Mohammad Khan Qajar

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Agha Mohammad Khan
Vua Ba Tư
Mohammad Khan Qajar.jpg
Bức chân dung cho thấy Mohammad Khan Qajar đội vương miện Kiyanid trên đầu.
Tại vị 1795-1797
Tiền nhiệm Lotf Ali Khan
Kế nhiệm Fath Ali Shah Qajar
Thông tin chung
Hoàng tộc Nhà Qajar
Thân phụ Mohammad Hassan Khan Qajar
Sinh 1742
Mất 1797

Moḥammad Khān Qājār (còn gọi là Agha Mohammad Khan) (1742-1797) là một thủ lãnh của bộ lạc Qajar, sống trong thời kì nội chiến của Đế quốc Ba Tư. Vào năm 1795 ông đã thống nhất lại được toàn bộ Ba Tư, và lên ngôi quốc vương, và sáng lập ra nhà Qajar, một triều đại đã trị vì đế chế Ba Tư cho tới năm 1925. Mohammad Khan Qajar thường được biết đến như một thiên tài quân sự, và là một con người tàn bạo.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Đầu đời[sửa | sửa mã nguồn]

Agha Mohammad Khan vốn là con của một thủ lãnh của bộ lạc Qajar, Mohammad Hassan Khan Qajar.

Vào năm lên 6 tuổi, Agha Mohammad trở thành hoạn quan dưới quyền Adil Shah, người muốn ngăn Agha Mohammad Khan trở thành đối thủ chính trị, thế nhưng việc này không cản trở được sự nghiệp của Agha Mohammad Khan. Năm 1758, thân phụ của Agha Mohammad Khan bị thủ lãnh bộ lạc Zand, Mohammad Karim Khan Zand đánh bại và giết chết; và Agha Mohammad Khan trở thành thủ lãnh của bộ lạc Qajar. Năm 1762, Agha Mohammad Khan bị kẻ thù bắt về Shiraz và trở thành tù nhân của Karim Khan. 16 năm sau đó, Agha Mohammad Khan vượt ngục sau khi Karim Khan mất.

Trị vì[sửa | sửa mã nguồn]

Từ đó, người Qajar dưới quyền Agha Mohammad Khan tiếp tục liều lĩnh đấu tranh, với kết quả là quân Qajar thắng, vua cuối cùng của nhà Zand là Lotf Ali Khan Zand đã bị đánh đuổi ra khỏi Kerman vào năm 1794, và Agha Mohammad Khan trở thành người đứng đầu cả nước. Agha Mohammad Khan đã lấy danh hiệu Shahanshah (Vua của các vua) và trở thành vị vua đầu tiên của nhà Qajar. Vị vua này được dân chúng rất kính trọng và sợ hãi vì rất tàn bạo.

Chiến tranh[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1795, Agha Mohammad Khan chiếm được nước Gruzia, một vương quốc Thiên chúa giáo nằm ở phía Bắc Ba Tư, và đã đánh bại vua Erekle II trong trận Krtsanisi. Cùng năm đó, Agha Mohammad chiếm được tỉnh Khorasan. Nhà lãnh đạo Khorasan là Shah Rukh bị tra khảo đến chết vì Agha Mohammad Khan cho rằng Shah Rukh biết được kho báu huyền thoại của vị quốc vương quá cố Nader Shah. Năm 1796, Agha Mohammad Khan dời đô từ Sari sang Tehran. Vào năm 1796, đế quốc Nga, dưới triều nữ hoàng Ekaterina II đã xâm chiếm Ba Tư. Trong cuộc chiến tranh này, người Nga chiếm Derbent và một phần Baku. Tuy nhiên, Agha Mohammad Khan cũng thành công trong việc đưa ảnh hưởng của Ba Tư vào Caucasus, và quân đội Nga rút lui, sau khi nữ hoàng Ekaterina II qua đời.

Ám sát[sửa | sửa mã nguồn]

Agha Mohammad Khan bị ám sát năm 1797 tại thành phố Shusha, thủ đô của Hãn quốc Karabakh, sau khi trị vì được 2 năm. Chủ mưu trong vụ này chính là các tùy tùng của Agha Mohammad Khan.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]