Đĩa bồi đắp

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hình ảnh chụp khí gas được bồi đắp vào hố đen ở thiên hà NGC 4261 từ kính thiên văn Hubble.

Đĩa bồi đắp là một cấu trúc (thường là đĩa vũ trụ tròn), được hình thành bởi vật chất, đang đi theo quỹ đạo xung quanh một vật trung tâm có khối lượng lớn, bị khuếch tán. Vật trung tâm thường là một ngôi sao. Ma sát khiến những vật đang xoay bị xoáy về phía vật trung tâm. Lực hấp dẫn và ma sát áp dụng lục nén và tăng nhiệt độ của vật chất, gây ra phát xạ bức xạ điện từ. Tần số của bức xạ đó phụ thuộc vào khối lượng của vật trung tâm. đĩa bồi đắp của các ngôi sao trẻ và tiền ngôi sao tỏa ra tia hồng ngoại, trong khi ở sao neutron và lỗ đen thì lại là phần vùng tia X của quang phổ. Việc nghiên cứu về chế độ dao động trong đĩa bồi đắp được gọi là dao động đĩa học.[1][2]

Đĩa bài tiết[sửa | sửa mã nguồn]

Ngược lại của bồi đắp đĩa là một đĩa bài tiết mà thay vì vật chất được bồi đắp từ một đĩa vào một vật trung tâm thì nó bị đào thải, phóng ra từ trung tâm ra khỏi đĩa. Đĩa bài tiết được hình thành khi các ngôi sao hợp nhất.[3]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nowak, Michael A.; Wagoner, Robert V. (1991). “Diskoseismology: Probing accretion disks. I - Trapped adiabatic oscillations”. Astrophysical Journal 378: 656–664. Bibcode:1991ApJ...378..656N. doi:10.1086/170465. 
  2. ^ Wagoner, Robert V. (2008). “Relativistic and Newtonian diskoseismology”. New Astronomy Reviews 51 (10–12): 828–834. Bibcode:2008NewAR..51..828W. doi:10.1016/j.newar.2008.03.012. 
  3. ^ A binary merger origin for inflated hot Jupiter planets, E.L. Martin, H.C. Spruit, R. Tata, 9 Sep 2011