Lĩnh Toại
|
Lĩnh Toại
|
||
|---|---|---|
| Xã | ||
 Đền Phủ Mỗ | ||
| Hành chính | ||
| Quốc gia |  Việt Nam | |
| Vùng | Bắc Trung Bộ | |
| Tỉnh | Thanh Hóa | |
| Trụ sở UBND | Thôn Cụ Thôn | |
| Lịch sử hình thành | ||
| Thành lập |
| |
| Địa lý | ||
| Tọa độ: 20°01′28″B 105°53′12″Đ / 20,024484359992°B 105,88676060963°Đ | ||
|
| ||
| Diện tích | 30,48 km²[a] | |
| Dân số (2024) | ||
| Tổng cộng | 24.888 người[a] | |
| Mật độ | 816 người/km² | |
| Khác | ||
| Mã hành chính | 15298[3] | |
| Mã bưu chính | 40618 | |
| Website | linhtoai | |
Địa lý
[sửa | sửa mã nguồn]Xã Lĩnh Toại nằm ở phía đông bắc tỉnh Thanh Hóa, thuộc tả ngạn sông Lèn, có vị trí địa lý:
- Phía đông giáp các xã Nga Thắng, Ba Đình
- Phía bắc giáp xã Hoạt Giang
- Phía tây giáp xã Hà Trung
- Phía nam giáp các xã Đông Thành, Hoa Lộc với ranh giới là sông Lèn.
Xã Lĩnh Toại có diện tích tự nhiên 30,48 km², quy mô dân số năm 2024 là 24.888 người,[a] mật độ dân số đạt 817 người/km².
Lịch sử
[sửa | sửa mã nguồn]Ngày 16 tháng 6 năm 2025, huyện Hà Trung bị giải thể do bỏ cấp huyện; xã Lĩnh Toại được thành lập theo Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15[2] của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 4 xã: Hà Hải, Hà Châu, Thái Lai, Lĩnh Toại.
Xã Lĩnh Toại trước 16/6/2025
[sửa | sửa mã nguồn]Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Lĩnh Toại là một xã thuộc huyện Hà Trung. Năm 1954, xã Lĩnh Toại chia thành ba xã Hà Hải, Hà Phú và Hà Toại.[4]
Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019).[1] Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của xã Hà Phú và xã Hà Toại thành xã Lĩnh Toại.
Từ xa xưa trên địa bàn xã Lĩnh Toại có tuyến kênh Nhà Lê nối từ kinh đô Hoa Lư đến Đèo Ngang đi qua, là tuyến đường thủy đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và được coi là tuyến đường Hồ Chí Minh trên sông vì những đóng góp cho các cuộc chiến tranh của người Việt (hiện là một đoạn của sông Hoạt theo tên gọi địa phương).
Hành chính
[sửa | sửa mã nguồn]Xã Lĩnh Toại có 31 thôn. Dưới đây là danh sách các thôn theo địa giới từng xã cũ:
| Mã | Tên xã | Hành chính[5] | |
|---|---|---|---|
| Số lượng | Danh sách | ||
| 15298 | Lĩnh Toại | 7 thôn | Bang Thôn, Chế Thôn, Cụ Thôn, Đại Sơn, Đại Thắng, Độ Thôn, Thanh Hà |
| 15331 | Thái Lai | 9 thôn[b] | Mậu Yên 1, Mậu Yên 2, Nhạn Trạch, Phú Thọ, Thái Bình, Thái Hòa, Thái Minh, Thái Tây, Vân Cô |
| 15334 | Hà Châu | 8 thôn | Minh Hòa, Nga Đông, Nga Nam, Nga Trung, Ngọc Chuế 1, Ngọc Chuế 2, Núi Nga, Thạch Lễ |
| 15343 | Hà Hải | 7 thôn | Đông Yên, Nam Thôn, Như Lăng, Thạch Quật 1, Thạch Quật 2, Tùng Thi, Yên Thôn |
Đền Trình Minh
[sửa | sửa mã nguồn]Hà Châu là quê hương của danh tướng Trình Minh thế kỷ X, có công giúp Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp loạn 12 sứ quân.
Di tích lịch sử văn hóa Đền thờ Trình Minh tại làng Ngọc Chuế, xã Hà Châu.[7] Đền thờ Trình Minh, là tướng nhà Đinh, một nhân vật lịch sử tài năng và mưu lược, người đã có công giúp vua Đinh Tiên Hoàng bình định xong loạn 12 sứ quân hồi thế kỷ X là di tích quan trọng trên địa bàn xã Hà Châu. Khi Lê Hoàn lên ngôi đã cho vời Trình Minh nhiều lần, nhưng do quan điểm Trung quân với nhà Đinh, ông đã cự tuyệt không ra làm quan với Triều Lê.
