Băng vệ sinh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Băng vệ sinh.

Băng vệ sinh (sanitary napkin) là miếng lót thấm hút dành cho nữ giới đang trong kỳ kinh nguyệt, sau khi vừa thực hiện ca phẫu thuật âm đạo, sau khi sinh nở hay sau khi phá thai, hoặc trong bất kỳ tình huống nào khác mà cần phải thấm hút một dòng máu chảy ra từ âm đạo[1]

Những miếng lót băng vệ sinh không nên nhầm lẫn với những miếng lót không thấm nước với độ thấm hút cao hơn dùng cho những người bị chứng tiểu tiện không kiểm soát (cả nam lẫn nữ) hay trải nghiệm căng thẳng không kiểm soát. Băng vệ sinh cũng có thể được một số người sử dụng cho mục đích này.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Một áp phích quảng cáo miếng lót của hãng Hartmann, khoảng 1900. "Accouchement" có nghĩa là sinh con và "puerperal fever" là sốt hậu sản, chứng nhiễm trùng sau sinh.
Vỏ băng vệ sinh

Qua các thời đại phụ nữ đã sử dụng các hình thức khác nhau để che chắn trong kỳ kinh nguyệt.[2][3]

Miếng lót kinh nguyệt được nhắc đến sớm nhất vào thế kỷ thứ 10 ở Suda, nơi nữ học giả Hypatia thành Alexandria, người đã sống vào thể kỷ thứ 4 sau Công nguyên, được cho là đã ném một những tấm giẻ dùng để thấm kinh nguyệt vào một anh chàng ngưỡng mộ bà trong một nỗ lực để làm nản lòng anh ta.[4][5] Phụ nữ thường sử dụng dải vải cũ gấp lại (giẻ rách) để thấm dòng chảy máu kinh nguyệt của họ, đó là lý do tại sao cụm từ "trên giẻ rách" được dùng để chỉ kỳ kinh nguyệt.

Ý tưởng về miếng băng vệ sinh dùng một lần phát triển từ một phát minh của Ben Franklin tạo ra để giúp các binh sĩ bị thương cầm máu,[6] nhưng xuất hiện mang tính thương mại hóa đầu tiên khoảng năm 1888 với miếng lót thương hiệu Southall.[7]

Tã dùng một lần mang tính thương mại xuất hiện đầu tiên ở Mỹ là Lister's Towels được sản xuất bởi Johnson & Johnson năm 1888. Những miếng lót dùng một lần bắt đầu với việc các y tá sử dung các dải băng làm từ bột gỗ để thấm máu trong kỳ kinh, tạo ra một miếng lót được làm từ các vật liệu có thể tìm được dễ dàng và không tốn kém để vứt đi sau khi sử dụng.[8]

Quảng cáo đầu tiên của Kotex về các sản phẩm được làm bằng bột gỗ này (Cellucotton) xuất hiện vào năm 1888.[9] Một số hãng sản xuất miếng lót dùng một lần đầu tiên trên thế giới cũng là những hãng sản xuất băng cứu thương, có thể dưa ra chỉ dẫn về các sản phẩm này là như thế nào. Cho đến khi băng vệ sinh dùng 1 lần được sáng tạo ra, các miếng lót tái sử dụng hoặc miếng vải được sử dụng rộng rãi để thấm hút máu kinh nguyệt. Phụ nữ thường sử dụng nhiều miếng lót kinh nguyệt tự làm từ nhiều chất liệu vải khác nhau để dùng trong chu kỳ kinh.[2][10]

Thậm chí khi miếng lót vệ sinh dùng một lần đã có mặt trên thị trường, trong nhiều năm giá của nó vẫn quá đắt đối với nhiều phụ nữ.[11] Khi họ có đủ khả năng chi trả, phụ nữ được phét đặt tiền vào trong một cái hộp để họ không phải nói với nhân viên thu ngân và tự mình lấy một hộp băng Kotex ở quầy tính tiền.[9] Phải mất vài năm để băng vệ sinh dùng một lần trở nên phổ biến. Tuy nhiên, hiện giờ chúng được sử dụng gần như độc quyền ở hầu hết các nước công nghiệp hóa trên thế giới.[11]

