Thư, trang 77

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • A reasonable and balanced picture of Paul I, can be gained from: Hugh (Ed) Paul I: A reassessment of His Life and Reign, University Center for International Studies, University of Pittsburgh, 1979 [cần dẫn nguồn]
  • For Paul's early life: K. Waliszewski, Autour d'un trone (Paris, 1894), or the English translation, The Story of a Throne (London, 1895), and P. Morane, Paul I. de Russie avant l'avenement (Paris, 1907)
  • For Paul's reign: T. Schiemann, Geschichte Russlands unter Nikolaus I (Berlin, 1904), vol. i. and Die Ermordung Pauls, by the same author (Berlin, 1902)
  • Other readings: (in Russian) V.V.Uzdenikov. Monety Rossiyi XVIII-nachala XX veka (Russian coinage from XVIII to the beginning of XX century). Moscow - 1994. ISBN 5-87613-001-X
Nga hoàng Paven I
Nhánh thứ của Dòng họ Ônđenbuốc
Sinh: 1 October 1754 Mất: 23 March 1801
Hiệu
Tiền nhiệm:
Êkatêrina II
Hoàng đế Nga
6 tháng 11 năm 1796 – 23 tháng 3 năm 1801
Kế nhiệm:
Alếchxăngđrơ I
Quý tộc Đức
Tiền vị:
Karl Peter Ulrich
Công tước của Schleswig-Holstein-Gottorp
1762–1773
Cắt cho Vương quốc Đan Mạch
Tiền vị:
Christian
Bá tước Ônđenbuốc
1773
Kế vị
Friedrich August
Danh hiệu
Tiền vị:
Ferdinand von Hompesch zu Bolheim
Grand Master of the Knights Hospitaller
1798–1801
Kế vị
Nikolay Saltykov
Russian royalty
Tiền nhiệm:
Piốt III của Nga
Heir to the Russian Throne
1762–1796
Kế nhiệm:
Alếchxăngđrơ I của Nga

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]