Đèo Ngang

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đèo Ngang
ĐèoNgang-2073234670 e426170883 o.jpg
Độ cao 250 m (820 ft)
Vị trí  Việt Nam
Dãy núi Hoàng Sơn
Toạ độ 17°57′25″B 106°28′15″Đ / 17,95694°B 106,47083°Đ / 17.95694; 106.47083Tọa độ: 17°57′25″B 106°28′15″Đ / 17,95694°B 106,47083°Đ / 17.95694; 106.47083
Đèo Ngang trên bản đồ Việt Nam
Đèo Ngang
Đèo Ngang
Vị trí của Đèo Ngang tại Việt Nam

Đèo Ngang (tiếng Anh: Ngang Pass) là tên một con đèo nằm ở ranh giới của hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình[1]. Đây là một thắng cảnh nổi tiếng của miền Trung Việt Nam.

Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]

Đèo Ngang nằm trên quốc lộ 1A, trên dãy Hoành Sơn[2] đoạn dãy Trường Sơn chạy ngang ra biển Đông. Đèo dài 6 km, đỉnh cao khoảng 250 m (750 ft), phần đất phía Quảng Bình (tức phần phía Nam) thuộc xã Quảng Đông, huyện Quảng Trạch, phần đất phía Hà Tĩnh (tức phần phía Bắc) thuộc xã Kỳ Nam, huyện Kỳ Anh. Đèo Ngang cách thị trấn Ba Đồn huyện Quảng Trạch 24 km, cách bờ sông Gianh (một giới tuyến Bắc-Nam khác trong lịch sử Việt Nam về sau này) 27 km, cách thành phố Đồng Hới tỉnh Quảng Bình 80 km về phía Bắc (Đồng Hới ở phía Nam đèo Ngang), cách thành phố Hà Tĩnh tỉnh Hà Tĩnh 75 km về phía Nam (Hà Tĩnh ở phía Bắc đèo Ngang). Đây là ranh giới cũ giữa Đại Việt (và trước đó là Đại Cồ Việt) với Chiêm Thành, từ sau khi người Việt giành được độc lập (năm 939, thời nhà Ngô) và trước thời kỳ Nam tiến của người Việt (năm 1069, thời nhà Lý). Thời Pháp thuộc đèo có tên trên bản đồ là Porte d'Annam.[3]

Đèo Ngang trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Đèo Ngang là con đèo lịch sử đã đi vào ca dao, huyền thoại. Lê Thánh Tông, Nguyễn Thiếp, Vũ Tông Phan, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Du, vua Thiệu Trị, Nguyễn Hàm Ninh, Bà huyện Thanh Quan, Nguyễn Phước Miên Thẩm, Nguyễn Văn Siêu, Cao Bá Quát... đã lưu dấu tại đèo Ngang và những tuyệt phẩm thơ cổ. Đặc biệt, bài thơ "Qua Đèo Ngang" của Bà huyện Thanh Quan rất nổi tiếng, được xem như vẽ lên bức tranh thủy mạc.

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, rợ mấy nhà.*
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
Một mảnh tình riêng, ta với ta.[4][5]
*Chú ý: Một số bản khác còn ghi là chợ mấy nhà

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Cuộc đấu súng sinh tử trên đèo Ngang”. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2015. 
  2. ^ “Ngày Xuân, “bước tới đèo Ngang”...”. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2015. 
  3. ^ “Chú thích tên địa lý”. 
  4. ^ “Việt văn diễn giảng hậu bán thế kỷ thứ XIX, Nguyễn Tường Phượng, Phan Văn Sách, Bùi Hữu Sung, Trường Nguyễn Khuyến xuất bản, Hà Nội, 1953”. 
  5. ^ “Thử bàn về vấn đề phiên Nôm, Nguyễn Ngọc San, Hội nghị Quốc tế về chữ Nôm, 11-2004”.