Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Các cuộc chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư
Greek-Persian duel.jpg
Hình ảnh vẽ bộ binh Hy Lạp (bên phải) và chiến binh Ba Tư (trái) trên một kylix, thế kỷ 5 TCN
.
Thời gian 499–449 TCNi[›]
Địa điểm Lục đika Hy Lạp, Thrace, quần đảo Aegean, Tiểu Á, SípAi Cập
Kết quả Hy Lạp chiến thắng [1]
Thay đổi lãnh thổ Macedon, ThraceIonia giành lại độc lập từ Persia
Tham chiến
Các thành bang Hy Lạp:

Síp
Delian League
Other pro-Greek forces

Đế quốc Ba Tư Achaemenid
Các lực lượng ủng hộ Ba Tư khác
Chỉ huy
Miltiades
Themistocles
Leonidas I  
Pausanias
Cimon  
Pericles
Artaphernes
Datis
Artaphernes (son of Artaphernes)
Xerxes I
Mardonius  
Hydarnes
Artabazus
Megabyzus
Artemisia I của Caria
.

Chiến tranh Hy Lạp-Ba Tư (cũng thường được gọi là chiến tranh Ba Tư) là một loạt các cuộc xung đột giữa đế chế Achaemenid của Ba Tư (Iran ngày nay) và thành bang Hy Lạp bắt đầu từ năm 499 trước Công nguyên và kéo dài cho đến 449 trước Công nguyên. Sự đụng độ giữa thế giới chính trị ngang bướng của người Hy Lạp và đế quốc to lớn của người Ba Tư đã bắt đầu khi Cyrus Đại đế chinh phục vùng người Hy Lạp sinh sống Ionia trong 547 TCN. Đấu tranh để loại trừ các thành phố có tư tưởng độc lập của Ionia, người Ba Tư chỉ định các bạo chúa cai trị mỗi đơn vị trong số đó. Điều này sẽ chứng minh là nguồn gốc của nhiều rắc rối cho cả những người Hy Lạp và người Ba Tư.

Trong 499 BC, bạo chúa của Miletus, Aristagoras, bắt tay vào một cuộc chinh phục đảo Naxos, với sự hỗ trợ của Ba Tư [2]; tuy nhiên, đoàn thám hiểm đã hứng chịu thất bại và, bị đánh phủ đầu, Aristagoras xúi giục tất cả các tiểu Á Hy Lạp tiến hành các cuộc nổi loạn chống lại người Ba Tư. Đây là sự khởi đầu của cuộc nổi dậy Ionia, kéo dài đến 493 trước Công nguyên, dần dần lôi kéo các vùng Tiểu Á vào cuộc xung đột. Aristagoras bảo đảm hỗ trợ quân sự từ Athens và Eretria, và trong năm 498 TCN các lực lượng này đã giúp chiếm giữ và thiêu trụi khu vực thủ phủ Ba Tư Sardis.

Vua Ba Tư Darius Đại đế tuyên bố sẽ trả thù Athens và Eretria về hành động này. Các cuộc nổi dậy tiếp tục, hai bên lâm vào cảnh bế tắc trong suốt 497-495 BC. Trong 494 trước Công nguyên, người Ba Tư tập hợp lại, và tấn công vào trung tâm của các cuộc nổi dậy ở Miletus. Trong trận Lade, các Ionia phải chịu một thất bại quyết định, và cuộc nổi loạn sụp đổ, với những thành viên cuối cùng bị đè bẹp ra một năm sau.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Encyclopaedia Britannica: Greco-Persian Wars
  2. ^ Ehrenberg, Victor (2011). From Solon to Socrates: Greek History and Civilization During the 6th and 5th Centuries BC (ấn bản 3). Abingdon, England: Routledge. tr. 99–100. ISBN 978-0-41558487-6.