Những miếng lót dùng một lần đầu tiên nói chung có dạng hình chữ nhật làm từ sợi bông gòn hoặc loại sợi tương tự được phủ một lớp thấm hút. Những phần đầu và đuôi lớp lót được mở rộng về phía trước và sau để phù hợp qua phần vòng đai đặc biệt hoặc các dây buộc dưới đáy quần lót. Thiết kế này khét tiếng về việc miếng băng có thể trượt cả về phía sau hoặc phía trước vị trí dự định ban đầu. Sau đó người ta nghĩ ra việc thêm một dải băng keo dính nằm ở giữa miếng băng vệ sinh để dán vào đáy quần lót và điều này đã trở thành một phương pháp được ưa chuộng với phụ nữ. Miếng lót kinh nguyệt buộc dây nhanh chóng biến mất vào đầu những năm 1980.

Thiết kế gọn nhẹ và vật liệu sử dụng để làm miếng đệm cũng thay đổi qua các năm 1980 đến ngày hôm nay. Với các chất liệu trước đó không có khả năng thấm hút hiệu quả và những miếng lót trước đó dày tới 2cm, những kẽ hở đó là một vấn đề lớn.

Vài biến thể được giới thiệu như may chần lớp lót, thêm vào các "cánh" và giảm độ dày của miếng lót bằng cách sử dụng các sản phẩm như sphagnum và gel superabsorbent polyacrylate có nguồn gốc từ dầu mỏ. Các vật liệu được sử dụng để sản xuất hầu hết các miếng lót có nguồn gốc từ ngành công nghiệp dầu khí và lâm nghiệp. Các lõi thấm hút được làm từ bột giấy được tẩy trắng bằng chlorine có thể được cắt giảm để để tạo ra các sản phẩm mỏng hơn với việc bổ sung gel polyacrylate hút chất lỏng nhanh chóng và giữ nó trong một thể vẩn dưới áp suất. Các nguyên liệu còn lại chủ yếu xuất phát từ ngành công nghiệp dầu khí, giấy phủ ngoài sử dụng polypropylene không dệt, với màng ngăn chống tràn làm từ màng phim polyethylene.

Những miếng lót kinh nguyệt bằng vải đã trở lại vào khoảng những năm 1970,[12] do sự phổ biến của chúng ngày càng tăng trong những năm cuối thập niên 80 và đầu những năm 90. Lý do phụ nữ chọn để chuyển sang băng vệ sinh bằng vải bao gồm sự thoải mái, tiết kiệm thời gian, tác động môi trường và lý do sức khỏe.

Ngày nay có nhiều kiểu băng vệ sinh vải trên thị trường, trải từ pantyliners tới các loại miếng lót ban đêm. Các loại miếng lót kinh nguyệt vải phổ biến gồm tất cả trong một hoặc miếng lót AIO, với lớp thấp hút được khâu bên trong miếng lót, các miếng lót kiểu 'thêm vào bên trên' với lớp thấm hút có thể được bảo đảm ở phía trên miếng lót khi cần, các miếng lót kiểu phong bì hoặc bỏ túi có lớp thấm hút có thể thêm vào bên trong miếng lót khi cần hoặc kiểu có thể gập lại trong đó miếng lót bao quanh các lớp thấm hút. Các miếng lót bằng vải có thể có lớp lót chống nước, đem lại sự bảo vệ chống tràn cao hơn nhưng cũng có thể giảm sự thông thoáng.