Danh nhân Trình Minh là khởi tổ của họ Trình và là người lập làng Xuyết khu (còn gọi là Kim Xuyết, Ngọc Xuyết, Ngọc Chuế) vào thời Đinh, giữa thế kỷ X. Ông sinh ngày 7 tháng 1 năm Canh Tý (940). Năm ông 20 tuổi, bố mẹ đều mất, Trình Minh phải bỏ dở việc học và đến vùng Nga Sơn lập nghiệp. Ông được họ Mai đón tiếp mời ở lại dạy con học. Ông cùng với Mai Đức Xương kết nghĩa anh em và chiêu mộ dân khắp nơi đến khai phá ruộng nương. Trình Minh đã lập ra làng Chuế Khu ở sườn phía Đông và Đông nam núi Phượng, gồm các họ Trình, Vũ, Lê, Trương… Khi Đinh Bộ Lĩnh khởi binh ở động Hoa Lư (Ninh Bình) Trình Minh dẫn đầu trai làng Chuế Khu yết kiến Đinh Bộ Lĩnh. Ông được Đinh Bộ Lĩnh cử làm mưu sĩ kiêm đẳng nhung sự. Với cương vị đó ông đã đóng góp nhiều công lao, tham gia chỉ huy nhiều trận đánh dẹp các sứ quân khác góp phần chấm dứt thời kỳ nội loạn, lập lại nền độc lập thống nhất của đất nước. năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, gọi là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt. Vua Đinh xét công lao của Trình Minh, phong ông là Minh Tự Khanh và cho đất Huyện Nga Sơn làm thực ấp.
Đền thờ Trình Minh là một trong các di tích lịch sử trên địa bàn huyện đã bị phá hủy trong chiến tranh nhưng những đồ thờ, thần phả, thần tích có liên quan vẫn được bảo tồn cho đến ngày nay. Đền thờ Trình Minh được phục dựng lại nằm trên sườn núi Phượng, quay mặt về hướng nam. Dưới chân núi là làng Ngọc Chuế, một làng nông nghiệp độc canh cây lúa nước đã tồn tại trên 1000 năm.
Ghi chú
[sửa | sửa mã nguồn]Tham khảo
[sửa | sửa mã nguồn]- 1 2 "Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa".
- 1 2 Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 16 tháng 6 năm 2025). "Nghị quyết số 1686/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025". Cổng Thông tin điện tử Quốc hội. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 7 năm 2025. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2025.
- ↑ Thủ tướng Chính phủ (ngày 30 tháng 6 năm 2025). "Quyết định số 19/2025/QĐ-TTg ban hành Bảng danh mục và mã số các đơn vị hành chính Việt Nam" (PDF). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 6 tháng 7 năm 2025. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2025.
- ↑ "Bài 2: Khẩn trương sắp xếp, sáp nhập 66 đơn vị cấp xã trong năm 2019". Báo Thanh Hóa điện tử. ngày 10 tháng 4 năm 2019.
- ↑ Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa (ngày 8 tháng 4 năm 2020). "Quyết định số 1238/QĐ-UBND về việc phân loại thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa" (PDF). Hệ thống văn bản pháp luật tỉnh Thanh Hóa. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 19 tháng 1 năm 2023. Truy cập ngày 26 tháng 8 năm 2025.
- ↑ Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 24 tháng 10 năm 2024). "Nghị quyết số 1238/NQ-UBTVQH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã của tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2023 - 2025". Cổng Thông tin điện tử Quốc hội. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 11 năm 2024. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2026.
- ↑ "Di tích lịch sử văn hóa Đền thờ Trình Minh". Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2018.
- Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa (ngày 28 tháng 4 năm 2025). "Nghị quyết số 648/NQ-HĐND về việc sửa đổi một số nội dung của Nghị quyết số 646/NQ-HĐND ngày 25 tháng 4 năm 2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh về chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025" (PDF). Cổng thông tin điện tử của Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2025.
- Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa (ngày 25 tháng 4 năm 2025). "Nghị quyết số 646/NQ-HĐND về chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Thanh Hóa năm 2025" (PDF). Cổng thông tin điện tử của Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh Thanh Hóa. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 27 tháng 6 năm 2025. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2025.