Ở các nước kém phát triển, miếng lót tái sử dụng hoặc tạm thời vẫn được sử dụng để thấm hút máu kinh nguyệt.[13] Vải vụn, đất, và bùn cũng báo cáo là được sử dụng trong kỳ kinh nguyệt.[14]

Để đáp ứng nhu cầu trong việc đạt được một giải pháp không tốn kém để giải quyết các thói quen mất vệ sinh tại các quốc gia như Ấn Độ, Arunachalam Muruganantham từ nông thôn Coimbatore ở bang phía nam Tamil Nadu, Ấn Độ đã phát triển và cấp bằng sáng chế chiếc máy có thể sản xuất tấm lót vệ sinh với chi phí rẻ hơn 1/3.[15]

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

Một miếng băng vệ sinh được dùng để trợ giúp trong chu kỳ kinh của phụ nữ để thấm hút máu kinh. Nó được dùng bên ngoài, đặt dưới đáy quần lót của phụ nữ tiếp xúc với âm hộ, không giống như tampon và cốc nguyệt san được đưa vào bên trong âm đạo. Nếu một phụ nữ không có miếng băng vệ sinh trong tay khi kinh nguyệt đến, có thể sử dụng giấy vệ sinh làm vật thấm hút tạm thời.

Băng vệ sinh được làm từ nhiều chất liệu, khác nhau tùy thuộc vào kiểu dáng, quốc gia xuất xứ và thương hiệu. Các nhãn hiệu tại Mỹ bao gồm Kotex, Always, Lil-lets, Equate và Stayfree. Các miếng lót vệ sinh, đặc biệt những loại dùng lại được có thể được nhìn thấy trên máy quét an ninh toàn thân.[16]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Băng vệ sinh dùng một lần[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên liệu[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc dù các nhà sản xuất thường miễn cưỡng tiết lộ thành phần chính xác của sản phẩm của họ, các nguyên liệu chính thường là rayon được tẩy trắng (cellulose làm từ bột gỗ), cottonnhựa. Ngoài ra, có thể thêm các chất thơm và các chất kháng khuẩn. Những phần từ nhựa là màng đáy chống thấm (backsheet) và bột polymer như một chất hấp thụ bổ sung mạnh mẽ (các polymer siêu bám) biến thành gel khi được làm ẩm. [17][18] Procter & Gamble ang quảng cáo một vật liệu độc quyền được gọi là infinicel làm lõi trong miếng lót của hãng.[19]

Nói chung, các lớp như sau: "Một vật liệu cốt lõi thấm hút đặt giữa mặt trên cùng có chất dẻo linh hoạt và một lớp màng đáy chống thấm chứa chất dẻo không thấm nước có lớp keo dính ngoài cùng để dán băng vệ sinh với quần lót".[20] Cũng giống như trường hợp tái chế tã giấy và tampon rất khó khăn và hiếm khi được thực hiện vì lý do chi phí mặc dù giải pháp có tài liệu làm chứng cứ xuất hiện là có thật.[21]

Nếu không được đổ trong một bãi chôn rác thải, nhũng thành phần không phân hủy sinh họccó thể kéo dài hàng ngàn năm, các sản phẩm vệ sinh thông thường tốt nhất có thể được "nhiệt tái chế" (đốt). Các giải pháp thân thiện với môi trường hơn có thể được tìm thấy trong miếng lót bằng bông 100%[22]

Loại[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều loại băng vệ sinh dùng một lần khác nhau::

  • Panty liner – Được thiết kế để thấm hút các chất âm đạo tiết ra hàng ngày như khí hư, cuối chu kỳ kinh máu ra ít, dịch âm đạo, nước tiểu không kiểm soát ra ít hoặc dùng dự phòng nếu sử dụng tampon hoặc cốc nguyệt san.
  • Ultra-thin – Một miếng lót rất nhỏ gọn (mỏng) dùng như vật thấm hút giống Regular hoặc miếng Maxi/Super nhưng với khối lượng chất lỏng được ít hơn.
  • Regular – Một miếng lót thấm hút tầm trung.
  • Maxi / Super – Miếng lót thấm hút lớn hơn, hữu dụng cho những ngày đầu của chu kỳ knh khi lượng máu ra nhiều nhất.
  • Overnight – Miếng băng dài hơn cho phép bảo vệ nhiều hơn trong khi người mặc đang nằm, với khả năng thấm hút thích hợp để sử dụng qua đêm.
  • Maternity – Thường dài hơn miếng băng Maxi/ Super một chút và được thiết kế cho việc mặc để thấm hút sản dịch (chảy máu sau khi sinh) và cũng có thể thấm hút nước tiểu.
Băng vệ sinh bằng vải có thể tái sử dụng thêu ren rời Kokopelli.

Hình dạng, độ thấm và độ dài có thể khác nhau tùy thuộc vào nhà sản xuất, nhưng thường là trải từ panty liner ngắn và mảnh tới overnight dài rộng hơn. Các miếng lót dài đem lại sự bảo vệ tăng cường cho những phụ nữ mà quần lót cả họ có thể không được bảo vệ hoàn toàn bởi những miếng đệm dài thông thường, cũng như dùng overnight.

Các lựa chọn khác thường được cung cấp trong một dòng băng vệ sinh từ nhà sản xuất, chẳng hạn cánh hoặc miếng dính quanh viền quần lót để thêm bảo vệ chống tràn và giúp giữ miếng lót đúng vị trí. Chất khử mùi cũng được thêm vào một số miếng băng, được thiết kế để giảm bớt mùi máu kinh nguyệt với hương thơm nhẹ. Thậm chí có những quần panty liner được thiết kế đặc biệt để mặc với một dây/G-string.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Mullah, Khastagir. “জানা অজানার সেনোরা (Known & Unknown of Sanitary Napkin)”. Prothom Alu. Prothom Alu. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2016. 
  2. ^ a ă What did American and European women use for menstruation in the past? at the Museum of Menstruation and Women's Health
  3. ^ Knitted Norwegian Pads at the Museum of Menstruation and Women's Health
  4. ^ “Suda online, Upsilon 166”. www.stoa.org. The Stoa Consortium. 
  5. ^ Deakin, Michael A. B. (1888). “Hypatia and Her Mathematics”. The American Mathematical Monthly (Mathematical Association of America) 101 (3): 234–243. JSTOR 2975600. doi:10.2307/2975600. 
  6. ^ “The Sanitary Napkin Or Menstrual Pad”. Menstruation Info with Doc. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2017. 
  7. ^ Ads for early Southall's disposable menstrual pads in the U.K. at MUM
  8. ^ Ads for Hartmann's menstrual pad (1880s) at the Museum of Menstruation and Women's Health
  9. ^ a ă Inside the Museum of Menstruation 6
  10. ^ What European and American women in the past wore when menstruating, at the Museum of Menstruation and Women's Health
  11. ^ a ă dry-weave sanitary napkin, sanitary napkin with wings, disposable sanitary napkin
  12. ^ From the Collection of MUM: Washable Menstrual Pads and Underpants
  13. ^ Letters: Period pain in Zimbabwe – Salon
  14. ^ Friedman, Thomas L. (6 tháng 4 năm 2007). “Cellphones, Maxi-Pads and Other Life-Changing Tools”. Nairobi, Kenya: New York Times. tr. 1. 
  15. ^ “Did Arunachalam Muruganantham go to a design school? | xavierdayanandh”. Xavierdayanandh.wordpress.com. 20 tháng 12 năm 2011. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2014. 
  16. ^ Gustafson, Kristi (30 tháng 11 năm 2010). “Female passenger subjected to patdown after her sanitary napkin showed up on body scanner”. San Francisco Chronicle. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2010. 
  17. ^ http://raisingnaturalkids.com/the-scary-truth-about-whats-in-your-maxi-pads-and-tampons-and-alternative-options/
  18. ^ Video trên YouTube
  19. ^ http://iresolve.eu/index.php/component/k2/item/92-infinicel-what-is-made-of
  20. ^ http://law.justia.com/cases/federal/district-courts/FSupp2/258/410/2480393/
  21. ^ http://www.ecolife.com/recycling/household/how-to-recycle-diapers-pads-tampons.html
  22. ^ http://www.biggreenpurse.com/seven-ways-to-green-your-period/